رشد جمعیت جهان و پیشرفت تکنولوژی موجب افزایش استفاده از سوخت‌های فسیلی شده اما این سوخت‌ها بسیار زودتر از آنکه تقاضای جهان را پاسخ دهند، تمام خواهند شد. کمبود انرژی از چالش‌های مهم جهان در ۵۰ سال آینده است و همین، نیاز به انرژی جایگزین و نو را ضروری ساخته. از میان انواع انرژی‌های جایگزین، انرژی حاصل از خورشید به دلیل رایگان بودن، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، جلوگیری از افزایش دمای زمین و کاستن از آلودگی هوا از بهترین گزینه‌های در دسترس جهان است. این، برای ایران که در میان مدارهای ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض شمالی قرار گرفته و به لحاظ دریافت انرژی خورشیدی در بالاترین رده‌ در میان سایر نقاط دنیا قرار دارد موقعیت ویژه‌ای ساخته است. میزان تابش خورشیدی در ایران بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در سال تخمین زده شده که بالاتر از میزان میانگین جهانی است. همچنین میانگین سالانه بیش از ۲۸۰ روز آفتابی گزارش شده هم فرصت بیشتری در این زمینه برای ایران فراهم آورده. بااین‌همه بخشندگی خورشید، ما چقدر از این انرژی استفاده می‌کنیم؟ به گفته کارشناسان بسیار کمتر از آنچه که باید. با وجود دسترسی بالا به انرژی پاک خورشید، ایران ۱/۷ درصد کربن‌دی‌اکسید جهان را تولید می‌کند و جزو ۱۰ کشور اول دنیا در مصرف انرژی‌های فسیلی و بزرگ‌ترین انتشاردهنده کربن‌دی‌اکسید در خاورمیانه است. سهم نیروگاه‌های تجدیدپذیر که نیروگاه‌های خورشیدی بخشی از آن به شمار می‌رود در ظرفیت تولید برق کشور، تنها ۱/۱ درصد است. چرا بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر مورد غفلت قرار گرفته و موانع کجاست؟ قوانین در این زمینه چقدر پاسخگو و الزام‌آور است و چه اقدامات قانونی باید برای توسعه انرژی‌های پاک انجام شود؟ مصطفی نخعی عضو کمیسیون انرژی مجلس یازدهم شورای اسلامی، سخنگوی این کمیسیون و ناظر شورای‌عالی انرژی کشور در گفت‌وگوی زیر به این سوالات پاسخ داده است.

کشور به گلوگاه تأمین سوخت رسیده است؛ کمبود برق به کمبود گاز دامن زده. در زمستان ۶۰ تا۷۰ روز گاز پتروشیمی‌ها و فولادی‌ها قطع می‌شود تا گاز منازل و خوراک نیروگاه‌های حرارتی تأمین شود. ۲۰ هزار مگاوات کسری برق امسال در پیک مصرف عدد کمی نیست؛ به‌اندازه مصرف دو کشور است. پیش‌بینی می‌شود میزان ناترازی در سال آینده ۲۵ هزار مگاوات باشد. اتاق بازرگانی به‌عنوان پارلمان بخش خصوصی برای عبور از گرداب ناترازی بهره‌مندی از انرژی خورشیدی‌ را توصیه می‌کند. «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در گفت‌وگو با «پیام ما» از طرحی خبر می‌دهد که بر مبنای آن با مشارکت صنایع ظرف دو سال نیروگاه‌هایی احداث ‌شود که تا ۱۲ هزار مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی تأمین شود؛ این میزان برابر یک‌سوم مصرف برق صنایع است.

