بایگانی مطالب برچسب: تغییراقلیم
حشــــــرات همه‌جا هستند، مگر در بودجه‌ها
رد حشرات را در همه‌جا می‌توان دید، جز در پروژه‌ها و بودجه‌ها! موضوعی که باعث شده آگاهی ما درباره این گونه‌ها که نقشی حیاتی در زندگی‌مان دارند اندک باشد. معدود پژوهشگرانی در ایران زندگی‌شان را وقف افزایش دانش ما درباره حشرات کرده‌اند. «ادوارد ویلسون» زیست‌شناس و حشره‌شناس همین مقوله را فرصتی عنوان می‌کند تا پژوهشگران جوان در فضایی بی یا کم رقیب رشد کنند و تبدیل به پژوهشگری برجسته در عرصه جهانی شوند.
شبیخون نخاله‌های جنگی
مدیریت پسماند در مناطق آسیب‌دیده از درگیری‌های نظامی اخیر در ایران، با چالش نخاله‌های ساختمانی ناشی از تخریب و انفجار روبروست. این بقایا با پسماندهای معمولی ساختمانی تفاوت‌هایی دارد و حاوی ترکیباتی ناهمگون و بالقوه خطرناک است که مدیریت آن‌ها را از یک فعالیت عمرانی ساده به یک عملیات تخصصی تبدیل می‌کند. تفاوت اصلی در این است که نخاله‌های جنگی اغلب با مواد شیمیایی ناشی از انفجارها، فلزات سنگین و آلاینده‌های صنعتی آمیخته شده‌اند. یکی از جدی‌ترین معضلات، مسئله ایمنی است؛ احتمال وجود مواد منفجره خنثی‌نشده یا مهمات عمل‌نکرده در میان آوارها، خطر انفجارهای ثانویه را در طول فرایند جابه‌جایی و تفکیک به‌شدت افزایش می‌دهد. از طرف دیگر نیز رهاسازی یا دفن غیرفنی این مواد، پیامدهای ناگواری برای اکوسیستم دارد. نشت مواد سمی و ترکیبات شیمیایی موجود در این پسماندها به لایه‌های زمین، منجر به آلودگی شدید خاک و نابودی میکروارگانیسم‌های مفید آن می‌شود. علاوه بر این، با نفوذ شیرابه‌های آلوده ناشی از بارش باران به اعماق زمین، منابع آب زیرزمینی در معرض آلودگی‌های پایدار قرار می‌گیرند که این امر می‌تواند سلامت چرخه غذایی و دسترسی به آب شرب سالم را در مناطق درگیر، برای سالیان متمادی با تهدید مواجه کند.
تولـــــــــد در زمانه اضطراب
روز جهانی ماما یادآور مسئولیتی است که از نخستین لحظه شکل‌گیری زندگی آغاز می‌شود؛ مسئولیتی که این روزها در میان انبوهی از بحران‌ها سنگین‌تر از همیشه شده است. ایران در یک سال گذشته دو جنگ را تجربه کرده و هنوز در سایه آتش‌بسی شکننده روزگار می‌گذراند. هم‌زمان، بحران‌های محیط‌زیستی؛ از آلودگی هوا و کمبود آب تا تغییر اقلیم، آرام و بی‌صدا سلامت نسل‌های آینده را تهدید می‌کنند؛ مسائلی که از افزایش زایمان‌های زودرس تا اختلال در سلامت باروری را به دنبال دارند. در چنین شرایطی، نقش ماماها فقط به همراهی لحظه تولد محدود نمی‌شود. «ناهید خداکرمی»، رئیس انجمن علمی مامایی ایران، در گفت‌وگو با «پیام ما» از پیوند عمیق سلامت مادر و نوزاد با شرایط محیطی و اجتماعی می‌گوید و تأکید می‌کند که بدون هوای پاک، آب سالم، امنیت و زیست‌بومی امن نمی‌توان از سلامت زنان و کودکان سخن گفت. به باور او، ماماها امروز بیش از هر زمان دیگری با پیامدهای این بحران‌ها روبه‌رو هستند؛ در خط مقدم مراقبت از زندگی و آینده نسل‌ها.
باران می‌بــــارد، خشکسالی می‌ماند
با وجود افزایش ۶۲ درصدی بارش‌ها نسبت به سال قبل و بهبود نسبی وضعیت آب شرب در برخی مناطق، کارشناسان هشدار می‌دهند که ایران همچنان در ششمین سال متوالی خشکسالی به سر می‌برد و ذخایر آبی سدهای تهران حتی کمتر از پارسال است. وزارت نیرو هم اعلام کرده که بارش‌ها در سطح کشور یکنواخت نبوده و ۹ استان با جمعیت بیش از ۳۴ میلیون نفر همچنان در شرایط زیر حد نرمال قرار دارند. استفاده از حجم مرده سدها در سال قبل، کاهش کیفیت آب در برخی مناطق، و ناکارآمدی راهکارهایی مانند تغییر الگوی کشت یا اعمال عوارض صادراتی، از جمله چالش‌هایی است که بحران کم‌آبی را پیچیده‌تر کرده است و حتی این سؤال را به وجود آورده است که چرا هیچ‌کدام از این راهکارها موفقیتی کسب نکرده‌اند. به نظر کارشناسان شاید این بارش‌ها کمی از شدت بحران آبی کم کنند؛ اما هنوز نمی‌توان به آینده خوش‌بین بود.
