درحالی‌که گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد نه‌فقط ذخیره سوخت نیروگاه‌ها ۶۰ درصد کاهش پیدا کرده ‌است بلکه در مجموع استحصال گاز کشور نیز ۴ درصد کاهش پیدا کرده‌ است. کمیسیون انرژی مجلس مدعی است محدودیت‌های برق به‌ویژه بر شبکه خانگی رفع خواهد شد. بنابر اعلام یکی از اعضای این کمیسیون، این اقدام در پی مصوبه «شعام»‌ در مورد تأمین برق کشور انجام می‌شود. اما یک منبع آگاه در وزارت نیرو به پیام‌ما می‌گوید هیچ قطعیتی در کار نیست و فقط دو شرکت گاز و وزارت نفت ملزم به تأمین سوخت شده‌اند. اما تا زمان عدم تأمین، خاموشی‌ها ادامه دارد. بااین‌حال، محدودیت در تأمین گاز برای تولید برق موضوع دیگری را به میان می‌آورد: «آیا مازوت به ۱۴ نیروگاه دوگانه‌سوز برمی‌گردد؟»

«لاری‌»ها یا سازه‌های کهن ذخیره آب در ترکمن‌صحرا که معادل همان آب‌انبارها هستند، طی چندسال گذشته به‌دلیل تشدید چالش و قطع طولانی‌مدت آب در منطقه شمال و شرق گلستان، یک‌بار دیگر احیا شده است و اهالی مناطق ترکمن‌نشین آن را در خانه‌های خود احداث می‌کنند. این سازه‌های مدیریت آب باران تقریباً در روستاهای ترکمن‌صحرا بدون انقطاع استفاده شده‌اند، اما حالا شهرهایی مانند «گمیشان»‌ و «سیمین‌شهر»‌نیز به‌ویژه در بافت قدیم بیش از ۵۰۰ لاری را باززنده‌سازی یا احداث و از آن استفاده می‌کنند. کارشناسان می‌گویند این یک الگوی موفق استفاده از «دانش بومی» با «رهیافت محلی» در مدیریت منابع آبی است که وزارت نیرو باید آن را مورد توجه قرار دهد. تشکیل شوراهای محلی برای استحصال دانش بومی در مدیریت آب، باتوجه‌به اقلیم، یکی از پیشنهادهای کارشناسان به این وزارتخانه در سال‌های خشک و بحرانی آبی ایران است.

مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق:

براساس بررسی‌های سازمان هواشناسی کشور امسال جز برای شمال ایران سال خشکی در پیش است و مانند گذشته خشکسالی ادامه دارد. گرچه کاهش دما در شمال کشور برای سه استان حاشیه خزر نوید باران فراوان و برای البرز برف را به ارمغان می‌آورد، اما همه ناطق کشور با خشکسالی رو‌به‌رو هستند. اگر بارانی هم در کار باشد، رگبارهای سیل‌آساست که خسارت به بار می‌آورد. اینها نتایج بررسی الگوها و مدل‌ها هواشناسی است که رئیس مرکز خشکسالی و بحران سازمان هواشناسی کشور با «پیام‌ما» در میان گذاشته است. چشم‌انداز خشک پیش روی کشور در شرایطی است که سدهای بزرگ تأمین‌کننده نیازهای آبی ایران هم شرایط مساعدی ندارند. براساس آمار منتشرشده از سوی شرکت مدیریت منابع آب کشور با وجود ۲۲ میلیارد و ۶۴۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره‌شده در سدهای کشور، ۴۴ درصد ظرفیت مخازن سدها پُر و ۵۶ درصد این ظرفیت خالی است.

|پیام ما| در‌حالی‌که دولت تلاش می‌کرد مسئله قطع برق در تابستان را به موضوع جلوگیری از سوخت مازوت نسبت دهد، هر روز دلایل بیشتری از ناترازی گاز و عدم وجود سوخت در نیروگاه‌های کشور آشکار می‌شود: «برای اولین‌بار با تأخیرهای ایجاد‌شده در تعمیرات پالایشگاه‌های گازی در تابستان، این تعمیرات به مهر و حتی آبان رسید و کاهش تخصیص گاز به‌دلیل پالایشگاه‌هایی که در مدار بهره‌برداری نبودند، پشت پرده خاموشی‌های پاییزه است.» این خبری است که وزارت نیرو روز گذشته روی پایگاه خبری‌اش منتشر کرده است و پس از آن مدعی شده است که اگر این مشکلات وجود نداشت، میزان تولید برق کشور بسیار بیشتر بود. براساس آمار وزارت نیرو از بین ۱۴۶ نیروگاه حرارتی، در شرایط کسری گاز، ۱۴ نیروگاه بخاری به مازوت به‌عنوان سوخت جایگزین وابسته‌اند و بقیه نیروگاه‌ها که بیش از ۱۳۰ نیروگاه هستند، به گازوئیل به‌عنوان سوخت جایگزین و دوم در شرایط عدم تخصیص گاز یا کسری گاز، برای تولید برق زمستانه وابسته‌اند.