گزارش سال ۲۰۲۴ «سیارهٔ زنده» (Living Planet Report) روز پنجشنبه منتشر شد. این گزارش هر دو سال یکبار توسط «صندوق جهانی حیات‌وحش» (WWF) و با همکاری باغ‌وحش لندن (ZSL) منتشر می‌شود و در آن شاخص‌های وضعیت طبیعت در جهان مورد بررسی قرار می‌گیرد. صندوق جهانی حیات‌وحش در گزارش امسال خود اعلام کرده که اگرچه اقدامات امیدوارکننده‌ای برای حفاظت از گونه‌های زنده و زیستگاه‌های طبیعی در جهان به چشم می‌خورد، اما کماکان فعالیت‌های انسانی، در حال هدایت طبیعت به‌سوی «حذف فاجعه‌بار گونه‌ها» است. هشداری که می‌گوید طی سال‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۰ میلادی، حدود سه‌چهارم جمعیت مهره‌داران وحشی از روی کرهٔ زمین حذف شده‌اند و حذف این گونه‌ها، به‌معنای از دست رفتن اکوسیستم‌های طبیعی و به‌خطر افتادن بقای انسان روی کرهٔ زمین است.

گزارش آماده‌ای برای حضور ایران در بیست‌ونهمین نشست اقلیمی سازمان ملل متحد یا 29cop وجود ندارد. سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌عنوان متولی اصلی، به‌تازگی کارش را در دولت جدید شروع کرده و تنها چند روز است که برای امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست سرپرست منصوب شده است. در این شرایط بخش خصوصی هم دغدغه‌ها و نگرانی‌های خود را دارد. آنها به‌عنوان یکی از مؤثرترین بخش‌ها گلایه‌های زیادی از نبود برنامه دارند و هنوز ایران نتوانسته غرفه‌ای در این اجلاس برای ارائهٔ فعالیت‌هایش داشته باشد. این وضعیت درحالی‌است که تنها یک ماه تا برگزاری این نشست باقی است و در این شرایط یکی از خواسته‌ها، حضور رئیس‌جمهور در این نشست است تا در بالاترین سطح،‌ تیم ایرانی ظاهر شود. این موارد عاملی بود تا مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری نشستی با عنوان «چرا رئیس‌جمهور در کاپ ۲۰۲۴ شرکت کند» با حضور محمد جواد ظریف، معاون راهبردی رئیس‌جمهور، فعالان اقتصادی، فعالان محیط‌زیست و نماینده سازمان محیط‌زیست و وزارت امور خارجه برگزار کند. هرچند در پایان این نشست اعلام شد ریاست‌جمهوری قرار است در کاپ ۲۹ حاضر شود، اما آنچه در این شرایط مهم است بی‌برنامه‌گی و نبود هماهنگی در تیم ایران است. نکته‌ای که مشخص نیست در یک ماه باقیمانده تا زمان اجلاس حل خواهد شد یا خیر؟

برگزاری ششمین همایش نیروگاه‌های تجدیدپذیر بهانه‌ای بود برای شنیده شدن دغدغهٔ فعالان این حوزه و صداهایی که هرگز به گوش نرسیده بودند. قرار بود دستگاه‌های دولتی در این مراسم حضور داشته باشند تا شاید در این گردهمایی، مشکلات فعالان نیروگاه‌های تجدیدپذیر را از زبان آنها، واقع‌گرایانه‌تر و مستقیم بشنوند. اما مسئولان دولتی پس از پایان سخنرانی‌های خود در ساعات اولیه همایش، سالن را ترک کردند و حاضر به مصاحبهٔ به پاسخ دادن به پرسش‌های خبرنگاران نشدند.

ترکیب کشاورزی با انرژی خورشیدی، راه‌حل امیدوارکننده‌ای را برای کاهش انتشار کربن و افزایش تولید مواد غذایی ارائه می‌دهد.

رئیس پژوهشگاه نیرو اعلام کرد امسال ناترازی برق به ۱۹ هزار مگاوات رسید و پیش‌بینی می‌شود سال آینده این عدد به ۲۵ هزار مگاوات برسد.

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: موضوع انرژی یک ابرچالش محیط‌زیستی است و با توجه به ورود به فصل سرد سال با پدیده وارونگی دما مواجه می‌شویم.

