بایگانی مطالب برچسب: اکوسیستم
کاپ۳۰، بدون نقشه راه
|پیام ما| با ورود اجلاس بینالمللی کاپ۳۰ (COP30) به هفته دوم، نگرانیها درباره نتایج کنفرانس اقلیمی سازمان ملل متحد در حال افزایش است. دهها کشور بهدنبال این هستند که روند گذار از سوختهای فسیلی برپایه قطعنامه تصویبشده در کاپ۲۸، پیش برود و به مرحله اجرا نزدیکتر شود. اما از دو سال پیش جزئیات این روند در اجلاسهای مختلف به سرانجام نرسیده و برزیل که میزبان سیام کنفرانس اقلیمی است، برای پیگیری نقشه راه سردرگم است. در همین حال رقابت برای برگزاری دور بعدی میزبانی این اجلاس میان استرالیا و ترکیه داغتر شده است.
سیلاب ناجی بیابان و قنات
بیابان، تا چشم کار میکند گسترده است. تپه ماهورها، شنهای روان و آفتاب. بیهیچ نشانی از درخت و آب. آب در «هیزمچاه» به مترمکعب حساب نمیشود، قطرهقطرهاش در بیابانهایی که تنه به تنه شهر انارک و خشکی بیدریغ شرق اصفهان قرار گرفته، مهم است و «یک یا دو بار باران در سال، یعنی وفور نعمت». این را پیرمرد انارکی میگوید که از آمدن سیل خوشحال است، فقط اینجا و در سالهای اخیر است که سیل خوشحالی آورده. طرح آبخیزداری، سیلاب را بهجای رهاشدن در جاده ترانزیتی اصفهان-مشهد و زندگی مردم، به هیزمچاه آورده، در ۲۰۰ هکتار با این آب، پسته، آنغوزه و گیاهان دارویی کشت شده و حیاتوحش قرق هیزمچاه هم جان گرفتهاند. نگرانی اما از آینده این طرح هم وجود دارد، از اینکه بخواهند به حساب این آب مهارشده از سیلاب، معادن و صنایع را در این منطقه توسعه دهند؛ منطقهای که هنوز شر فرونشست، مانند اصفهان گریبانش را نگرفته است.
از مدیریت توسعه پایدار تا عدالت اکولوژیک
صنعت گردشگری در دهههای اخیر به یکی از بزرگترین و پویاترین بخشهای اقتصاد جهانی بدل شده است. این صنعت سهم چشمگیری در ایجاد اشتغال، گردش سرمایه، حفاظت از میراثفرهنگی و طبیعی و تقویت ارتباط میان فرهنگها داشته و توانسته به عامل مهمی در پیوند میان ملتها تبدیل شود. بااینحال، در سالهای اخیر، گردشگری با چالشهایی اساسی روبهرو شده است؛ چالشهایی که حاصل رشد شتابان و کنترلنشده، فشارهای ناشی از جهانیشدن، تغییراقلیم، بحرانهای اجتماعی و تخریب زیستبومهاست. این بحرانها بسیاری از دستاوردهای گذشته را زیر سؤال برده و آینده گردشگری را به مرحلهای از بازاندیشی مفهومی رساندهاند. در چنین شرایطی، بهنظر میرسد دوران اتکای صرف بر «مدیریت پایداری» به پایان رسیده و زمان آن فرارسیده که از مرز توسعه پایدار عبور کنیم و بهسوی «تحول پایدار» گام برداریم؛ تحولی که نهتنها در شیوههای مدیریت، بلکه در ساختارهای فکری، ارزشی و نهادی گردشگری تغییر ایجاد کند.
سایهها و چاهها: روایت بحران آب در البرز
عشق به میهن، از عشق به زمین آغاز میشود
|پیام ما| «شاید رسالت بنده این بوده که در خدمت طبیعت باشم.» این جمله «مهلقا کاشفی»، عضو باسابقه جمعیت «زنان مبارزه با آلودگی محیطزیست»، در برنامهای که برای نکوداشت او برگزار شد، خلاصهای است از رویه او برای دههها فعالیت در حفاظت از زیستمندان ایران! او در این دههها پیگیر حقوق محیطبان شهید، جنگلبان زخمی، شهدای زاگرس، نجات آشوراده، آزادراه تهران-شمال، درختان تهران و... بوده است. کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان و جمعی از تشکلهای محیطزیستی در راستای تجلیل از اقدامات او مراسم نکوداشت «مهلقا کاشفی» را در دانشکده محیطزیست دانشگاه تهران برگزار کردند.
تاختوتاز شترهای سرگردان در «زریندشت»
دشتهای «تنگچرخی»، «لهشور»، «هزارمیشی»، «حاجیطاهره»، «بندشت» و «مزایجان» به پهنههای ماسهای بدل شدهاند، این وضع حاصل لگدکوب شدن بستر زمینهای زریندشت زیر سم شترهای سرگردان است. جغرافیای زریندشت کویری نیست، اما ریزگردهایی که از بیابانهای این شهرستان جنوبی فارس برمیخیزد، روی دیگری از زیستن در این اقلیم خشک و زمخت را نشان میدهد؛ بیش از یک دهه چرای بیضابطه و تاختوتاز شترها در عرصههای ملی، پوشش گیاهی را فرسوده کرده است.
