چندی است که اخبار صدور سند ابنیه تاریخی در رسانه‌های مختلف منتشر می‌شود؛ خبری امیدوارکننده و مسرت‌بخش که بی‌تردید می‌توان آن را گامی مهم در جهت ساماندهی وضعیت حقوقی این آثار به شمار آورد. اما پیش از هر داوری شتاب‌زده‌ای درباره این اقدام، بهتر است این موضوع از جوانب مختلف مورد بررسی قرار گیرد. اولین سؤال این است که نبودن چنین سندی برای یک اثر تاریخی، چه مشکلاتی می‌تواند ایجاد کند؟ و حفاظت از این آثار تا پیش‌ازاین، بر چه مبنایی و با چه سرانجامی صورت می‌گرفته است؟ آنچه به نظر می‌رسد این است که صدور سند، فراتر از یک کارکرد نمادین و تشریفاتی عمل می‌کند و این تصمیم احتمالاً در پاسخ به دشواری‌های عینی و ملموسی که در گذشته گریبان‌گیر این آثار بوده، اتخاذ شده است. به‌هرحال، در میانه این بحث، مفهوم «مالکیت» بیشتر از هر چیز دیگری خودنمایی می‌کند؛ مفهومی که پیچیده و بسیار مهم است. با روشن‌شدن این نکته که مسئله در نهایت به درک درستی از مالکیت بازمی‌گردد، این پرسش‌ها مطرح می‌شوند: حق مالکیت چیست؟ در جوامع مختلف چگونه شکل گرفته است؟ و با چه چیز بازشناخته می‌شود، و سرانجام اینکه انواع مالکیت در نظام حقوقی ایران کدام‌اند و هر یک چه اقتضائات و دشواری‌هایی پیش روی حفاظت از آثار تاریخی قرار می‌دهند.