۲۴ اسفند محله «عودلاجان» وارد بیستمین سالی شد که بافت تاریخی‌اش ثبت ملی شد، اقدامی که باید از بافت تاریخی حفاظت و به ساماندهی آن کمک می‌کرد، اما به تنها چیزی که در این بافت بها داده نشد، همین حفاظت و ساماندهی در طول ۱۹ سال گذشته بود؛ درست مانند طرحی که چند ماه قبل زمزمه انجام آن شنیده شد، طرحی که اجرایی کردنش نیازمند تخریب بخش زیادی از بافت تاریخی بود.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان نطنز از تخریب بخشی از سر در خانقاه شیخ عبدالصمد نطنزی یکی از شاخص‌ترین اثرهای تاریخی شهرستان نطنز توسط افراد ناشناس خبر داد.

همه عمر برندارم سر از این خمار مستی/که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی» بهمن ایزدی فعال محیط‌زیست با این بیت از سعدی سخنانش را آغاز کرد. مراد ایزدی از «تو» در این بیت می‌تواند دو گزینه باشد؛ «ایران»، «لوت». او دهه‌ها برای حفاظت از طبیعت این سرزمین تلاش کرده و درعین‌حال نقش مهمی در ثبت ملی و جهانی بیابان لوت داشته است. هشتصد و هجدهمین شب از سلسله شب‌های مجلۀ بخارا با همکاری فصلنامۀ صنوبر، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی و انجمن مستندسازان حیات‌وحش و تنوع زیستی به بیابان لوت اختصاص یافت. شبی که در آن اغلب سخنرانان از تلاش‌های ایزدی برای حفاظت از «لوت» گفتند. ایزدی اما گله‌مند از فعالیت‌های تخریبی در این بیابان، مدیران را خطاب قرارداد «مسئولان باید صدای متخصصان و دل‌سوختگان این سرزمین را بشنوند. ما در برابر این میراث مسئولیم؛ این‌ها سرمایه‌های ماندگاری ایران، کالای نیستند که مصرف شوند و از بین بروند.»

تلاش یک بلاگر برای جذب مخاطب بیشتر، باز هم بهانه‌ای شد برای مرور خلأهای بسیار در حوزه میراث فرهنگی. از نبود ضمانت اجرایی قوانین در برخورد با متخلفان حوزه میراث فرهنگی و کوتاهی دستگاه‌های متولی در آگاهی‌بخشی عمومی درباره اهمیت میراث فرهنگی کشور تا نصب نشدن تابلوی اطلاعات اثر در محوطه اطراف آن. اقدام این بلاگر به‌گفته مدیران میراث استان منجر به وارد آمدن دو میلیارد تومان خسارت به میراث فرهنگی شده است، اما مشخص نیست قانون چه تصمیمی در مورد تخلف او خواهد گرفت. «میل اُمام» که اثری باستانی به‌جامانده از دوره ساسانی است، هفته گذشته توسط یک بلاگر برای تولید محتوای ویدئویی به آتش‌ کشیده شد. اما این اولین‌بار نیست که یک بلاگر برای خلق تصویر تأثیرگذار و جذب مخاطب به آثار تاریخی خسارت وارد می‌کند.

یک بلاگر روی قلعه ۱۵۰۰ ساله بنزین ریخت و آن را به آتش کشیده است.

|پیام ما| نشست «حریم و حریم مولد» که هفته گذشته به همت ایکوم ایران برگزار شد، به بررسی چالش‌های اساسی در تعیین و بازنگری حرایم آثار تاریخی پرداخت و هشدار داد که روندهای جدید در این زمینه می‌تواند تهدیدی جدی برای حفاظت از میراث فرهنگی کشور باشد. متخصصان حاضر در نشست بر این نکته تأکید کردند که بسیاری از اعتراضات به تعیین حریم‌ها، ناشی از نگاه‌های اقتصادی است و برخی افراد معتقدند باید حریم آثار کوچک‌تر شود تا فضای بیشتری برای ساخت‌وسازهای جدید ایجاد شود. چنین نگاهی نه‌تنها به‌لحاظ فنی بلکه از منظر حفظ هویت و ارزش‌های فرهنگی، می‌تواند پیامدهای غیرقابل‌جبرانی داشته باشد.

هفته گذشته خبر تخریب شبانه این سینما منتشر شد و واکنش اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان به این اتفاق قول ثبت ملی این اثر بود. حالا اما ریاحیان با بیان اینکه پرونده ثبتی سینما نور آماده و برای ثبت در آثار ملی ایران فرستاده شد، می‌گوید: «البته این مسئله زمان‌بر است؛ ثبت ملی بناهای تاریخی روندی دارد و این آثار باید شاخصه‌هایی داشته باشند که جمع‌آوری این مستندات و طی این مراحل پیچیدگی خاص خود را دارد و درنهایت باید کارگروهی در تهران تشکیل شود و پرونده ثبت ملی این آثار را بررسی کند. می‌توانستیم زودتر در این زمینه اقدام کنیم و من به‌عنوان متولی میراث‌‌فرهنگی شهرستان کرمان اعلام می‌کنم که این کم‌کاری از طرف ما انجام شده است. واقعیت این است که از این بناها در کرمان زیاد داریم و ممکن است شبیه این اتفاق ۱۰ روز دیگر برای یکی دیگر از این بناها بیفتد؛ اما اگر زودتر اقدام می‌کردیم، این اتفاق برای سینما نور کرمان نمی‌افتاد.»

یک پژوهشگر و کنشگر میراث فرهنگی از افزایش حضور قاچاقچیان و جویندگان گنج در «قصر ابونصر» شیراز اطلاع داد و تخلیه زباله و نخاله، کور شدن حریم و پیشرفت زمین‌های کشاورزی و ساخت بوستان در حریم این محوطه تاریخی را از جمله عواملی برشمرد که وضعیت این محوطه هخامنشی ـ ساسانی را اندوهبار کرده است.