محسن طرزطلب به عنوان رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و معاون وزیر نیرو منصوب شد

سیصد روز آفتابی در فلات مرکزی، می‌تواند ایران را تبدیل به مرکز انرژی در خاورمیانه کند. پروژۀ هاب برق منطقه به‌مثابه یک مخزن برق عمل می‌کند که هر کشوری مازاد تولید دارد، برقش را به این مخزن واریز کند و کشوری که نیاز دارد، از این برق استفاده کند؛ این ظرفیت می‌توانست درآمدهای بسیار بالایی ایجاد کند و از نظر سیاسی هم یک نقش محوری برای ایران ایجاد کند. بااین‌حال ایران به این بخت‌ بلندش پشت‌پا زده و نگاه نادرست متولیان به این انرژی، منجر شده که کشوری که بیش از ۱۸ هزار مگاوات ناترازی برق دارد، فقط ۱ هزار و ۲۰۰ مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی تأمین کند. این درحالی‌است که کشورهایی چون ژاپن، آلمان و کرۀ جنوبی، از تجدیدپذیرها برای عبور از ناترازی انرژی استفاده کردند. «پیام ما» در این گزارش در کنار اشاره به تجربۀ کشورهای مختلف برای عبور از ناترازی برق، به این پرداخته که چگونه باید از ظرفیت تجدیدپذیرها برای عبور از ناترازی استفاده کرد؟ سؤالی که رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی ایران، در جواب آن معتقد است باید حرکت به‌سمت نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس باشد و نایب‌رئیس هیئت‌مدیرۀ سندیکای شرکت‌های تولیدکنندۀ برق، ایجاد کارگروهی برای واردات تجهیزات خورشیدی از چین را ضروری می‌بیند.

از منظر تعداد قابل‌توجهی از دانشمندان و پژوهشگران حوزه‌های مختلف، تغییر اقلیم بحران پیش‌روی جهان است. بدیهی است که نقش همۀ کشورهای جهان در شکل‌گیری این بحران یکسان نبوده است؛ همان‌طور که همۀ کشورها به صورت مشابه و به اندازه‌ای برابر، در معرض آسیب‌پذیری از این بحران نیستند. ایالات متحدۀ آمریکا در زمرۀ بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گازهای گلخانه‌ای درجهان قرار می‌گیرد. به‌‍طور کلی این کشور تاکنون مسئول انتشار بیش از ۴۰۰ میلیون تن (۰.۴ تراگرم) گاز گلخانه‌ای است که بیش از هر کشوری در جهان است. در سال‌های اخیر مردم آمریکا باتوجه‌‍به مواردی مانند افزایش دما، تغییر در الگوهای باد و بارش، وقوع وقایع فرین، توفان‌های هولناک، گرما و سرمای شدید و...، با پیامدهای تغییر اقلیم آشنا شده‌اند و به نقل از «نیویورک تایمز»، ۷۵ درصد ازآمریکایی‌ها به تغییر اقلیم اهمیت می‌دهند. درعین‌حال رویکرد احزاب مختلف، سیاستمداران و سیاست‌گذاران آمریکایی به اين مسئله متفاوت است. در ایالات متحدۀ آمریکا، دموکرات‌ها بحران تغییر اقلیم را تهدید وجودی عصر حاضر می‌پندارند و معتقدند با پیشروی آن، امنیت ملی و ثبات جهانی در معرض خطر قرارمی‌گیرد. بر اساس نظرسنجی‌های معتبر، ۵۹ درصد از دموکرات‌ها و مستقل‌های متمایل به دموکرات‌ها، تغییر اقلیم را اولویت اصلی کشورشان و ۷۸ درصد از آن‌ها، آن را جدی‌ترین تهدید قلمداد می‌کنند. ۸۵ درصد از آن‌ها نیز معتقدند در بهترین حالت، جوامع محلی از تغییر اقلیم تأثیر می‌پذیرند.

ناترازی انرژی در ایران به یکی از مهمترین چالشهای حال حاضر کشور تبدیل شده است. تنوع بخشی به روش تولید برق یکی از راه‌های غلبه بر ناترازی است اما گزارش اتاق بازرگانی تهران نشان می‌دهد در انتهای سال ۲۰۲۳ حدود ۸۷ درصد از برق ایران به وسیله گاز طبیعی تأمین شده و مشارکت منابع تجدیدپذیر کمتر از پنج درصد بوده است.