بایگانی مطالب برچسب: آب و منابع طبیعی
شفافیت؛ مطالبه اصلی در انتخاب رئیس سازمان منابعطبیعی
روز انتخاب نزدیک میشود، انتخابی سخت برای نوری قزلجه، وزیر جهادکشاورزی که باید همین روزها فردی را بر صدر یکی از معاونتهای وزارتخانه متبوع خود بنشاند که خودش بهاندازه یک وزارتخانه اهمیت دارد؛ زیرا مسئول حراست از ۱۳۵ میلیون هکتار عرصه طبیعی یعنی نزدیک ۸۲ درصد مساحت ایران است. اهمیت این انتخاب زمانی بیشتر میشود که بدانیم در حال حاضر این سازمان به کشتی طوفانزدهای میماند که از یکسو با کمبود و فرسودگی امکانات و نیروهای انسانی دستوپنجه نرم میکند و از سویی دیگر، طرف حساب زیادهخواهانی است که بهدنبال بهرهبرداری هرچه بیشتر از طبیعت کشورمان هستند. به همین دلیل است که مطالبه اصلی فعالان منابع طبیعی، رعایت کامل اصل شفافیت توسط وزیر جهادکشاورزی و پرهیز از هرگونه لابیگری در دالانهای این وزارتخانه در فرآیند رئیس آینده سازمان منابعطبیعی است؛ اگرچه شنیدهها حاکی از آن است برخی افراد خارج از سازمان، بیشتر از سایر گزینهها به ریاست سازمان متولی حفظ طبیعت ایران نزدیک هستند.
مُفتفروشیِ آب
احکام لایحه بودجه سال ۱۴۰۳ در بخش منابع عمومی دولت منتشر شد و بخشی از آن به موضوعات آب و کشاورزی اختصاص داشت. گرچه هنوز سایر نهادهای پژوهشی کشور از جمله مرکز پژوهشهای مجلس تحلیلی از آن ارائه نداده است، اما برخی کارشناسان بخش کشاورزی میگویند قیمت آب و جرایم مربوط به آن، همچنان پایین است و این ارزانی، دست بهرهبرداران را برای برداشتهای غیرمجاز باز میگذارد. این گروه از کارشناسان بر این باورند که نگاه دولت در تنظیم این سند، درآمدزایی از جریمههای مربوط به بخش آب و کشاورزی است و نه برنامهریزی اعتباری برای آن.
ابعاد امنیتی فرونشست زمین و افول سیاستورزی
سد «دوستی» در محاصره شنهای روان
باوجود اجرای طرح مقابله با بیابان، شنهای روانِ تثبیتنشده در خراسانشمالی علاوهبر طوفانهای گردوغبار مشکل جدیدی در تأسیسات آبرسانی بهوجود آورده و اینبار «سد دوستی»، مهمترین منبع آبرسان به شهر مشهد و بخشهای قابلتوجهی از خراسانرضوی را تحتتأثیر قرار داده است. روز گذشته شرکت آب منطقهای خراسانرضوی اعلام کرده است با طوفانهای شن مکرر در شهرستان سرخس بخشهایی از شبکه آبیاری در زیر ماسهها دفن میشود. ماسهها بر آبراهههای رودخانهها، کانالها، انهار و بر روی شبکه هیدروگرافی منطقه نیز آثار منفی کاملاً مشهودی باقی گذاشتهاند. همچنین، مسدود شدن شبکه پایاب «دوستی»، ایجاد انحراف در مسیر آبهای جاری و درنهایت فرسایش کناره رودخانهها از دیگر چالشهایی است که ماسههای روان سرخس ایجاد کرده است.
خطر سالانه ۲ میلیارد تن فرسایش خاک در ایران
سرپرست سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، متوسط فرسایش خاک در کشور را سالانه ۱۵.۴ تن در هکتار و بالاتر از متوسط جهانی اعلام کرد و گفت: اگر برای این معضل تدبیری اندیشیده نشود سالانه بیش از ۲ میلیارد تن خاک در مراتع و جنگلها دچار فرسایش میشود.
پایانی بر تصرفات غیرقانونی زمینهای ملی
بیش از ۱۷ میلیون هکتار از زمینهای ملی و دولتی سیستان و بلوچستان با هدف ایجاد شفافیت در مالکیت و حدود اراضی استان، در چارچوب طرح کاداستر تثبیت و تدقیق شد. اداره ممیزی و حدنگاری اراضی منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان به عنوان متولی مدیریت اراضی انفال، ملی و دولتی، طبق دستورالعمل اجرایی کاداستر انتخاب شده است. این اداره موظف به تدقیق و جانمایی دقیق حدود و موقعیت اراضی ملی و دولتی و همچنین قطعات مستثنیات محاط در آنها شده است.
«میلتون» ۱۲ نفر را کشت
درست دو هفته بعد از طوفانی موسوم به هلن که جان ۲۳۰ نفر را در جنوب ایالات متحده و مکزیک گرفت، طوفان میلتون بهعنوان یکی از خسارتبارترین درجات طوفان ایالت فلوریدا را در نوردید و جان ۱۲ نفر را گرفت، اما بهنظر میرسد خسارت اقتصادی زیادی بهجای گذاشت. در زمان تنظیم این گزارش و براساس اعلام نیویورک تایمز بیش از دو میلیون و ۶۰۰ هزار نفر به برق دسترسی ندارند. همچنین، خبرگزاریهای دیگر گزارش کردهاند که ساکنان فلوریدا ناچار از دور انداختن بسیاری قایقها و ابزارهای شغلیشان هستند و این فقط بخشی از خسارتهاست. همزمان سازمان هواشناسی در ایالات متحد امریکا گزارش کرده است شدت طوفانها، با تغییراقلیم و در آمریکا رو به افزایش است و اثر تغییراقلیم بر این کشور به گونهای است که نیازمند اقدام همگانی برای کاهش گاز گلخانهای و مدیریت پیامدهای تغییراقلیم است.