در پی افزایش ناترازی برق و گاز در کشور یک‌بار دیگر واحدهای نانوایی سراسر کشور با قطع برق مواجه شدند. مشکلی که در تابستان موجب ضرر و زیان گسترده این واحدهای صنفی شده بود و در کنار آن میزان هدررفت آرد و گندم کشور را بالا برد. حالا اما دولت می‌گوید در تلاش است تا برای خرید موتور برق برای واحدهای نانوایی‌ها به مالکان این واحدهای صنفی وام کم‌بهره اعطا کند تا بتوانند مسئله نبود برق را پشت سر بگذارند. اما در کنار آن همه واحدهای خبازی باید دوگانه‌سوز شوند یا درصورت نبود گاز بتوانند از گازوئیل سهمیه‌بندی استفاده کنند و به پخت نان ادامه‌ دهند. این درحالی‌است که دولت درصورت تحقق استفاده از موتور برق به‌جای تأمین برق از شبکه شهری باید بتواند گازوئیل یا بنزین مورد نیاز این موتورها را هم در قالب سوخت یارانه‌ای برای نانوایی‌ها تأمین کند. نانوایان واحدهای دولتی می‌گویند بدون تأمین تسهیلات کم‌بهره از طرف دولت نه امکان تأمین موتور برق دارند و نه امکان تجهیز کردن ایمن نانوایی به ادوات دوگانه‌سوزی.

فصل سرد سال جاری در حالی آغاز شد که صنعت نیروگاهی کشور با وجود زیرساخت‌های مناسب برای تولید برق مورد نیاز این فصل به واسطه محدودیت در تأمین سوخت با چالش‌های جدی در این حوزه رو به رو شده است، واقعیت غیرقابل انکاری که انتظار می‌رود در سایه صرفه‌جویی مشترکان بخش خانگی در مصرف گاز و برق و افزایش ظرفیت سوخت تحویلی در ماه‌های آینده بهبود یابد.

قطع برق تابستانه به‌ویژه در روزهای اوج بار دیگر به سنت وزارت نیرو برای جبران ناترازی شدید برق بدل شده بود، اما حالا گویی این سنت به روزهای زمستان هم رسیده است و از دو روز گذشته وزارت نیرو اقدام به قطع سراسری برق مشترکان خانگی و صنایع در سراسر کشور کرده است. گرچه تلاش می‌شد این موضوع به گردن تعطیلی نیروگاه‌های مازوت‌سوز انداخته شود، اما خیلی زود مشخص شد خروج نیروگاه‌های کشور از مدار تولید به‌دلیل نبود گاز و سوخت مایع بود و مازوت فقط بهانه است. روز گذشته وزارت نیرو که در پاییز و پیش از سرد شدن همه کشور نتوانسته است برق را حتی فقط در یکی از دو بخش صنعت یا خانگی تأمین کند، در خبری ادعا کرده است که در زمستان پیش‌ رو چالشی برای تأمین برق ندارد و همه واحدهای نیروگاهی آماده تولید خواهند بود.

چشمه «آب‌ سفید» واقع در پهنه امن منطقه حفاظت‌شده سبزکوه (استان چهارمحال‌وبختیاری) با کیفیت آب کم‌نظیر از دهه ۸۰ برای بهره‌برداری مورد توجه بوده است. در ابتدا هدف استفاده از این چشمه ایجاد شهرک شرکت‌های آب معدنی بود و پس از آن، تأمین آب شرب شهرها و روستاهای شهرستان بروجن و سپس شهرستان لردگان مطرح شد. عدم مجوزدهی سازمان حفاظت محیط‌زیست برای انجام این پروژه اخیراً مورد نقد نماینده مردم لردگان در مجلس شورای اسلامی قرار گرفته و بر ضرورت تأمین آب شرب برای این مقاصد تأکید شده است. این درحالی‌است که ایجاد هر سازه‌ای در هسته و پهنه امن منطقه حفاظت‌شده (مطابق قوانین و برنامه مدیریت این منطقه) ممنوع است. آنچه موجب تخریب معدود زیستگاه‌های غنی در کشور می‌شود، تأکید بر فوریت و ناگزیری از اجرای پروژه‌های تک‌گزینه‌ای است.

