| پیام ما | «محمد کوچک‌پور کپورچالی»، عکاس پیشکسوت گیلانی، پس از سال‌ها ثبت طبیعت، آیین‌ها و زندگی مردم، در ۷۱ سالگی درگذشت. مردی که بیش از چهار دهه با دوربینش در جنگل‌ها، روستاها و شالیزارهای گیلان و دیگر نقاط ایران قدم زد و بخش مهمی از حافظه تصویری این سرزمین را ثبت کرد.

پارک‌های تهران، ریه‌های این شهر هستند؛ ریه‌هایی که تهران با آن نفس می‌کشد و سرسبزی‌شان روح انسان را تازه می‌کند. اما خبرهای ناگواری از آنها به گوش می‌رسد. بوستان لاله که در مرکز شهر قرار دارد، یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین پارک‌های تهران است. اما حالا در ابتدای تابستان، درختان این پارک کم‌کم رو به خشکی می‌روند. کارکنان پارک و شهرداری، خرابی و خشکی چاه‌ها، کمبود نیروی کار و همچنین بی‌توجهی مدیر پارک را از دلایل این اتفاق می‌دانند. فعالان محیط‌زیست معتقدند وقتی به پارک لاله، که گل سرسبد پارک‌های تهران است، رسیدگی نمی‌شود، باید منتظر بود تا پارک‌های دیگر هم با چالش‌هایی از این دست مواجه شوند. در این گزارش، همراه با دو کارشناس جنگل و فضای سبز، قدم در بوستان لاله می‌گذاریم و احوال درختان را از نزدیک پیگیری می‌کنیم.

آب اهواز و روستاهای اطراف آن بار دیگر گل‌آلود و مکدر شده است؛ مشکلی که قرار بود پس از سال‌ها با اجرای طرح آبرسانی «غدیر» برای همیشه رفع شود. اگرچه این طرح در دولت سیزدهم افتتاح شد، اما گرهی از مشکل آب اهواز باز نکرد. حالا با شروع فصل گرم، آب مکدر و گاه گل‌آلود با شدت بیشتری به خانه اهوازی‌ها برگشته است. شهروندان اهواز ناچار به خرید آب گران از تانکرها هستند و برخی روستاییان نیز از کانال‌های آبیاری کشاورزی یا رودخانه کارون آب برمی‌دارند. یک استاد دانشگاه به «پیام ما» می‌گوید: «در زمان افتتاح خط انتقال آب از رودخانه دز به کرخه، که طرحی موقت برای جابه‌جایی محل آبگیر و بهبود کیفیت بود، این‌گونه القا شد که طرح غدیر تکمیل و بهره‌برداری نهایی شده است، در حالی‌ که چنین نبود و در آن زمان پیشرفت طرح ۵۳ درصد بود. تلاش سازمان آب و برق خوزستان برای اصلاح این ذهنیت نیز به نتیجه نرسید و همین مسئله باعث شد طرح غدیر دیگر پیگیری نشود و نیمه‌تمام بماند.» او توضیح می‌دهد: «در طرح غدیر پیش‌بینی شده بود تصفیه فیزیکی آب انجام و سپس به شرکت آبفا تحویل شود. بر همین اساس توسعه تصفیه‌خانه‌های اهواز از دستور کار خارج شد، اما مجری از این تعهد شانه خالی کرد. بنابراین بار اضافه‌ای به تصفیه‌خانه‌های قدیمی وارد شد. نتیجه این شده که اکنون آب با تصفیه ناقص وارد شبکه می‌شود و آب اهواز از نظر کدورت و شوری (EC) به هیچ‌وجه قابل قبول نیست. اگر دستگاه‌های تصفیه خانگی نباشند، مردم باید با احتیاط از آب استفاده کنند.»

در مأموریت طرح حفاظت از تالاب‌های ایران، توانمندسازی جوامع محلی و ظرفیت‌سازی سایر دست‌اندرکاران برای مدیریت و رفع تهدیدات تالاب‌ها مورد تأکید قرار گرفته است. همین موضوع امروز محل نقد تشکل‌های تالابی و دبیر شبکه تشکل‌های محیط‌زیست است. آنها می‌گویند بر اساس برنامه جدید معاونت محیط زیست دریایی و طرح تالاب‌ها، تشکل‌ها در فرآیندی غیرشفاف حذف می‌شوند و جای خود را به شرکت‌ها می‌دهند. احمدرضا لاهیجان‌زاده این موضوع را تکذیب می‌کند و تأکید دارد که برنامه‌ای برای حذف تشکل‌ها وجود ندارد.

حفاری‌های غیرمجاز در محوطه‌های تاریخی جیرفت بار دیگر زنگ خطر را برای یکی از مهم‌ترین کانون‌های باستان‌شناسی ایران به صدا درآورده است. در حالی که فرماندار جیرفت از مسدودسازی گودال‌های ایجادشده به‌دست حفاران غیرمجاز و پیگیری برای شناسایی عوامل این تخریب‌ها خبر داده، شواهد میدانی و اظهارات منابع مطلع نشان می‌دهد امکانات محدود یگان حفاظت، گستردگی عرصه‌های تاریخی و حضور حفاران مسلح، حفاظت از این میراث چندهزارساله را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است.

اختلال در چهار بانک کشور، فقط تراکنش‌های مالی را مختل نکرد؛ بلکه روند درمان بیماران، تأمین دارو و حتی ترخیص پیکر متوفیان را نیز تحت تأثیر قرار داد. تجربه روزهای اخیر نشان داد وقتی نظام سلامت به نظام بانکی گره می‌خورد، یک نقص فنی می‌تواند سلامت بسیاری از مردم را به خطر بیندازد.

همزمان با فرارسیدن ۲۹ ژوئن، «روز جهانی مناطق گرمسیری» بر پایه قطعنامه سازمان ملل گرامی داشته می‌شود؛ روزی که اهمیت بی‌بدیل این مناطق در حفظ تنوع زیستی، تنظیم آب‌وهوای زمین، تولیدات کشاورزی و توسعه پایدار را یادآوری می‌کند و در کنار این نقش‌ها، هشدارهایی درباره تهدیدهای گسترده ناشی از جنگل‌زدایی، تغییرات اقلیمی و افزایش جمعیت ارائه می‌دهد.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تأکید بر ضرورت مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز گفت: تأمین نشدن حقابه‌های محیط زیستی، خشک شدن تالاب‌ها و دشت‌های سیلابی و از بین رفتن پوشش گیاهی، مهم‌ترین عوامل بروز پدیده گرد و غبار و گسترش بیابان‌زایی در کشور است.

فرمانده یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط‌زیست از دستگیری ۲۴۰۴ متخلف زیست‌محیطی در سه ماهه نخست سال جاری خبر داد و اعلام کرد که این افراد پس از تشکیل پرونده برای طی مراحل قانونی به مراجع قضایی معرفی شده‌اند.