بایگانی مطالب برچسب: فرونشست
بیشتر از نقش رستم، کعبه زرتشت در خطر است
|پیام ما|میراث باستانی هخامنشیان مدتهاست که روزهای تبدار و سختی را می‌گذراند. یک روز با فرونشستی که به چند قدمی‌شان رسیده درگیرند و یک روز با گلسنگ‌ها و نفوذ رطوبت دست به گریبان، در این بین مسئولان و کارشناسان اظهارات ضدونقیضی در مورد حوادث پیرامون این آثار دارند. یک روز از امنیت آثار در مقابل فرونشست می‌گویند و روزی دیگر نسبت به شرایط آنها ابراز نگرانی می‌کنند. اما در این میان آنچه قابل کتمان نیست، وضعیت بحرانی مرودشت و تمامی آثار باستانی موجود در آن است. آثاری که سالهاست اسیر سوءمدیریت‌ها و تصمیمات اشتباه و صدور مجوزهای غیراصولی هستند. در روزهای گذشته هم نکات قابل‌تأملی در نشست مشترک دانشگاه شیراز و پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید مطرح شده است که سایه تهدید را از نقش‌رستم برداشته و کعبه زرتشت را در معرض خطری جدی‌تر می‌داند.
استان البرز، یک ورشکسته آبی
در ایران تغییراقلیم با چهره خشکسالی و گردوغبار خود را نشان داده و گستره بحران به‌ویژه در سال‌ها و فصل‌های خشک‌تر موضوع برخورد علمی با بحران را پررنگ کرده است. استفاده از فناوری یکی از همان راهکارهایی است که برای رفع مشکلات ناشی از خشکی تالاب‌ها جلوگیری از برخاستن غبار بیشتر محل بحث بوده است. سال ۱۳۹۶ «عیسی کلانتری»، رئیس وقت سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره ضرورت استفاده از علم روز برای حل مسائل محیط‌زیست و ضرورت آموزش دیدن کارشناسان تأکید کرده بود. اما از آن زمان تاکنون چقدر از دانش‌های نوین در معضلاتی چون حل پدیده گردوغبار استفاده شده است؟
ابعاد امنیتی فرونشست زمین و افول سیاست‌ورزی
آشیانه پرندگان مهاجر دستخوش مهندسی
درست است که بخشی از حقابه تالاب میقان در استان مرکزی با پساب تصفیه‌شده فاضلاب شهر اراک جبران می‌شود، اما باز هم این حقابه نتوانسته است مانع از فرونشست در دشت‌های شهرستان اراک شود. مسیر رودخانه‌هایی که روزگاری به تالاب میقان جاری بودند، اکنون با آب‌بندها و سدهای متعدد مسدود شده‌اند بلکه توسعه کشاورزی به ارمغان آورند، اما درعوض شاهدیم که توسعه کشاورزی نه به بندهای خاکی، بلکه به چاه‌های فراوانی وابسته شده که شیره سفره‌های آب زیرزمینی این سرزمین را می‌مکند. فرونشست نشانه این روند ناپایدار است که البته عوارضی هم برای زیرساخت‌های ریلی، جاده‌ای، فرودگاهی و... دارد. در این گزارش با کسب نظر از دو کارشناس قرار است به بررسی ابعاد فرونشست در شهرستان اراک بپردازیم.
کبودی فرونشست زیر چشم تهران
نقشه فرونشست‌های تهران نشان می‌دهد این استان از فرونشست‌های وسیع و عمیق رنج می‌برد. لکه‌ای در جنوب و غرب کلانشهر تهران و لکه‌ای دیگر در دشت ورامین قرار گرفته و در اراضی کشاورزی این مناطق گسترده شده است. البته این پدیده فقط مزارع و باغ‌های تهران را تحت‌تأثیر قرار نداده و در هفت منطقه از مناطق ۲۲گانه تهران نیز ریشه دوانده است. زیرساخت‌هایی مثل خطوط راه‌آهن بین‌شهری، مترو، خیابان‌ها و مناطق مسکونی در معرض فرونشست قرار گرفته‌اند که این امر، ضرورت مقابله با این پدیده ایجادشده به‌دلیل بدمصرفی آب‌های زیرزمینی را به مسئولان گوشزد می‌کند. در این گزارش عوارض و عوامل احتمالی مؤثر بر فرونشست تهران در گفت‌وگو با «مهدی معتق»، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین آلمان، مورد بررسی قرار گرفت که در زیر می‌خوانید.
فرونشست‌هایی که به‌دنبال آب‌بندها می‌آیند
سه لکهٔ فرونشستی کوچک در جنوب تهران وجود دارد که هرکدام حامل داستان خود است. همهٔ این سه لکه وجوهات متمایزی از یک پیام مشترکند: توسعهٔ ناپایدار دلایلی و عوارضی دارد. از نظر «مهدی معتق»، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین و دانشگاه لایبنیس هانوفر آلمان، توسعهٔ ناپایدار در بخش کشاورزی بدون در نظر گرفتن شرایط بلندمدت اقلیمی می‌تواند به فرونشست دامن بزند، حتی اگر هدف خود را تقلیل این پدیده تعیین کرده باشد. تراکم زیاد زیرساخت‌های استان تهران به‌همراه وسیع‌بودن نواحی فرونشستی آن، کار تحلیل نقشه را سخت می‌کند. یک‌هزار و ۷۸۴ کیلومترمربع، یعنی ۱۳ درصد از مساحت استان پایتخت درگیر فرونشست است که بخش قابل‌توجهی از آن در مناطق شهری کلانشهر تهران قرار دارد. حداقل سه لکهٔ فرونشستی مهم در تهران وجود دارد که در این گزارش به کوچکترین آنها یعنی فرونشست فرودگاه امام‌‌خمینی(ره) و لکه‌های مجاور آن می‌پردازیم.
