حدود ۲۵ سال است که در حوزه باستان‌شناسی دوران پارینه‌سنگی، با تمرکز بر منطقه زاگرس، فعالیت پژوهشی انجام می‌دهد. دوران کارشناسی ارشد، دکتری و پسادکترای خود را با مطالعه در منطقه کرمانشاه به انجام رسانده و به همین دلیل، تجربه و شناخت عمیقی از دوره پارینه‌سنگی پیش‌ازتاریخ در این منطقه دارد. «سامان حیدری گوران» باستان‌شناس و پژوهشگر ارشد پیش‌ازتاریخ دانشگاه کلن نظر خود را در مورد احداث تله‌کابین در محدوده تاق‌بستان کرمانشاه در قالب این یادداشت در اختیار «پیام ما» گذاشته است.

|پیام ما| نقش فناوری و ابزارهای نوین در گردشگری رو به افزایش است و در بعضی بخش‌ها تبدیل به جزیی جدایی‌ناپذیر شده است. رزرو آنلاین بلیت و اقامتگاه یکی از همین بخش‌هاست که جای خود را در بخش گردشگری باز کرده است. اما این پلتفرم‌ها باتوجه‌به حجم مخاطبان و دامنه تأثیرگذاری‌شان می‌توانند در تحقق اهداف گردشگری پایدار نیز تأثیرگذار باشند. آنها هم با مسافران و هم با جامعه میزبان در ارتباط‌اند و این امکان را دارند که با در نظر گرفتن پیش‌شرط‌هایی برای همکاری و ارائه خدمات، فرهنگ گردشگری سبز و توجه به شاخص‌های گردشگری پایدار را توسعه دهند. این روزها که گردشگری ایران با چالش‌هایی مثل ضعف در مدیریت مقصد، بحران منابع طبیعی و از همه مهمتر، گردشگری غیرمسئولانه روبه‌روست، می‌توان با شناسایی فرصت‌هایی تازه در پلتفرم‌های آنلاین تا حدودی با این چالش‌ها به‌شکلی اصولی مواجه شد و آسیب‌ها را کاهش داد. «محمد جهانشاهی»، دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردشگری سبز، در گفت‌وگو با «پیام ما» با بررسی چالش‌های بخش گردشگری در ایران، از ظرفیت‌های فناوری برای حرکت به‌سوی پایداری در رونق گردشگری گفت. او معتقد است: «اگر ذی‌نفعان وارد عمل نشوند، نمی‌توان به توسعه پایدار در گردشگری امیدوار بود. با بهره‌گیری از دانش و فناوری‌های نوین و روش‌های خلاقانه، می‌شود اصول و قواعد مربوط به گردشگری پایدار و سبز را بین گروه‌های میزبان و میهمان گسترش داد.»

رئیس پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری خبر داد:

عمر پروژه از دو دهه هم گذشته و گویی قرار نیست سایه تهدید آن از سر نقوش برجسته بی‌نظیر باقیمانده از عصر ساسانیان کم شود. همچنان، مدیران شهری چشم به دشت کاهو و محوطه‌های پیش‌ازتاریخی دارند که قرنها در همسایگی تاق‌بستان آرام گرفته‌اند. پروژه تله‌کابین کرمانشاه به گواه بنری که در نزدیکی این اثر نصب شده، باز هم از سر گرفته شده است و به‌رغم مخالفت صریح میراث‌فرهنگی، از سوی مجریان پروژه و مدیران شهری و استانی در حال پیگیری است. «بیژن کلهرنیا»، پژوهشگر حوزه معماری و شهرسازی، معتقد است اجرای این پروژه از هر زاویه‌ای که بررسی شود، توجیه منطقی و علمی ندارد. اجرای آن نام این اثر کم‌نظیر جهانی را برای همیشه از فهرست میراث جهانی حذف می‌کند اما این تنها آسیبی نیست که این پروژه به کرمانشاه و تاق‌بستان می‌زند. نگاه کوتاه‌مدت مدیران می‌تواند معامله سنگینی برای مردم کرمانشاه رقم بزند. معامله‌ دوسرباختی که در آن اجرای پروژه‌ای که به‌زعم کارشناسان شهرسازی در دنیا دیگر مورد توجه نیست، به حفظ و جهانی شدن اثری ارزشمند و منحصربه‌فرد ارجحیت دارد.