احیای «گاوخونی» مطالبه مردمی
«زایندهرود را زنده میخواهیم، زایندهرود را همیشه میخواهیم، زایندهرود را کامل میخواهیم؛ از سرچشمه تا گاوخونی!» بخش آخر یعنی احیای تالاب «گاوخونی» مطالبه جدی مردم شهرستان «ورزنه» است. فعالان محیطزیست، کشاورزان، کارشناسان، هنرمندان و... همه دست به دست هم دادهاند تا تالاب را زنده کنند. نهصدوهشتمین شب از مجموعهشبهای مجله بخارا که با همکاری دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران با عنوان شب «تالاب گاوخونی» برگزار شد، شرحی بود از این تلاش جمعی.
فلامینگوی سیاه بر آبهای قیرگون
اگر یک قطره نفت وارد خلیجفارس شود، فرایند تجزیه و پالایش طبیعی آن توسط اکوسیستم، حدود ۱۳ سال به طول میانجامد. حال انواع آلودگی را در نظر بگیرید که توسط تجهیزات نفتی، پالایشگاهها، مراکز اکتشاف و استخراج و شناورها بر خلیجفارس تحمیل میشود. چنین وضعیتی زیست در خلیجفارس را با انواع و اقسام گونهها دشوار کرده است. نمونهاش تلفشدن انواع و اقسام پرندگان از جمله سلیم خرچنگخوار، فلامینگوها، کاکاییها و اگرتهاست.
نام خانوادگی، امضای توسعه پایدار
|پیام ما| کسبوکارهای خانوادگی از نشست «اهمیت کسبوکارهای خانوادگی برای توسعه پایدار ایران» با همکاری مشترک مدرسه توسعه پایدار و انجمن ترویج کسبوکارهای خانوادگی در دانشگاه صنعتی شریف و با حضور جمعی از صاحبنظران و فعالین اجتماعی و اقتصادی برگزار شد. در این رویداد، جمعی از کارشناسان اقتصادی و اجتماعی بر نقش شرکتهای خانوادگی بهعنوان ستونهای پایداری، اعتماد و نوآوری تأکید کردند. سخنرانان با اشاره به سهم ۷۰ درصدی این کسبوکارها از تولید جهانی؛ اصالت، مسئولیت اجتماعی و گفتوگوی بیننسلی را شرط تداوم و توسعه پایدار دانستند.
هورالعظیم سپر بلای تأسیسات نفتی
تالاب هورالعظیم بهدلیل قرارگیری میان دو کشور ایران و عراق، تحتتأثیر معاهدات بینالمللی مرتبط با تالابها و منابع آبی مشترک قرار دارد. یکی از این معاهدات کنوانسیون رامسر (۱۹۷۱) است و هر دو کشور ایران و عراق از اعضای آن هستند. در متن این معاهده حفاظت و استفاده پایدار از تالابهای با اهمیت بینالمللی الزامی است و ماده ۳ کنوانسیون، کشورهای عضو را به همکاریهای بینالمللی برای حفاظت از تالابهای مرزی متعهد میکند. در حال حاضر، ۲۷ تالاب ایران در فهرست سایتهای کنوانسیون رامسر ثبت شدهاند، اما در میان آنها تالاب هورالعظیم داستان دیگری دارد؛ بخش عراقی این تالاب (هورالهویزه) با تمام مشکلاتش در سال ۲۰۰۷ به عضویت کنوانسیون درآمده، اما بخش ایرانی نه.
۲ دهه ناکامی در ثبت جهانی دماوند
|پیام ما| قله دماوند، بیش از یک دهه است که در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو مانده و هنوز تا ثبت نهایی فاصله بسیار دارد. علت این امر چیست؟ «علی قمی اویلی»، متخصص میراث طبیعی جهانی، معتقد است تا زمانی که مشکلات مدیریتی، حفاظتی و آسیبهای زیستمحیطی دماوند حل نشود، ارسال پرونده به دبیرخانه یونسکو نتیجهای نخواهد داشت.
محیطزیست گیر افتاده میان امنیت و معیشت
|پیام ما| تعیینتکلیف خرسهای سیاه، ترکیب کمیتهیوز، تفرج در پارک ملی گلستان، صدور پروانه شکار برای قرقداران، رویه انتخاب مناطق چهارگانه، دخالت امنیتیها و حراستیها در ریزترین تصمیمات مرتبط با مدیریت حیاتوحش، دغدغههای حفاظت در زمانه جنگ موضوعاتی بودند که با «حمید ظهرابی»، معاون محیطزیست طبیعی سازمان حفاظت محیطزیست، مطرح کردیم. ظهرابی در پاسخ از تغییر در رویه در انتخاب مناطق، تأثیر خشکسالی بر مسئله پروانهها، تشکیل کمیتههایی برای گونههای مختلف حیاتوحش، آغاز آزمایشهای ژنتیک برای خرسهای سیاه در اسارت، لزوم تغییر الگوی معیشت در فریدونکنار و پیگیری سامانه پدافند زیستی برای آسیب کمتر به مناطق چهارگانه گفت.
