شماره ۳۴۲۳ روزنامه «پیام ما» امروز چهارشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ با مجموعه‌ای از گزارش‌ها و یادداشت‌ها درباره پیامدهای جنگ بر محیط‌زیست، بحران صنایع‌دستی و فرش ایران، چالش‌های سیاست‌گذاری فرهنگی و موضوعات اجتماعی و زیست‌محیطی منتشر شد. مهم‌ترین تیتر این شماره «جنگ تمام می‌شود، زخم طبیعت نه» است که به خسارت‌های ماندگار جنگ بر زیست‌بوم‌ها می‌پردازد.

ساکنان خانه‌ای مرمت‌شده در حوالی یزد دو جوان تهرانی‌اند که کار و زندگی در شهر زادگاهشان را رها کرده‌اند و راهی این شهر کوچک شده‌اند. می‌گویند برای آرامش خودمان آمدیم و تجربه سبکی نو از زندگی. راستش اینکه توی تهران هم دیگر نمی‌شد ماند. از همان ابتدا هم می‌دانستیم که خبری از مسافر و گردشگری نیست. تازه گردشگر خارجی هم اگر بیاید آن‌قدر هتل و بوتیک هتل هست که نوبت به ما نمی‌رسد. مرور شکل فعالیت این خانه و خانه‌های مشابه آنها، نکات قابل تأملی را یادآوری می‌کند.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از تدوین رویکردی تازه برای توسعه گردشگری دریامحور در پهنه جنوبی کشور خبر داد و اعلام کرد کریدور «مکران تا آبادان» با محوریت استان‌های هرمزگان، بوشهر و خوزستان به‌عنوان نوار راهبردی جدید گردشگری در دستور کار قرار گرفته است.

چهار میلیون اثر ثبت‌شده و شناسایی‌شده، ده‌ها محوطه جهانی، هزاران بنای تاریخی، صدها موزه و مجموعه فرهنگی و درعین‌حال نبود «کمیته ملی سپر آبی»؛ این همان تناقضی است که پس از اظهارات اخیر رئیس کمیته سپر آبی آمریکا درباره وضعیت ایران، دوباره به یکی از بحث‌های مهم حوزه حقوق بین‌الملل میراث‌فرهنگی تبدیل شده است؛ بحثی که جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران آن را از یک موضوع تخصصی در محافل میراثی به مسئله‌ای عمومی در افکار عمومی و رسانه‌ها بدل کرد.

| پیام ما | بخش بوم‌گردی در ایران، امروز در نقطه عطفی قرار گرفته است که عبور از آن نیازمند نگاهی نقادانه و اصلاح‌گر است. یاور عبیری، رئیس جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران، در تحلیل رویداد اخیر سمنان تأکید می‌کند که این حوزه با مجموعه‌ای از چالش‌های مدیریتی، اجرایی و آموزشی روبه‌روست و مسیر توسعه آن نه از دل تشریفات اداری، بلکه از تغییر نگاه جوامع محلی و ارتقای دانش تخصصی می‌گذرد.

سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، از بازگشایی رسمی مرزهای کشور به روی گردشگران خارجی پس از دوران جنگ تحمیلی خبر داد. به گفته وی، با ازسرگیری پروازهای بین‌المللی در دو استان مهم خراسان رضوی و گیلان، فصل جدیدی از گردشگری زیارتی و طبیعت‌گردی با حضور مسافرانی از کشورهای عراق و عمان آغاز شده که گامی کلیدی در مسیر بازسازی اقتصادی پساجنگ محسوب می‌شود.

چه شد که بوم‌گردی از مکانی برای زیستن تبدیل به مکانی صرفاً برای اقامت شد؟ سؤالی که اندیشیدن به آن مهم به نظر می‌رسد. خانه به‌مثابه مکانی که در آن زندگی می‌کنیم و تجربه زیسته به دست می‌آوریم مفهومی است که نیاز به مطالعه دارد. در یک نگاه پدیدارشناسانه بیان تجربه‌های زیسته تنها راه تفکیک خانه خوب از بد است. بوم‌گردی‌های اولیه خانه‌هایی برای زیستن و پذیرایی از مهمان بودند و تفکیک خوب از بدشان تنها با بیان تجربه زیسته امکان‌پذیر بود. درواقع بوم‌گردی‌های اولیه تجربه‌ای را به مهمان عرضه می‌کردند که تا پیش‌ازاین کسی نچشیده بود و این تجربه بومی کالایی جدید بود که هم نیاز بازار گردشگری را تأمین می‌کرد و هم یک راه‌حل برای بومی که داشت متروکه می‌شد و از بین می‌رفت. درنتیجه تفکیک خوب و بد یک بوم‌گردی هم بستگی به تجربه‌ای داشت که می‌فروخت.

| پیام ما | «مقابله با ایران‌هراسی» این سیاست پیش از آنکه جنگ، بنیان گردشگری ایران را هدف بگیرد، یکی از پرتکرارترین مواردی بود که مسئولان بخش گردشگری از آن استفاده می‌کردند. هرچند بسیاری از مسئولان معتقدند تصویری که رسانه‌های دنیا از ایران منتشر می‌کنند، منجر به «ایران‌هراسی» شده، اما باید پذیرفت که بیش از تحریم‌ها و تبلیغات منفی و حتی جنگ، اشتباهات سیاست‌گذاران تیشه به ریشه گردشگری ایران زد. از فضای ناامن برای شهروندان تا قطعی اینترنت و بازداشت گردشگران کشورهای مختلف با اتهامات گوناگون، همگی باعث شد تا ایران از فهرست مقاصد سفر در دنیا خط بخورد. حالا هم جنگ و ناامنی منطقه به این وضعیت دامن زده است. اما قرار نیست همیشه کشور درگیر جنگ و ناآرامی باشد، تمام جنگ‌ها روزی تمام می‌شوند و پرسش اینجاست که پس از آن، گردشگری ایران چگونه باید اعتماد مخاطبان خدماتش را جلب کند؟ سؤالی که «مرکز پژوهش‌های مجلس» در قالب یک گزارش پژوهشی با بررسی تجارب نسبتاً مشابه در دنیا، تا حدودی به آن پاسخ داده است.