آیندهٔ جنگلها منوط به رشد درختان کم قطر
بهمنظور دستیابی به جنگلهای دایمیِ نزدیک به طبیعت، به دخالتهای دیگری بهغیراز دستورالعمل جنگلهای کلاسیک نیاز است؛ دخالتهایی که بتوانند حتی محصول جنگلهای کلاسیک را هم بهتدریج به سمتوسوی جنگلهای نزدیک به طبیعت سوق دهند و زمینه احیا سایر منابع جنگلی، بهویژه جنگلهای تخریب شده را فراهم آورند
تهاجم گیاهی به محیطزیست
کاشت گونههای گیاهی غیربومی در مناطق بیابانی ایران، بهویژه گونههای پاکستانی، موضوعی است که در سالهای اخیر توجه بسیاری از محققان و کارشناسان محیطزیست را به خود جلب کرده است. این اقدام میتواند پیامدهای مثبت و منفی زیادی بههمراه داشته باشد که در ادامه به بررسی مضرات آن پرداخته خواهد شد. گفتنی است گونههای گیاهی که برای مهار بیابانزایی مورد استفاده قرار میگیرند، معمولاً گونههایی بسیار مقاوم و تابآور هستند و به همین دلیل، بهمرور زمان، از مناطق دستکاشت فراتر میروند و سطح بیشتری را تحتتأثیر قرار میدهند که پیش از آن، گونههای گیاهی بومی در آنها وجود داشته است. همچنین، گاهی ممکن است این گونههای وارداتی، نقش تهاجم به مزارع و مراتع روستاییان را نیز ایفا کنند.این گزارش نشاندهنده اهمیت توجه به مضرات کاشت گونههای غیربومی است و نیاز به اقدامات حفاظتی برای حفظ اکوسیستمها و تنوع زیستی کشور را یادآور میشود.باتوجهبه مضرات متعدد کاشت گونههای گیاهی عمدتاً پاکستانی در بیابانهای ایران، لازم است تصمیمگیرندگان و کارشناسان محیطزیست با دقت بیشتری به این موضوع بپردازند و از کاشت گونههای غیربومی پرهیز کنند. توجه به حفظ تنوع زیستی و اکوسیستمهای محلی باید در اولویت قرار گیرد.
دنا زیر تیغِ ماندگان
مردادماه خبری منتشر شد مبنیبر اینکه شورایعالی محیط زیست در جلسهای در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ مصوبهای تصویب کرده تا بخشی از منطقهٔ شکارممنوع سمیرم در بخش حفاظتشدهٔ دنا ارتقا یابد و به منطقهٔ حفاظت بدل شود. این مصوبه، منطقهٔ حفاظتشده و ذخیرهگاه زیستکره را که تحت مدیریتی یکپارچه قرار داشت، دو تکه کرد. همزمان با دو تکه کردن این منطقه، تجهیز کارگاه برای سد ماندگان بر روی سرچشمۀ رودخانهٔ «ماربر» در کوهپایههای دنای شرقی سرعت گرفت. ماربر یکی از سرشاخههای اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقهٔ حفاظتشده قرار گرفته که نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. همهچیز در «اما و اگر» و بیاطلاعی پیش میرود تا بقای یک ذخیرهٔ جهانی بیشازبیش تهدید شود. حالا سؤال اینجاست که براساس چه استدلال علمی-فنی، زیستمحیطی و منطقیای باید در اطراف یک اکوسیستم کوهستانی با اقلیم سرد، سه سد ساخته شود که دوسر آن در منطقهٔ حفاظتشده و با فاصلهٔ کم از هم قرار دارند؟
کاهش تعداد آتشسوزی در مناطق چهارگانه طی سال جاری
فرمانده یگان حفاظت محیطزیست گفت: تعداد آتشسوزی در مناطق چهارگانه نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد کاهش یافته اما متراژ آن ۵ درصد افزایش پیدا کرده است.
سنگسار رودخانهها
دست را که دراز میکردند، از کنار آب روان رودخانه «چشمهکیله» ماهی آزاد میگرفتند. ماهیان آزاد و سفید روزگار شیرینی در آب زلال این رود تنکابن داشتند. بعدها پلی بر روی رودخانه ساخته شد و آنجا محل نظارهٔ ماهیانی بود که در آب میپریدند و رقص ماهیان آزاد خاطرهٔ اغلب ساکنان قدیمی شهر بود. همان کسانی که حالا دیدن حالوروز فعلی رودخانه برایشان سخت شده است. برداشت گستردهٔ شن و ماسه، کم کردن عرض رودخانه و تصرف حریم آن و از بین رفتن ماهیان داخل آب با وارد شدن انواع آلودگیها حالا برای مردان و زنانی که کودکی و جوانیشان در زمان پررونقی رود گذشته، تلخ است. آنها حالا دست که دراز میکنند، بهجای ماهی، سنگ برمیدارند. سنگهایی که ماشینآلات سنگین از دل رودخانه بیرون کشیده و به اطراف پرت کردهاند و شن و ماسه را با خود بردهاند. وضعیت رود «تیروم»، دیگر رودخانهٔ تنکابن هم بهتر از این نیست و وزارت نیرو از سال ۱۳۹۷ و بعد از سیل گستردهٔ آن سال بهبهانهٔ سیلبند، تخریب و برداشت گستردهای را در آن شروع کرده. این است روزگار فعلی رودهای غرب استان مازندران؛ بیآب و کم جان.
