دو سال پیش وزیر نیرو وعده داد در تابستان ۱۴۰۴ برق بخش خانگی قطع نمی‌شود؛ اما تابستان گذشته، شهروندان روزانه بیش از دو ساعت خاموشی را تجربه کردند. حالا، در آستانه زمستان، رئیس‌جمهور قول داده تابستان آینده هیچ کارخانه‌ای با مشکل قطعی برق مواجه نخواهد شد. اما داده‌های ساتبا نشان می‌دهد سرعت توسعه نیروگاه‌های خورشیدی نهایتاً سه هزار و ۳۰۰ مگاوات است؛ یعنی پوشش حدود ۲۰ درصد از پیک مصرف. فعالان بخش خصوصی وعده‌های دولت را شعار می‌دانند و معتقدند برای تحقق این وعده‌ها، محتمل‌ترین سناریو ا انتقال بار کمبود برق از بخش صنایع به بخش خانگی است.

|پیام ما| «آهای مردم بدانید ما برای زیست شماها کشته می‌شویم. ما برای آب و هوای این کشور زحمت می‌کشیم. ما برای حفظ تنوع‌زیستی این کشور داریم زحمت می‌کشیم. حق ما نیست این‌طور بمیریم. واقعاً حق ما نیست.» تصویر مردی را در لباس محیطبانی نشان می‌دهد که بغض امانش را بریده. محیطبانان دیگر کنار او و جسم بی‌جان «محمود شاهمرادی» نشسته‌اند، شب نیمه مردادماه ۱۴۰۴ است و شکاریان، «شاهمرادی»، محیطبان پارک ملی گلستان را از پا درآورده‌اند. قبل از او، محیطبانان این پارک ملی بارها عزادار از‌دست‌دادن رفقایشان شده بودند، آنها قبل از بر روی شانه گذاشتن جسم شاهمرادی در مردادماه، ششم اردیبهشت امسال جسم بی‌‌جان «یاسر مصدق» یکی دیگر از محیطبانان پارک ملی گلستان را روی شانه‌هایشان گذاشته بودند، مصدق هم در رویارویی مستقیم با شکارچیان از دست رفته بود. اما در میان مرگ دو محیط‌بان گلستانی، مرگ «هدایت‌الله دیده‌بان» امسال را تلخ‌تر از همیشه کرد. او در کمین طراحی‌شده شکارچیان گیر افتاد و آنها در ۱۳ خرداد با بی‌رحمی تمام جان این محیطبان و مسئول منطقه حفاظت‌شده خاییز در استان کهگیلویه‌وبویراحمد را گرفتند. این سه تن در شش ماه نخست امسال جانشان را در رویارویی مستقیم با شکارچیان از دست دادند اما هیچ سالی وجود ندارد که خبری از کشته‌شدن محیطبانان در آن نباشد.

«رنگ آفتاب را هم ندیده؛ نه می‌داند بیابان چیست،‌ نه می‌داند موتور چیست،‌ نه می‌داند چشمه چیست. نه می‌داند حیات‌وحش چیست». علاوه‌بر «رضا شاه‌حسینی» رئیس پارک ملی کویر که چنین توصیفی از پذیرفته‌شدگان آزمون محیطبانی ارائه می‌کند، «مهدی تیموری» رئیس سابق پارک ملی گلستان، «احمد درویش» رئیس سابق پارک ملی «صیدوا»، «مبین صوفی» همیار سابق پارک ملی گلستان و کارشناس حیات‌وحش نیز نقدهای جدی‌ای بر شیوه جذب محیطبان دارند. آنها علاوه‌بر انتقاد از محتوای آزمون جذب محیطبان بر مواردی تأکید می‌کنند که نشان از بی‌ارتباط بودن افراد جذب‌شده با فضای محیطبانی دارد. مؤلفه‌هایی که کارشناسان بر آن دست گذاشته‌اند، نشان می‌دهد شرکت‌کنندگان در آزمون محیطبانی صرفاً در جست‌وجوی شغل هستند و گاه حتی مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس خود را مخفی و با مدرک دیپلم در این آزمون شرکت می‌کنند و بعد از پذیرفته‌شدن مدرک خود را برای ارتقای شغلی ارائه می‌دهند. با وجود این انتقادها از کیفیت آزمون پذیرش محیطبانی، «رضا رستگار»، فرمانده یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط‌زیست، در پاسخ به «پیام‌ ما» می‌گوید قرار نیست تغییری در شیوه برگزاری آزمون صورت گیرد.

