برای دومین‌بار پیاپی در ماه گذشته، «گزنک» در بخش لاریجان شهرستان آمل، دچار سیلاب شد؛ سیلابی که بنا به اعلام دفتر مدیریت بحران استانداری مازندران، ناشی از ذوب و جاری‌شدن برف‌های دماوند بود. گرچه به‌نظر این اتفاق در اثر گرمای چند روز اخیر اتفاق افتاده است، اما نه فقط تیرماه سال گذشته، سه مرتبۀ دیگر از سال ۱۳۹۶، این سیلاب در درۀ گزنک و بخش لاریجان اتفاق افتاده است. بااین‌حال‌، سازمان‌های دولتی متولی، هیچ پایشی بر وضعیت برف‌چال‌ها یا یخچال‌های این قله و کوه ندارند و با وجود تکرار هرسالۀ سیلاب، به‌نظر هربار از وقوع آن غافلگیر می‌شوند. سیلاب اخیر خوشبختانه خسارت جانی نداشته است، اما هیچ‌کس نمی‌داند چه زمانی درۀ گزنک سیلابی خانمان‌برانداز بر اهالی آوار می‌کند؛ چرا که حتی مرکز تحقیقات آب کشور وابسته به وزارت نیرو هم آن را پایش و مطالعه نمی‌کند. به‌نظر، مخاطرات دماوند مانند رازی سربه‌مهر خواهند ماند که هرازگاهی از «گزنک» به بیرون درز پیدا کرده و هشدار می‌دهد؛ هشداری که جدی گرفته نمی‌شود.

انتقادها به «زهرا صدراعظم نوری» یکی از کاندیداهای پست ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست، بیش از هر چیز تمرکز گستردۀ او بر حوزۀ محیط‌زیست شهری است. نوری دکترای محیط‌زیست دارد و اولین شهردار زن کشور بوده که در سال ۱۳۷۵ با حکم «غلامحسین کرباسچی» به‌عنوان شهردار منطقۀ ۷ تهران منصوب شد. او بعدها در شورای پنجم هم ریاست کمیسیون محیط‌زیست و سلامت را برعهده داشت و البته مشاور «معصومه ابتکار» رئیس اسبق سازمان محیط‌زیست در حوزۀ محیط‌زیست شهری بود. حضور او صرفاً در این بخش حالا نقطه‌ای است که انتقادات بسیاری را به‌دنبال داشته؛ آن‌هم در شرایط شکنندۀ محیط طبیعی کشور. نوری اما معتقد است می‌تواند از پس سختی‌های مدیریت بربیاید و با لابی‌، گفت‌وگو و تعامل، راه را برای حفظ محیط‌زیست باز کند. این درحالی‌است که در سال‌های گذشته، حوزۀ محیط‌زیست انسانی در تهران و البته سایر استان‌های کشور، با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو بوده و مشکل گستردۀ آلودگی هوا، پسماند و سایر موارد، همچنان حل‌نشدنی به نظر می‌رسد. فعالیت زنان در مقام حفاظت‌گر حیات وحش و کارشناس این حوزه همواره با موانعی روبه‌رو بوده است. نوری دربارهٔ مشکلات فعالیت زنان به عنوان محیط‌بان و کارشناس حیات وحش گفت که «باید ببینیم ضرورت و نیاز به حضور زنان در این حوزه چقدر است». با او دربارۀ انتقادات موجود و راه‌حل‌هایش برای حل مشکلات محیط‌زیست کشور در صورت تصدی پست ریاست، به گفت‌وگو نشستیم.

ایران با هنجار اقلیمیِ جدید و شرایط آب‌وهوایی تازه‌ای متأثر از تغییر اقلیم و گرمایش جهانی مواجه است که خود را در افزایش شدید دما -تا دو برابر میانگین جهانی- افزایش تعداد و تداوم روزهای گرم (میانگین دمای سالانه در کشور در ۱۰ سال اخیر تا ۲ درجه بیش‌تر از متوسط ۱۰ ساله در ۵ دهۀ قبل است و تا این‌جای تابستان، خوزستان برای اولین‌بار ده روز متوالی دمای بالای ۵۰ درجه را تجربه کرده است)، کاهش بارندگی و تغییر الگوی بارش، تغییر زمانیِ فصل‌ها و زمانِ بارندگی‌ها، سیل و از همه مهم‌تر پیامدهای جانبی و مدیریتی این پدیده‌ها -مانند فرونشست، گردوغبار و تخلیۀ آبخوان‌ها و...- نشان داده است. در مقابل این شرایط جدید، راهبردهای منسوخ، واکنشی، قدیمی و بدتر از آن انفعال را باید کنار گذاشت. از سوی دیگر، بازگشت‌ناپذیری تغییر اقلیم و گسترش‌یابندگی‌اش، موضوع و مفهوم تاب‌آوری را به میان کشانده است. ‌‌‌اما مسئله این است: چه نوع تاب‌آوری؟!

