|پیام ما| «مری برانکو» روز گذشته به‌همراه «شیمون ساکاگوچی» و «فرد رامزدل»، از سوی کمیته نوبل به‌دلیل تحقیقات و کشف خود در حوزه ایمنی محیطی به‌عنوان برندگان جایزه نوبل سال ۲۰۲۵ معرفی شدند. کمیته نوبل اعلام کرد این کشف‌ها برای درک نحوه عملکرد سیستم ایمنی و جلوگیری از توسعه بیماری‌های خودایمنی تعیین‌کننده بوده است. برانکو چهاردهمین زنی است که موفق به دریافت جایزه نوبل پزشکی می‌شود.

سال‌ها قبل، زمانی که در شهر کرمان دانشجو بودم، شبی در کوپهٔ قطار تهران-کرمان همسفر مردی میانسال بودم که مدرک دکتری ریاضی داشت. امروز را نمی‌دانم، ولی آن‌زمان دانشگاه کرمان و پژوهشکدهٔ «ماهانی» قطب ریاضی کشور بود و دانشجویان زیادی در رشته‌های مختلف ریاضی در آن تحصیل می‌کردند. آن‌شب، صحبتمان با آن آقای دکتر به اینجا کشید که علوم پایه مانند ریاضیات، مادر علوم و فناوری‌های نوپدید هستند از جمله اینکه «در شرکت (خودروسازی) بی‌.ام.و چند صد ریاضی‌دان مشغول به کارند.» اگرچه در آن زمان این حرف برای من و دیگر همسفران دانشجو در آن کوپهٔ قطار کمی عجیب و غیرقابل هضم بود، اما حالا با گسترش فناوری‌های جدید درک جملهٔ آن آقای دکتر برایم آسانتر است.

|پیام ما| جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۴ به «جان هاپفیلد» (John Hopfield) و «جفری هینتون» (Geoffrey Hinton) دو دانشمند فیزیکدان رسید. آن‌طورکه اعلام شده، این جایزه «به‌خاطر اکتشافات و اختراعات مهم و اساسی‌ای که امکان یادگیری ماشین از طریق شبکه‌های عصبی مصنوعی را فراهم می‌کند» به این دو دانشمند اعطا شده است. هاپفیلد و هینتون با الهام از ایده‌های فیزیک و زیست‌شناسی، سیستم‌های رایانه‌ای را توسعه دادند که می‌توانند الگوهای موجود در مجموعه داده‌ها را به‌خاطر بسپارند و از آنها یاد بگیرند. جالب اینکه این دو دانشمند هیچ‌گاه به‌طور مستقیم با یکدیگر همکاری نکرده‌اند، اما آنها براساس کارهای یکدیگر روی توسعهٔ پایه‌های ایجادشده در یادگیری ماشین و هوش مصنوعی (AI) کار کرده‌اند. و نکتهٔ دیگر اینکه پژوهش‌های این دو دانشمند در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی انجام شده، اما حالا که نتایج درخشان این اقدامات مشخص شده است افتخار دریافت مهمترین جایزهٔ علمی جهان را نصیب آنها کرده است.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ به «دیوید بیکر»، «جان جامپر» دانشمندان آمریکایی و «دمیس هسابیس»، دانشمند انگلیسی تعلق گرفت.