اتهام علیه یک سلبریتی بار دیگر پرسش قدیمی درباره مرز میان «شهرت» و «مسئولیت اجتماعی» را زنده کرد. «مرتضی قلیچ»، جامعه‌شناس، به «پیام ما» می‌گوید: «در جامعه‌ای هیجان‌زده که چهره‌های مشهور می‌توانند الگوهای اخلاقی و فرهنگی باشند، هر حادثه‌ای با مرکزیت یک سلبریتی می‌تواند افکار عمومی را دوپاره کند و به‌سرعت یک دوقطبی بسازد.» به تعبیر جامعه‌شناسان دیگر در چنین جامعه‌ای سازوکار قدرت در «فرهنگ شهرت» آشکار می‌شود؛ جایی که رسانه‌ها و هواداران، گاه به‌جای جست‌وجوی حقیقت، به بازتولید چرخه‌ای از ستایش، انکار و سرزنش قربانی می‌پردازند.

«هنوز نرفتی؟»، «پس کی میری؟». اینها دیگر سؤالات ساده‌ای نیستند؛ به تکیه‌کلام نسلی تبدیل شده‌اند که در وطن خود احساس غربت می‌کند. شهریور و مهر، که زمانی فصل بازگشت و شروع دوباره بود، حالا به فصل تلخ رفتن‌ها و تحریم‌های بین‌المللی و فروپاشی اقتصادی، رؤیای رفتن را برای عده‌ زیادی به تعویق انداخته یا ناممکن کرده است. این وضعیت، یک گروه اجتماعی جدید و بزرگ را به وجود آورده است: جمعیتی که نه می‌توانند بمانند و نه توان رفتن دارند؛ گروهی که در سالن انتظار ترمینال بزرگی به‌نام ایران، معطل و سرگردان مانده‌اند.

ماجرای حریم باغ تاریخی فین کاشان، یکی از شناخته‌شده‌ترین باغ‌های ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو، بار دیگر به صدر خبرها بازگشته است. پس از افشای نامه‌ای از سوی شهرداری کاشان خطاب به وزیر میراث‌فرهنگی با درخواست بازنگری در حریم این باغ تاریخی، فعالان میراث‌فرهنگی نسبت به خطر کوچک‌شدن حریم ملی هشدار داده‌اند. در مقابل، مقام مسئول وزارت میراث‌فرهنگی صراحتاً هرگونه تغییر را رد کرده و تأکید دارد هیچ اصلاحی در محدوده قانونی این باغ انجام نشده است. این وضعیت، تصویری پیچیده از یکی از حساس‌ترین پرونده‌های میراثی کشور را پیش چشم کارشناسان قرار داده است؛ پرونده‌ای که در قلب آن، مفهومی بنیادین از حفاظت و توسعه شهری نهفته است و سؤالی که باز هم مطرح می‌شود: آیا می‌توان حریم آثار تاریخی را برای اجرای پروژه‌های شهری تغییر داد؟

در همچنان بر همان پاشنه‌ای که بود، می‌چرخد. بیش از ۹ سال گذشته و هنوز هم ۷ آبان که می‌رسد، حصر «کوروش» آغاز می‌شود؛ درست در روزی که مشهور است «این پادشاه ایرانی به بابل اندر آمد و مردم زیر پای او شاخه‌های سبز ریختند.» امسال هم شنیده‌ها حاکی از آن است که تمام راه‌های ورودی به پاسارگاد بسته شده‌اند. بومگردی‌ها اجازه فعالیت و پذیرش مسافر ندارند. درهای مجموعه پاسارگاد که موسوم به مقبره کوروش است، از چند هفته پیش بسته‌ شده‌اند. کارگاه‌های مرمت مجموعه تعطیل‌ شده‌اند. کارمندان، پژوهشگران و مرمتگران پایگاه جهانی پاسارگاد به خانه‌هایشان رفته‌اند و ترجیح می‌دهند به تلفن‌هایشان پاسخ ندهند. افرادی که پیش‌ازاین در بزرگداشت‌های کوروش شرکت کرده‌اند، با دردسرهای بسیاری مواجه شده‌اند. پاسارگاد در روز کوروش سوت‌وکور است، گویی که گرد مرگ و نیستی بر آن پاشیده‌اند. خبری از شادی و حضور گسترده مردم نیست.