|پیام‌ما| خاموشی‌های زمان‌بندی‌شده برای همه بخش‌های خانگی، صنعت و کشاورزی ادامه دارد و صبح دیروز وزیر نفت در حاشیه جلسه هیئت دولت در حیاط دولت اعلام کرد که ۱۳ نیروگاه به‌دلیل عدم تأمین سوخت از سوی وزارت نفت از مدار تولید خارج شده است. وزیر نفت که در جمع خبرنگاران در حیاط دولت حاضر شده بود، از مردم برای این شرایط پیش‌آمده عذرخواهی کرد و ابراز امیدواری کرد سال آینده مشکلات کمتری در انتظار بخش انرژی باشد. به‌گفته وزیر نفت، همه مشکلاتی که در مورد فروش نفت کشور و وضعیت گاز مطرح می‌شود، فقط شایعاتی در فضای مجازی است. باوجوداین، وزیر نیرو می‌گوید مقداری ذخیره‌سازی انجام شده، ولی کافی نبوده است که این اتفاق باعث شده برخی از نیروگاه‌های سیکل ترکیبی سوخت کافی نداشته باشند. وزیر نیرو از برنامه انتقال برق ترکمنستان با حداکثر ظرفیت انتقال نیز خبر داد و آن را یکی از مهمترین محورهای سفر به این کشور عنوان کرد.

با وجود اینکه مازوتی که در اصلاح مازوت کم‌‌گوگرد خوانده می‌شود هم موجب آلودگی هوا می‌شود و سوخت گازوئیل هم آلاینده است، ناترازی گاز و کاهش قابل‌توجه سوخت‌رسانی به نیروگاه‌های حرارتی کشور، دولت را مجاب، به استفاده گسترده از گازوئیل و این نوع مازوت به‌عنوان سوخت ترکیبی با گاز کرده‌ است. به‌نظر می‌رسد این موضوع در پی مصوبه هفته گذشته شورای‌عالی امنیت ملی و تکلیف‌های این نهاد انجام می‌شود. مصوبه‌ای که هم وزیر نیرو روز گذشته در صحن مجلس شورای اسلامی به آن استناد کرده‌ است و هم سخنگوی دولت در نشست با خبرنگاران. به‌نظر می‌رسد زمان انتخاب سخت فرارسیده است؛ یا کاهش آلودگی هوا یا خاموشی‌ها خانه‌ها و کم‌رونق‌تر شدن اقتصاد. تصمیمی که دولت برای اعلام آن به لکنت افتاده‌ است و تلاش می‌کند موضوع را در حد خبر تأمین سوخت نیروگاه‌ها نگه‌ دارد و به جزئیات آن نپردازد. از سوی دیگر درحالی‌که همه سرگرم رد یا قبول ضرورت مازوت‌‌سوزی بودند، «محمدباقر قالیباف» در مجلس شورای اسلامی هشدارهای قابل‌توجهی در مورد بخش انرژی داد. او با تأکید بر لزوم تأمین انرژی پایدار در کشور اعلام کرد موضوعات ما پیچیده‌تر از آن است که الان در این مورد حرف بزنیم که مازوت سوزانده شود یا نشود.

درحالی‌که گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد نه‌فقط ذخیره سوخت نیروگاه‌ها ۶۰ درصد کاهش پیدا کرده ‌است بلکه در مجموع استحصال گاز کشور نیز ۴ درصد کاهش پیدا کرده‌ است. کمیسیون انرژی مجلس مدعی است محدودیت‌های برق به‌ویژه بر شبکه خانگی رفع خواهد شد. بنابر اعلام یکی از اعضای این کمیسیون، این اقدام در پی مصوبه «شعام»‌ در مورد تأمین برق کشور انجام می‌شود. اما یک منبع آگاه در وزارت نیرو به پیام‌ما می‌گوید هیچ قطعیتی در کار نیست و فقط دو شرکت گاز و وزارت نفت ملزم به تأمین سوخت شده‌اند. اما تا زمان عدم تأمین، خاموشی‌ها ادامه دارد. بااین‌حال، محدودیت در تأمین گاز برای تولید برق موضوع دیگری را به میان می‌آورد: «آیا مازوت به ۱۴ نیروگاه دوگانه‌سوز برمی‌گردد؟»