از دریاچه تا بیابان؛ اقدامات منطقه‌ای برای مقابله با فروپاشی دریای آرال
دریای آرال، که روزگاری چهارمین دریاچه بزرگ جهان بود و به عنوان منبع تغذیه اکوسیستم منحصربه‌فرد و جوامع محلی شناخته می‌شد، اکنون به کمتر از یک دهم وسعت سابقش کاهش یافته است. بحران کاهش آب این دریاچه ناشی از انحراف رودخانه‌ها و بهره‌برداری کشاورزی، موجب به‌وجود آمدن بیابانی سمی موسوم به آرال‌قوم شده و کشورهای منطقه با اجرای پروژه‌هایی جهت بهبود نسبی، تلاش دارند از حذف کامل این پهنه آبی جلوگیری کنند.
باران‌های اخیر تالاب‌های عراق را پس از سال‌ها خشکسالی احیا کرد
بارش‌های قابل توجه زمستانی در جنوب عراق موجب جاری شدن دوباره آب در تالاب‌های هویزه و احیای بخش‌های گسترده‌ای از این زیست‌بوم‌های ارزشمند شده است. سال‌ها خشکسالی که به تغییرات اقلیمی نسبت داده می‌شد، این تالاب‌ها را در آستانه نابودی قرار داده بود، اما باران‌های اخیر امید را در میان ساکنان محلی زنده کرده است.
هشدار سازمان محیط زیست درباره پیامدهای زیست‌محیطی تنش‌ها در خلیج فارس
شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در یادداشتی به مناسبت روز ملی خلیج فارس هشدار داد: هرگونه درگیری نظامی در این منطقه می‌تواند به فاجعه زیست‌محیطی غیرقابل جبران منجر شود. این سازمان پیش از این با ارسال نامه‌ای رسمی به وزرای محیط زیست کشورهای منطقه نسبت به عواقب تنش‌ها هشدار داده بود.
مرزهای نامرئی یک ویرانی
درس‌های جنگ برای مدیریت شهری
گره پسماند در جغرافیای خیس
شمال همیشه با آب تعریف شده است. با باران‌های ریز و بی‌وقفه، با رودخانه‌هایی که از دل جنگل می‌گذرند و با ساحلی که انگار مرز ندارد. همین ویژگی زیبا، یک روی دیگر هم دارد. در شمال، هر چیزی که رها شود، همان‌جا نمی‌ماند. زباله در این اقلیم، ثابت نیست و حرکت می‌کند. گاهی در آب حل می‌شود و گاهی به شکل شناور وارد رودخانه می‌شود و آرام‌آرام خودش را به دریا می‌رساند. مسئله اینجاست که ما هنوز با زباله مثل یک جسم ساکن رفتار می‌کنیم. چیزی که جمع می‌شود، دفن می‌شود یا سوزانده می‌شود؛ اما در شمال، این منطق خیلی زود از کار می‌افتد. باران، شیب زمین و شبکه رودخانه‌ای، همه چیز را به یک سیستم انتقال تبدیل می‌کنند. نتیجه هم روشن است. ضعف در مدیریت در هر شهر یا دهستان، فقط در همان نقطه نمی‌ماند و به مناطق هم‌جوار نیز تسری می‌یابد. در همین حال، شهرهای ساحلی دنیا مسیر دیگری رفته‌اند. از کناره‌های دریای مدیترانه تا اطراف دریاچه ژنو، نگاه به زباله از «جمع‌آوری بعد از تولید» به «کنترل قبل از پخش» تغییر کرده است. هر چند این تغییر ساده به نظر می‌رسد، اما پشت آن یک بازطراحی کامل در فناوری و مدیریت قرار دارد.
آسیب‌های محیط‌زیستی خلیج فارس در پی جنگ جدید؛ جبران خسارت‌ها دهه‌ها زمان می‌برد
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌ها هشدار داد که جنگ اخیر در خلیج فارس خسارات گسترده‌ای به اکوسیستم دریایی و تنوع زیستی این منطقه وارد کرده است. احمدرضا لاهیجان‌زاده با اشاره به بسته بودن این آبراهه و حساسیت بالای آن گفت: جبران کامل آسیب‌های زیست‌محیطی ممکن است دهه‌ها به طول انجامد و حتی برخی از آن‌ها غیرقابل بازسازی باشند.
محیط زیست؛ سانتی‌مانتالیسم یا ضرورت؟