باوجوداینکه قانون صراحتاً بستر رودخانه‌ها را در مالکیت عمومی و غیرقابل‌واگذاری می‌داند، اما طی روزهای گذشته آگهی‌هایی در سایت دیوار از فروش زمین بستر و حریم رودخانه چهل بازه در خراسان رضوی حکایت دارد؛ رودخانه‌ای که عنوان پرآب‌ترین سرشاخه کشف‌رود را همراه دارد. این اتفاق در پی واگذاری ۵۲.۵ درصد از اراضی مورد ادعای ستاد فرمان اجرایی امام خمینی و سازمان اموال و املاک کوثر بنیاد شهید به یک شرکت خصوصی به نام «چهل بازه فلات توس» اتفاق افتاده است. زمین‌هایی که محل مناقشه بیش از دو دهه میان وزارت نیرو و این سازمان‌ها و ورثه یک شخص حقیقی بود که ادعا می‌شد با تصرف اموال او، زمین‌های رودخانه به مالکیت ستاد اجرایی فرمان امام درآمده است. حالا شرکت مدیریت آب منطقه‌ای خراسان رضوی در پیگیری «پیام ما» هیچ اطلاعاتی ارائه نمی‌دهد و مدیر روابط‌عمومی آن اعلام می‌کند هیچ شخصی در این اداره در مورد این رودخانه مصاحبه نخواهد کرد. در این میان اما به نظر می‌رسد چهل بازه در حال چهل‌تکه شدن برای ساخت‌وساز خانه‌های مسکونی است.

سال ۱۳۸۵ موافقت‌نامه اولیه ساخت تصفیه‌خانه «داران» از سوی حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان صادر شد و این واحد از سال ۱۳۹۴ تاکنون، مشغول به فعالیت است. به‌گفته مدیر اداره حفاظت محیط‌زیست این شهرستان باتوجه‌به پایش و کنترل خروجی و نمونه‌برداری از پساب تصفیه‌خانه که به‌طور مستمر صورت گرفته است، امکان استفاده این پساب تنها برای آبیاری درختان غیرمثمر وجود دارد و باید با ایجاد شبکه آبرسانی زیرسطحی این عمل صورت پذیرد. بااین‌حال، در بازرسی‌هایی که انجام شده، مشخص شد آبیاری حدود ۳۰ هکتار از اراضی زیردست این تصفیه‌خانه که محصولات مثمر در آن کشت می‌شود، با پساب این واحد انجام می‌شود. مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان می‌گوید این موضوع در مسئولیت دانشگاه علوم‌پزشکی است و علوم‌پزشکی به «پیام‌ما» می‌گوید از این مسئله بی‌‌خبر است.

هر چند ایرانیان سده‌هاست پیش‌گام استفاده از انرژی بادی هستند؛ اما به دلایل مختلف از جمله اقتصاد مبتنی بر نفت و تکیه بر سوخت‌های فسیلی خیلی دیر و کند به فکر کاربرد صنعتی انرژی حاصل از این منابع طبیعی ارزان، فراوان و سازگار با محیط‌زیست افتادند. مطابق با سند چشم‌انداز بیست‌ساله باید به سمت تولید انرژی‌های نو در سراسر کشور حرکت می‌کردیم. براساس برنامه ششم و برای‌آنکه از شتاب توسعه عقب نمانیم باید ظرفیت انرژی تجدیدپذیر کشور به ۵۰۰۰ مگاوات می‌رسید. باید سالانه ۱۰۰۰ مگاوات و هر ماه یک نیروگاه ۷۵ مگاواتی بادی یا خورشیدی در ایران نصب و راه‌اندازی می‌شد. در ماده ۱۹ قانون هوای پاک اشاره شد که سالانه ۳۰ درصد از توسعه برق کشور از محل انرژی‌های تجدیدپذیر باشد. این اقدامات که در برنامه توسعه پنجم هم پیش‌بینی اما فراموش شده بود همچنان بی‌سرانجام رها شد و عدد ظرفیت انرژی تجدیدپذیر کشور روی کمتر از ۵ درصد ثابت ماند. ایران در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر فرصت‌های زیادی را از دست می‌دهد. از میان انرژی‌های حاصل از آب، باد، نور خورشید، جاذبه ماه، جزرومد، زیست‌توده و ژئوترمال (زمین‌گرمایی)، تنها انرژی حاصل از آب، کمی بادی و خورشیدی و کمتر زمین‌گرمایی و زیست‌توده موردتوجه قرار گرفته‌اند. گرچه بهره‌برداری از این منابع به دلیل تناسب وضعیت جغرافیایی و آب‌وهوایی مهیا است و شمالی‌ترین تا جنوبی‌ترین نقاط ایران ظرفیت استفاده از این انرژی‌ها را دارند.