گام اول با محدودیت گاز شروع شد. اکنون محدودیت گاز صنایع به ۸۰ درصد رسیده است. گاز نیروگاه‌ها تأمین نشده و این یعنی برق نیست. چرخه به مرحله دوم، یعنی قطعی برق، رسید. مسئله ناترازی جدی‌تر از هر زمان دیگری است. صنایع نگران‌اند قطعی برق خانوار به‌دلیل کاهش مازوت‌سازی در نیروگاه‌ها به صنایع سرایت کند و قطعی برق علاوه‌بر تابستان در زمستان هم گریبانگیر تولید شود. دولت سربسته سعی دارد صنایع خصوصاً صنایع بزرگ را مکلف به تأمین برق خود کند، سیاستی که منتقدانی جون «نجفی»، رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی و اعضای سندیکای برق را به‌دنبال داشته است؛ اما «زارعی»، مدیرعامل نیرونویان قشم از شرکت‌های بزرگ تأمین برق در زمینه خورشیدی و از فعالان پیشرو در سطح ملی و منطقه‌ای، سیاست ساخت نیروگاه توسط صنایع را سیاست درستی می‌داند. او به پیام‌ما می‌گوید: «در بیشتر صنایع هزینه برق بخش بسیار ناچیزی از قیمت تمام‌شده آنها را تشکیل می‌دهند و صنایع به‌راحتی می‌توانند مبلغ واقعی قیمت تمام‌شده برق را پرداخت کنند.»

|پیام ما| در‌حالی‌که دولت تلاش می‌کرد مسئله قطع برق در تابستان را به موضوع جلوگیری از سوخت مازوت نسبت دهد، هر روز دلایل بیشتری از ناترازی گاز و عدم وجود سوخت در نیروگاه‌های کشور آشکار می‌شود: «برای اولین‌بار با تأخیرهای ایجاد‌شده در تعمیرات پالایشگاه‌های گازی در تابستان، این تعمیرات به مهر و حتی آبان رسید و کاهش تخصیص گاز به‌دلیل پالایشگاه‌هایی که در مدار بهره‌برداری نبودند، پشت پرده خاموشی‌های پاییزه است.» این خبری است که وزارت نیرو روز گذشته روی پایگاه خبری‌اش منتشر کرده است و پس از آن مدعی شده است که اگر این مشکلات وجود نداشت، میزان تولید برق کشور بسیار بیشتر بود. براساس آمار وزارت نیرو از بین ۱۴۶ نیروگاه حرارتی، در شرایط کسری گاز، ۱۴ نیروگاه بخاری به مازوت به‌عنوان سوخت جایگزین وابسته‌اند و بقیه نیروگاه‌ها که بیش از ۱۳۰ نیروگاه هستند، به گازوئیل به‌عنوان سوخت جایگزین و دوم در شرایط عدم تخصیص گاز یا کسری گاز، برای تولید برق زمستانه وابسته‌اند.

وارد فاز دوم بحران کسری انرژی شدیم. این تابستان در کنار کسری برق که مردم آن را با قطعی‌ها گسترده حس کردند، گاز هم دچار کسری بود که با مازوت‌سوزی نیروگاه‌ها روی این زخم سرپوش گذاشتند. رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با «پیام ما» احتمال قطعی برق در دی‌ماه و به‌نوعی سرایت کسری برق از تابستان به زمستان را تأیید می‌کند. این گزارش که حاصل گفت‌وگو با «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران و «سید هاشم اورعی»، استاد تمام دانشکدهٔ برق دانشگاه صنعتی شریف و رئیس اتحادیه انجمن‌های انرژی ایران حاوی یک آژیر خطر است. طبق گفته هاشم اورعی میزان تولید برق کشور ۶۳ هزار مگاوات است و سال آینده کسری برق به‌میزان یک‌سوم حجم مصرف می‌رسد. این رسانه در این گزارش در بخشی دیگر وعده ایجاد ۵۰ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر طی پنج سال توسط وزیر نیرو دولت چهاردهم به‌عنوان نسخه رهایی‌بخش کشور از ناترازی را بررسی می‌کند.

انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار و کاهش آثار تغییراقلیم شناخته می‌شوند. این درحالی‌است که حوزه تجدیدپذیرها در ایران به‌دلیل کمبود سرمایه‌گذاری‌های لازم با چالش‌های جدی مواجه است. نگرانی از بازگشت سرمایه و عدم وجود مشوق‌های کافی، موجب شده است بخش خصوصی تمایل کمتری به سرمایه‌گذاری در این بخش داشته باشد. دراین‌ارتباط با «پیام باقری»، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی ایران، به گفت‌وگو پرداخته‌ایم. او در این مصاحبه چالش‌ها و فرصت‌های موجود برای بخش خصوصی در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر را مورد بررسی قرار داده و بر ضرورت همکاری میان دولت و بخش خصوصی تأکید کرده است.

ترکیب کشاورزی با انرژی خورشیدی، راه‌حل امیدوارکننده‌ای را برای کاهش انتشار کربن و افزایش تولید مواد غذایی ارائه می‌دهد.