خبر انتصاب «سعید یوسف‌پور» به‌عنوان سرپرست اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان سمنان با استقبال گسترده‌ای، هم از سوی کارشناسان و هم از سوی کارکنان سازمان حفاظت محیط‌زیست، مواجه شد. درعین‌حال، کسانی که در این استان چه به‌عنوان فعال محیط‌زیست و چه کارشناس فعالیت کرده‌اند، همان وقت گفتند او راه پرسنگلاخی را برای حفاظت از زیستگاه‌های گسترده و متنوع این استان در پیش خواهد داشت. محدوده‌های گسترده‌ای از این استان جزو مناطق تحت‌مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست است‌، گونه‌های شاخصی چه در حوزه گوشت‌خواران، چه نشخوارکنندگان و چه تنها پرنده اندمیک ایران در آن زیست می‌‌کنند، در عین اینکه سطح تعارض هم در آنها بالاست،‌ هر محدوده درگیر یک یا چند نوع تعارض! در گفت‌وگو با «سعید یوسف‌پور» از او پرسیدیم با چه چالش‌هایی در کار خود روبه‌روست،‌ چه برنامه‌هایی برای حفاظت از زیستگاه‌های این استان دارد و فکر می‌‌کند بتواند در امر حفاظت موفق باشد؟

در سال ۱۳۴۱ جنگل‌ها ملی اعلام شد، اما هنوز پس از گذشت بیش از ۶۰ سال این قانون به‌طور کامل تحقق عینی نیافته است. وجود هزاران دام‌سرا تنها در داخل جنگل‌های شمال کشور، شاهدی بر این مدعاست. تنها جنگلی که مالکیت عمومی در آن تحقق عینی یافته و به باور عمومی درآمده، ناحیه طرح‌های جنگلداری است. علاوه‌برآن، تغییر کاربری و واگذاری ناحیه طرح جنگلداری برای دیگر فعالیت‌ها به‌طور‌کلی ممنوع بوده و در موارد استثنا به‌سختی امکانپذیر بوده است. شایان یادآوری است که تهیه و اجرای طرح‌های جنگلداری، مثل هر فعالیت دیگر، دارای نقاط قوت و ضعف است که با ارزیابی دوره‌ای باید نسبت به حل یا تخفیف آن اقدام کرد.

دهه ۸۰ بهار انجمن‌های محیط‌زیستی بود،‌ پروژه حفاظت از یوز آسیایی در همین دهه کلید خورد و بخش بزرگی از کارشناسان شاخص حیات‌وحش ایران در دل آن رشد کردند و توانستند تجربه‌شان را به نسل بعدی منتقل کنند. «دلارام عشایری» در همین دهه وارد عرصه حفاظت شد، مشابه بسیاری دیگر کارش را با انجمن طرح سرزمین شروع کرد‌، بعدتر به مؤسسه حیات‌وحش میراث پارسیان رفت و در ادامه با دوستانش تصمیم گرفتند سازمان مردم‌نهاد دیگری را تأسیس کنند که در این راه با چالش‌هایی مواجه شدند. او که یکی از فعال‌ترین زنان در عرصه میدانی در دهه ۸۰ و سال‌های ابتدایی دهه ۹۰ بود، این روزها به‌شکل مستقل فعالیت می‌کند. در آن دهه فعالیت زنان چطور تعریف می‌شد؟ آنها بیشتر در روستا حضور داشتند یا در زیستگاه‌های حیات‌‌وحش؟ با چه شرایطی حاضر است به کار میدانی بازگردد؟ در گفت‌وگو با این حفاظت‌گر از او در این باره پرسیدیم.

هشتصد و دومین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا با همراهی انجمن مستندسازان حیات‌وحش و تنوع‌زیستی، انجمن تهیه‌کنندگان مستند و خانه سینما به شب یوز آسیایی اختصاص داشت. در این شب ابتدا مستند «در گرداب انقراض» ساخته «فتح‌الله امیری» پخش شد و در ادامه «حمید ظهرابی» معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست، «هوشنگ ضیایی» پیشکسوت محیط‌زیست،‌ «علی دهباشی» سردبیر فصلنامه بخارا، «باقر نظامی‌» کارشناس حیات‌وحش، «فتح‌الله امیری» و «لیلا فولادوند» مستندساز با حضور «سعید یوسف‌پور» مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان سمنان و «رضا شکاریان» مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان خراسان‌شمالی درباره وضعیت یوز آسیایی‌، درباره بیش از دو دهه حفاظت از این گونه و چشم‌انداز پیش رو سخن گفتند.

|پیام ما|«بله، من جاسوس هستم، ولی جاسوس درناها»؛ وقتی بازار تهمت داغ بود و به الن ووسالو شک می‌کردند که برای چه ایران مانده در‌حالی‌که همسرش به آمریکا مهاجرت کرده است، این جمله را به خنده می‌گفت. او برای دهه‌ها زیر بار انواع و اقسام حرف‌ها تاب آورد و درنهایت هفته گذشته ۱۹ دی در ۹۵سالگی در ایران درگذشت، میراث الن ووسالو- توکلی اما در دنیای حفاظت باقی خواهد ماند. به مناسبت درگذشت او پرونده‌ای را با دو یادداشت منتشر کردیم، «محمود قاسمپوری»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس، در یادداشت خود شرحی از مرارت‌هایی که او در ایران کشید و دستاوردهایی که داشت، ارائه داده است. «ایمان ابراهیمی‌»، حفاظت‌گر پرندگان، نیز در یادداشت خود با مروری بر زندگی ووسالو و تلاش‌هایش نتیجه گرفته است «زندگی الن به ما یادآوری می‌کند که عشق و تلاش به‌تنهایی ضامن موفقیت در حفاظت نیستند.»

