قابی از آموزش در روستایی دوردست

سد «دوستی» مهمترین منبع تأمین‌کننده آب شرب خراسان‌رضوی و به‌ویژه کلانشهر مشهد با بیش از سه میلیون نفر جمعیت است. سدی که بنابه اعلام شرکت آب‌منطقه‌ای این استان عملاً در روزهای گذشته به «حجم مرده» رسیده است. گرچه کاهش بارندگی در این منطقه بر پرشدگی سد دوستی بی‌تأثیر نیست، اما اصلی‌ترین دلیل بی‌آبی مطلق این سد، آبگیری سد «پاشدان» در ولایت هرات افغانستان و کنترل کامل آب رودخانه فرامرزی «هریرود» از سوی طالبان است که نه‌فقط ایران، بلکه ترکمنستان را هم دچار بحران کرده است.

استاندار سیستان‌وبلوچستان در پاسخ به «پیام ما»:

درحالی‌که نه‌فقط بند کمال‌خان بلکه کانال لشگری می‌تواند بخش قابل‌توجهی از آب سیلاب‌های هیرمند را نیز منحرف کند، سیلاب هیرمند چنان بزرگ و عظیم بود که سازه‌های آبی افغانستان توان کنترل آن را نداشتند و روز گذشته بخشی از آب طغیان هیرمند با عبور از بند کمال‌خان و نهر لشگری به‌سمت ایران جریان پیدا کرد و وارد کشور شد. همچنین، این اتفاق برای رودخانه «فراه» نیز رخ داد و طغیان و سیلاب حاصل از آن، آب را به هامون سابوری وارد کرد؛ آبی که هنوز از میزان و حجم آن اطلاعاتی در دسترس نیست. طالبان طی سه سال زمامداری‌اش در افغانستان، از سال ۱۴۰۰، هر بار موضوع تغییراقلیم و خشکسالی را به عنوان دلیل عدم تأمین حقابه قانونی و تاریخی ایران به میان کشیده، اما هر بار طغیان‌های رودخانه‌های فرامرزی با ایران خط بطلانی بر این دروغ می‌کشند. به‌نظر می‌رسد حالا که شواهد و تصاویر ماهواره‌ای نیز مؤید پرآب بودن رودخانه‌های فرامرزی ایران و افغانستان ،به‌ویژه هیرمند، است فصل فشار بر همسایه و مذاکره پیگیرانه فرارسیده است. آنچه نیاز آبی ایران و البته حق قانونی او و شرق کشور است، نه سیلاب بلکه عمل به معاهده کهن و وعده‌های تازه، اما بی‌سرانجام کشور همسایه و تأمین پایدار آب است.

گزارشی از شرایط ناگوار پیش‌دبستانی‌ها در روستاهای زابل

پیش از احداث بند کمال‌خان، علی‌رغم اینکه دفتر رودخانه‌های مرزی از پیشرفت فیزیکی این بند آگاه بود، حجم قابل‌توجهی از ذخایر چاه‌نیمه در قالب بهره‌برداری از طرح موسوم به ۴۶ هزار هکتاری در مزارع سیستان رها شد که پس از بهره‌برداری از بند مذکور، در سایه بی‌تدبیری متولیان امر در دولت سیزدهم، بحران آب تشدید شد و ذخایر چاه‌نیمه در شرایط بحرانی و ذخایر حداقلی قرار گرفت. شرایط بحرانی تأمین آب شرب در سیستان و زاهدان منجر به تعریف طرح‌های اضطراری به‌صورت یک‌طرفه و با حذف نقش آب‌منطقه‌ای و محیط‌زیست شده و توسط آبفای سیستان‌و‌بلوچستان و وزارت نیرو اجرا شد

سخنگوی صنعت آب، بهره‌برداری یک‌جانبه از رودخانه هریرود را موجب نقص حقوق عرفی دانست و گفت: اثرات این اقدام یک جانبه طرف افغانستانی نه تنها تامین آب شرب و بهداشت چند میلیون نفر را متأثر می‌کند، بلکه به آسیب گسترده به محیط‌زیست پایین‌دست نیز منجر می‌شود.

فرماندار زهک در شمال سیستان‌ و بلوچستان از آغاز پرورش ماهی خاویاری در این شهرستان برای نخستین بار در شرق کشور خبر داد.

|پیام ما| دو دهه خشکسالی پی‌درپی در سیستان‌وبلوچستان، بادهای موسمی ۱۲۰روزه را در این استان افزایش داده است؛ بادهایی که زمان پرآبی تالاب بین‌المللی هامون، عامل لطافت هوا بوده، امروز عامل بروز بیماری‌ها و مشکلات عدیده‌ای برای مردم این خطه شده است. اگرچه تاکنون کانون‌های گردوغبار در کشور شناسایی و برنامه‌های هدفمندی نیز برای مقابله با آن تدوین شده است، اما برای کاهش آسیب‌ها از جمله مشکلات مربوط به سلامتی و بیماری، نیازمند برنامۀ فرامنطقه‌ای بلندمدت و تعامل همۀ دستگاه‌های ذی‌ربط است. گفته می‌شود بادهای ۱۲۰روزۀ سیستان، از مشهورترین و اثرگذارترین بادهای محلی ایران محسوب می‌شود که بخش شرقی کشور را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. وجود رسوبات ریزدانه در منطقه، باعث شده تا با وزش بادهای ملایم به حرکت درآیند و بستر بسیار مناسبی برای توفان‌های گردوخاک و ماسه فراهم کنند؛ به‌طوری که تاکنون خسارت‌های زیادی بر منطقۀ سیستان تحمیل کرده و امنیت شهرها و روستاها را تحت‌تأثیر قرار داده است. اما داستان از آنجا شروع می‌شود که مشکلات و معضلات مختلفی برای زندگی سیستانی‌ها به وجود می‌آورد؛ از جمله مهاجرت مردم و خالی‌شدن روستاهای منطقه از سکنه، پُرشدن انهار، رودخانه‌ها و مخازن طبیعی چاه‌نیمه‌ها، گسترش بیماری‌های مختلف به‌ویژه چشمی، تنفسی و ریوی (سیستان در رتبۀ نخست بیماری سل قرار دارد)، بسته‌شدن راه‌های ارتباطی و لغو و تأخیر پرواز هواپیماها و غیره را موجب شده است.

سازمان هواشناسی کشور، آغاز این هفته را نیز با هوایی با غلظت بالای گردوغبار در سیستان‌وبلوچستان به‌ویژه در شهرستان‌های زابل، زهک، هامون، نیمروز و هیرمند، پیش‌بینی‌ کرده است. در حالی غبار در این مناطق با بادهای صدوبیست‌روزه تشدید شده است، که کمتر از دو ماه قبل، دفتر محیط‌زیست سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی، در مورد افزایش خطر ابتلا به سرطان با تنفس گرد‌وغبار غلیظ با ترکیبات موجود در زیرگردهایی که در استان سیستان‌وبلوچستان به هوا بلند می‌شوند، هشدار داده بود و تأکید کرده بود، همۀ افرادی که در معرض این پدیده هستند، باید آزمایش‌های غربالگری سرطان را جدی بگیرند. بااین‌حال نه وزارت نیرو طی چند سال گذشته برای غبارهایی با منشأ داخل اقدام مؤثری انجام داده است و نه وزارت خارجه برای منشأ خارجی ریزگردها؛ تنها اقدام وزارت بهداشت، ارائۀ آمارهای کلی از بستری در بیمارستان‌ها بوده است.