بافت‌های تاریخی ایران، گنجینه‌ای از هویت فرهنگی و تمدنی‌اند که در طول تاریخ، روایتگر سبک زندگی، باورها و ارزش‌های جوامع شهری بوده‌اند. این کوچه‌ها و بناهای کهن، با وجود معماری چشم‌نواز و داستان‌های پنهان در دل خشت‌هایشان، امروزه بیش از هر زمان دیگری در معرض فراموشی و تخریب قرار گرفته‌اند. تغییر الگوهای زندگی شهری، مهاجرت جمعیت بومی و عدم توجه کافی به نیازهای روزمره این محلات، بسیاری از آنها را به فضاهایی متروک و بی‌روح تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان به این بافت‌های ارزشمند حیات دوباره بخشید؟

| پیام ما | اینکه در تمام نشست‌های تخصصی مسئله فرونشست و تهدید آثار تاریخی پای ثابت سخنان کارشناسان و هشدارهای آنان شده، موضوع نگران‌کننده‌ای است و نشان از بحرانی جدی دارد که اگر از کنارش عبور کنیم، ضربه‌ای مهلک ما را بیدار خواهد کرد و بیداری دیرهنگام ثمری جز حسرت ندارد. در نشست‌های متعددی که با حضور کارشناسان حوزه میراث فرهنگی در هفته اخیر و به‌بهانه روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی برگزار شد، خبرهای نگران‌کننده‌ای درباره وضعیت بناهای تاریخی در معرض فرونشست مطرح شد. هرچند در این میان خبری هم به گوش رسید، اما هنوز جزئیات آن منتشر نشده است. «حمید پورمحمدی»، رئیس سازمان برنامه‌‌و‌بودجه، در نشستی که با وزیر میراث‌فرهنگی و معاونان این وزارتخانه داشت از «آغاز طرح ملی پایش فرونشست در محدوده بناهای تاریخی» خبر داده است. باید دید این پایش و بررسی از چه زمانی آغاز می‌شود و قرار است با تکیه بر اطلاعات آن چه اقدامی از سوی وزارت میراث‌فرهنگی انجام شود. باید منتظر ماند و دید تا چه اندازه در حل بحران فرونشست به دانش بومی و میراث گذشتگان توجه می‌شود. پیشکسوتان میراث فرهنگی معتقدند توجه به دانش گذشتگان از جمله احیای قنات‌ها تا حد زیادی راهگشاست.

|پیام ما| یک مناسبت دیگر از سر میراث فرهنگی ایران گذشت و بزرگداشت و سخنرانی و برنامه و نشست هم به‌بهانه آن برگزار شد. سخنانی گفته شد و نقدهایی مطرح شد؛ گاهی تکراری، گاهی هم مناسب تیتر یک خبرگزاری‌ها، گاهی نقدی محافظه‌کارانه یا جسورانه، و گاهی وعده‌ای که گوینده هم به تحققش امیدی ندارد. اما آنچه در پس تمام این اتفاقات حقیقتی عریان را به نمایش می‌گذارد، وضعیت بناها و محوطه‌های تاریخی است که همچنان بدون هیچ تغییر مثبتی قرار است به حال خود رها شوند و شاید ماندن در وضعیت فعلی و تشدید نشدن بحران‌های موجود در آنها بهترین اتفاقی باشد که برای این محوطه‌‎ها و بناها می‌افتد. نگاهی به اظهارات و واکنش‌ها و نقدهای مطرح‌شده در این چندروز در نشست‌های مختلف و کنار هم گذاشتن سخنان و کارنامه عملکرد دستگاه‌ها و انجمن‌ها و شوراهای تخصصی نشان می‌دهد قرار نیست کسی در روال و روند مدیریتش تغییری ایجاد کند. قرار نیست محوطه‌ها و بناهای تاریخی و در نگاهی جامع‌تر، میراث فرهنگی ایران شاهد تغییری مثبت در حوزه مدیریت باشد.