بایگانی مطالب: میراث و فرهنگ
میراث ملی بدون سپر قانونی
|پیام ما| نزدیک به یک قرن از تصویب نخستین قانون حفاظت از آثار ملی در ایران و ثبت نخستین اثر تاریخی در فهرست میراث ملی میگذرد، اما تنها ۱۰ درصد از بناها، تپهها و محوطههای تاریخی ثبتشده در فهرست میراث ملی، حریم مصوب دارند. این خلأ، آثار ملی را در برابر توسعه شهری، پروژههای عمرانی و تغییر کاربریهای بیضابطه آسیبپذیر کرده است. رویکرد مخرب وزرا و مدیران دو دولت سیزدهم و چهاردهم هم به کمک آمده تا نگرانیها درباره شرایط و سرنوشت این آثار دوچندان شود. «طرح ساماندهی و نظارت بر تعیین حریم بناها، تپهها و محوطههای تاریخی و فرهنگی» که با هدف اصلاح این وضعیت ارائه شده، از یکسو میتواند باعث نظاممند شدن فرایند تعیین حریم شود و از سوی دیگر، با ابهامها و کمبودهایی که دارد، میتواند در حوزه اجرا به سرنوشت بسیاری از قوانین و دستورالعملهای کماثر حوزه میراثفرهنگی دچار شود. مرکز پژوهشهای مجلس هفته گذشته با بررسی جزئیات این طرح اظهارنظری کارشناسی در این زمینه منتشر و پیشنهاداتی برای اصلاح آن ارائه کرده است.
آغاز اجرای بادشکن زنده ۸۰ کیلومتری برای مهار شنهای روان جاسک
رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به تشدید تهدید شنهای روان در شهرستان جاسک، دستور اجرای طرح احداث بادشکن زنده به طول ۸۰ کیلومتر را صادر کرد؛ طرحی که با هدف مهار فرسایش بادی، تثبیت خاک و تقویت پوشش گیاهی منطقه اجرا میشود.
زیستن با مرگ
سوگ این روزها تمام نمیشود. اندوه و رنج در هوا معلق است و ما فقط برای یک نام سوگواری نمیکنیم؛ برای تداوم فقدانها سوگواریم. در چنین روزهایی، سوگواری از یک آیین خانوادگی به تجربهای جمعی تبدیل شده و مرز میان عزای ما و عزای دیگران فرو ریخته است. اندوه معنای دیگری پیدا کرده و عزاداری به آیینی تمامنشدنی بدل شده که در آن جامعه میکوشد رنج خود را بلند و عمومی بیان کند. بسیاری از آیینهای سوگواری که امروز میبینیم، تاریخی طولانی دارند. «ژیلا مشیری»، پژوهشگر پژوهشکده مردمشناسی، از لایهمند بودن الگوی سوگواری در ایران و آداب و آیینهای آن در طول تاریخ میگوید.
هشدار از قلب ترکخورده حافظیه
|پیام ما| هر سال در لحظه تحویل سال، مجموعه تاریخی و فرهنگی حافظیه با حضور هزاران بازدیدکننده رکورد بازدید را میشکند، اما وضعیت حفاظت و نگهداری از این مجموعه همچنان نامطلوب به نظر میرسد. مهرماه امسال، بخشی از مقرنسهای بنای تاریخی «قوامی» فرو ریخت؛ تخریبی که نشاندهنده فرسایش گستردهای در این بنا بود. فرسایشی که بهزعم کارشناسان میراثفرهنگی نتیجه این است که بنا بهموقع پایش نشده و فرسایش تدریجی منجر به تخریبی در این سطح شده است. با گذشت شش ماه از حادثه، مرمت این بخش هنوز به اتمام نرسیده است. معاون میراثفرهنگی فارس از تلاش برای پایان پروژه مرمت تا پیش از نوروز خبر میدهد، اما کارشناسان معتقدند برای اجرای دقیق و اصولی ضوابط مرمت، زمان بیشتری نیاز است.
مردن تو در جوانی پر و بالم را سوزاند
«ای جوون، ای نوجوون، ای نونهالُم/ به جوونی مردنت، سُهد پروبالم» (ای جوان، ای نوجوان، ای نونهال من/ مردن تو در جوانی پر و بالم را سوزاند)؛ صدای شیون و آوازهای حزین از گوشهگوشه ایران در عزای از دست دادن جانهای شیرین به گوش میرسد. این صدای آوای غمناک زنانی است که هر بار با ازدسترفتن یک زندگی در گلویشان مینشیند و چون چکاوکی اندوه را فریاد میزند. اکنون هزاران جوان جان دادهاند و هزاران چکاوک آوازی غمناک میخوانند. این آواها و نواها از دورترین ادوار تاریخ از زبان مادران و زنان چون میراثی به دست ما رسیده است. مرثیهسرایی فرهنگی کهن است که در ایران پیشازاسلام رواج داشته؛ مثل رسای «مرزکو» (از پیشوایان دینی) که به زبان پهلوی اشکانی پرتوی سروده شده است.
سوگ سرو
چهلم آخرین روز خداحافظی با عزیز ازدسترفته است. روزی که میپذیری معجزهای برای بازگشت آنکه زیر خاک خفته وجود ندارد و «فقدان»، واژهای میشود که بر تن زندگی نشسته است. چهلم، پایان رؤیای بازگشت است. اما سوگ برای آنان که سروهای فروافتاده شدند، معنای دیگری دارد. این سوگ امتداد پیدا میکند و راهی برای جاری شدن در زمان میجوید. تاریخ ما پر است از سوگواریهای جمعی. سوگواریهایی که در بزنگاههای تاریخی معناهای متفاوتی پیدا میکند. «مریم سامعی»، معاون علمی دانشنامه فرهنگ مردم ایران، از سیر تاریخی برگزاری آیین «چهلم» و ریشههای آن در ایران میگوید.
حفاظت اضطراری میراث فرهنگی در وضعیت بحران
بودجهای برای اداره وزارتخانه، نه نجات آثار تاریخی
|پیام ما| بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با افزایش اعتبارات هزینهای و کاهش چشمگیر منابع عمرانی روبهرو شده است. این تغییر مسیر بودجه، اجرای پروژههای مرمتی و حفاظتی و توسعه زیرساختهای گردشگری را تحتتأثیر قرار داده و آینده حفاظت از میراثفرهنگی را با چالش جدی مواجه میکند.
غربزدگی و حفاظت از میراثفرهنگی!
سرنوشت نامعلوم گنجینه ایرانی در سرزمین اژدهای قرمز
|پیام ما| بیش از یک سال است که ۱۵۱ اثر نفیس از پنج موزه شاخص استان تهران راهی نمایشگاهی در چین شده و هنوز به کشور باز نگشتهاند. طبق آخرین مصوبه هیئت دولت در هفتم بهمنماه امسال، این آثار قرار است تا اردیبهشت ۱۴۰۵ در چین بمانند. اما با توجه به شرایط کشور بسیاری از علاقهمندان به میراثفرهنگی نسبت به وضعیت این آثار و چگونگی بازگشتشان ابراز نگرانی میکنند. این نگرانیها در حالی است که رئیس اداره کل موزهها به تماسهای مکرر «پیام ما» پاسخ نداد.