خط فرونشست بر چهره مشهد
با وجودی که اطراف کلانشهر مشهد چهار سد با کاربری تامین آب کشاورزی ساخته شده‌اند که حجم نرمال مخزن آنها در مجموع به بیش از ۹۲ میلیون متر مکعب می‌رسد، باز هم دشت‌های اطراف آن شاهد حفر چاه‌های متعدد به‌منظور مصارف کشاورزی است. نتیجه آنکه هیولای خفته فرونشست بیدار شده و به زیرساخت‌های اقتصادی و فرهنگی خطه خراسان دست‌درازی می‌کند. در این رابطه مهدی معتق، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین و دانشگاه لایپنیتز هانوفر آلمان با بیان اینکه انتظار می‌رود سدها با اختصاص آب‌های سطحی به کشاورزان از فشار بر سرمایه‌های آبی سفره‌های زیرزمینی بکاهند، معتقد است که این سازه‌های عظیم و پرهزینه در ماموریت خود شکست خورده‌اند.
زنگ‌خطر فرونشست در گلستان
وزارت نیرو تاکنون ۱۹ سد در استان گلستان احداث کرده است که هدف از ایجاد اکثر آنان تأمین آب کشاورزی عنوان شده است. نقشهٔ فرونشست این استان نشان می‌دهد راه‌حل سدسازی جواب نداده و کشاورزان برای تأمین آب زمین‌های خود به برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی و حفر نزدیک به ۴۰ هزار حلقه چاه روی آورده‌اند. «مهدی معتق»، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین و دانشگاه لایپنیتز هانوفر آلمان که اخیراً تحقیقاتی دربارهٔ فرونشست در ایران انجام داده، معتقد است نتیجهٔ این حفر چاه‌ها و همچنین کم شدن تغذیهٔ آبخوان‌ها از بستر رودخانه‌هایی که سدها جلوی جریان یافتن‌شان را گرفته‌اند، با فرونشست سالانهٔ شدید جلوه‌گری کرده و هم‌اکنون استان گلستان را به سومین استان با فرونشست زیاد در ایران بدل کرده است.
فرونشست تمام ایران را فرا گرفته
برای نخستین‌بار معرفی می‌شود؛ یک نقشهٔ جامع از فرونشست‌های ایران که چون اندازه‌گیری‌هایش بااستفاده از داده‌های ماهواره‌ای انجام می‌شود، دقیق است. در نگاه اول به نقشه، به‌نظر می‌رسد که لکه‌های فرونشستی همچون زخم‌هایی بر پیکره ایران نشسته‌اند؛ جراحاتی که در جاهایی وسیع و در جاهایی عمیق‌اند. نقشه نشان می‌دهد این لکه‌ها چطور به زیرساخت‌های حیاتی کشور ریشه دوانده‌اند و در حال سست کردن پی و بنای آنها هستند. «مهدی معتق»، استاد دانشگاه لایبنیتز هانوفر آلمان و از طراحان اصلی «پورتال جامع فرونشست‌های ایران»، به «پیام ما» گفت سیاستگذاران ملی و محلی از طریق این پورتال می‌توانند تصویر روشنی از خطرات فرونشست برای مناطق داشته باشند و از داده‌های آن در برنامه‌ریزی‌های زیرساختی خود به‌منظور پیشگیری یا کاهش خطرات فرونشست استفاده کنند. در این مصاحبه شرحی از جزئیات و کارکرد این پورتال را می‌خوانید.
آب، مهم‌ترین اولویت سازمان حفاظت محیط‌زیست
چالش‌های فزایندۀ محیط‌زیستی ایران، به نقطۀ بحران رسیده و یا بعضاً در مواردی همچون موضوع آب، از مرحلۀ بحران عبور کرده است. ناترازی منابع و مصارف آب، گردوغبار ناشی از فرسایش خاک، فرونشست زمین حاصل برداشت خارج از توان از منابع آب زیرزمینی، عدم مدیریت پسماند و آلودگی هوا، نه‌تنها باعث ایجاد مشکلات اجتماعی و محیط‌زیستی در کشور شده، بلکه بعضاً در طی سال‌های اخیر، شاهد بروز بحران‌های سیاسی و امنیتی ناشی از آن تنها به‌عنوان مثال در یک موضوع آب در خشک‌شدن دریاچۀ ارومیه (۱۳۹۰)، خوزستان (۱۴۰۰)، اصفهان (۱۴۰۰)، چهارمحال‌وبختیاری (۱۴۰۱) و سیستان (۱۴۰۲) هستیم.
رد پیشنهاد ادغام سازمان حفاظت محیط‌زیست و منابع طبیعی
معاون اول رئیس‌جمهوری در آیین تکریم و معارفه رئیس جدید سازمان حفاظت محیط‌زیست
«بیمارستان لولاگر» تعطیل شد
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران از شروع روند ارتقای ایمنی ۷ بیمارستان از جمله رسول اکرم (ص)، فیاض بخش، شهدای یافت آباد، بوعلی فجر و فیروزآبادی خبر داد.