صدور مجوز شکار پرندگان آبزی، کنارآبزی و خشک‌زی امسال حواشی زیادی به‌دنبال داشت. هرچند صدور این مجوز قدمتی ۵۰ساله دارد و برخی سال‌ها صادر شده و برخی سال‌ها صادر نشده است، اما در حال حاضر نگرانی‌ فعالان از چند جهت عنوان می‌شود. نخست آنکه جواز شکار باید براساس مطالعات جمعیتی باشد. این مطالعات نسبتاً موجود است، اما مجوزهای شکار در حال حاضر منطبق با آن نیست و همچنان به سیاق سنتی چنگر، خوتکا و اردک سرسبز در لیست شکار قرار دارند. نکته دیگر و البته نکته اصلی، نبود برخورد قاطع با متخلف است. فعالان می‌گویند مجوز شکار بخش کوچکی از مشکل است، پرندگان با مجوز و بی‌مجوز در تعداد بالا در حال شکارند و بازوی بازدارنده‌ای برای مقابله با آن وجود ندارد. آن‌هم در شرایطی که زیستگاه‌های کشور به نسبت گذشته شرایط شکننده و آسیب‌پذیرتری را تجربه می‌کنند. بااین‌حال، معاون محیط طبیعی سازمان محیط‌زیست معتقد است نیازهای معیشتی و خواست‌ها برای شکار بالاست و اگر به‌صورت کنترل‌شده به این موضوع جواب داده نشود، قانون‌گریزی افزایش می‌یابد و هنوز آمار دقیق مجوزهای صادرشده در هر استان مشخص نیست و استان‌ها به جمع‌بندی نرسیده‌اند. مخالفان اما معتقدند اکوسیستم شکننده کشور یارای مقابله با این حجم از شکار را ندارد و در گام نخست باید فکری برای برخورد مناسب با متخلف داشته باشیم؛ متخلفانی که هم باجواز و هم بی‌جواز در حال صید گسترده‌اند.

معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست خواستار بررسی محکومیت‌ها در رابطه با شکایت کارکنان و صدور آرا متعارض از شعبات دیوان علیه این سازمان شد.

حکم قصاص برای یک محیط‌بان کرمانی که در جریان درگیری با شکارچیان در سال ۱۴۰۱ منجر به قتل یک نفر شده بود، صادر شد. درحالی‌که تلاش‌ها برای جلب رضایت خانواده مقتول ادامه دارد، این پرونده بار دیگر بحث پیرامون مسئولیت‌های محیط‌بانان و حوادث ناخواسته در حین انجام‌وظیفه را به میان آورده است.

معاون دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط‌‎زیست با اشاره به تهیه ماده واحده برای اصلاحیه قانون پسماندهای الکترونیکی گفت: با شروع سال ۲۰۲۵ تمام پسماندهای الکترونیکی باید با رعایت رویه جدید کنوانسیون بازل مدیریت شوند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست می‌گوید بی‌توجهی به طرح‌ها و اسناد بالادستی در تهران برای انطباق توان جمعیت‌پذیری با دارایی‌ها و منابع زیستی، شرایطی حساس و شکننده برای این کلان‌شهر به وجود آورده که آلودگی هوا و محدودیت منابع آب از عواقب و پیامدهای آن است.

موضوع آلودگی هوا پدیده غالبی است که مردم اکثر شهرهای ایران در فصل پاییز و زمستان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. سالانه حدود ۵۰ هزار نفر در اثر این پدیده در کشور جان خود را از دست می‌دهند. در روزهای گذشته باز نفس آسمان ایران به‌ویژه در کلان‌شهر تهران به دلیل آلودگی هوا گرفت و نفس‌کشیدن را بر همه سخت کرد و منجر به تعطیلی برخی شهرها شد. داشتن هوای پاک حق همه است. کاهش آلودگی و مدیریت کیفیت هوا باید به‌صورت اصولی صورت‌گرفته و زمان‌بندی دقیقی برای برنامه‌ریزی وجود داشته باشد تا بتوان در فصل آلودگی از آن پیشگیری کرد . دکتر«مظاهر معین الدینی» دانشیار گروه محیط‌زیست پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و عضو کمیسیون کیفیت هوا در گفت‌وگو با پیام ما ضمن اعلام این‌که برای کاهش آلودگی هوا در پاییز و زمستان باید در فصل بهار و اردیبهشت‌ماه به برنامه‌ریزی و ارائه راهکار پرداخت، رئوس مدیریت کیفیت هوا را بیان می‌کند.