یک انفجار زمین‌گرمایی (هیدروترمال) در پارک ملی یلوستون به یک پیاده‌رو آسیب رساند و چندین طبقه زباله را به هوا فرستاد. انفجاری  کوچک حوالی ساعت ۱۰ صبح سه‌شنبه ۳ مرداد ۱۴۰۳، (۲۳ ژوئیه ۲۰۲۴) رخ داد . انفجارهای هیدروترمال زمانی اتفاق می‌افتد که آب فوق‌گرم به‌دام‌افتاده در زیر سطح زمین، به‌سرعت از مایع به بخار تبدیل می‌شود و به‌شدت سنگ محصور را مختل می‌کند. آب‌جوش، بخار، گل و تکه‌های سنگ، در منطقه‌ای به قطر چند متر تا چند کیلومتر به بیرون پرتاب می‌شود. اگرچه انرژی در اصل از یک منبع آذرین ژرف می‌آید و به سطح منتقل می‌شود؛ همان‌طور که در فوران‌های آتشفشانی اتفاق می‌افتد؛ انرژی به‌صورت گرما در آب داغ و سنگ در چند صد فوت از سطح ذخیره می‌شود.

 نقشه‌های برچسب ژنتیکی و دی ان ای بارکدینگ رده‌ها و گونه‌های مختلف جانوری برای اولین بار در کشور تهیه می‌شود که تاکنون برای خرس قهوه‌ای و گونه‌هایی از آهوان کشور تهیه شده و برای بقیه گونه‌ها نیز در دست اقدام است.

آبخیزداری و توصیه‌های کلی برای تأمین آب شرب مورد نیاز روستاها

بیش از یک قرن پیش، یک گیاه‌شناس بریتانیایی پروژه‌ای را کلید زد که بسیاری آن را تنها یک گردآوری ساده می‌دانستند، اما همان پروژه، یک قرن بعد پاسخ سؤال‌های فراوانی را به دانشمندان داد و برای مقابله با کمبود غذا در جهان، راه‌هایی جدید و کارآمد پیش پای آن‌ها قرار داد. پروژه‌ای که این گیاه‌شناس انجام داد، گردآوری ارقام مختلف گندم از سراسر جهان بود که حالا به دانشمندان کمک می‌کند تا نسخه‌هایی بهتر برای مقابله با کمبود غذا بپیچند؛ آن‌هم در کرۀ زمین که روزبه‌روز درحال گرم‌ترشدن است و همین افزایش دما، نگرانی‌های فراوانی برای امنیت غذایی ساکنان زمین به‌ وجود آورده است.

زمین روزبه‌روز گرم‌تر می‌شود و پیش‌بینی‌های اقلیمی، شرایط مطلوبی را برای سال‌های آینده رقم نمی‌زنند. توفان‌های شدید، سیل، خشکسالی، موج‌های گرما و سرمای غیرمنتظره، آتش‌سوزی‌های گسترده و... پیش‌بینی‌هایی برای دهه‌های آینده هستند که دست‌کم نیمی از کرۀ زمین را درگیر خود می‌کنند. اما بسیاری از این پیش‌بینی‌ها یا با زبان و ادبیات تخصصی هستند یا آنکه داده‌هایی کلی را ارائه می‌دهند که تجزیه و تحلیل آن‌ها برای متخصصان امکان‌پذیر است. معمولاً مردم عادی کمتر از این داده‌ها و تجزیه و تحلیل‌ها سردرمی‌آورند. بااین‌حال، به‌تازگی جمعی از دانشمندان داده‌های مربوط به پیش‌بینی وضعیت شهرها در دهه‌های آینده را روی نقشه پیاده‌سازی کرده‌اند تا مردم عادی بتوانند این موضوع را درک کنند که محل سکونت آن‌ها در چند دههٔ آینده چه شرایطی را تجربه خواهد کرد.

مـوضوع تاب‌آوری شـهری اکـنون بـه حوزه‌های مختلفی بسط داده شده است. اگر در گذشته این مفهوم تنها به مباحث محیط‌زیست شهری یا تغییر اقلیم وابسته بود، اکنون این مبحث به حوزه‌های کالبدی شهر، سوخت و ترافیک، اسکان غیررسمی، سازه‌های ناپایدار و… نیز بسط داده شده است. اما بررسی هرکدام از این بخش‌ها، گواه این است که در شهری مانند تهران هنوز تاب‌آوری شهری چندان که باید جدی گرفته نشده است. درحالی‌که مخاطرات طبیـعی و غیرطبیعی، هر لحظه زیست شهری را تهدید می‌کند.

|پیام ما| دانشمندان اخیراً ویروس‌های غول‌پیکری را کشف کرده‌اند که جلبک‌های موجود در لایه‌های یخی «گرینلند» را آلوده می‌کنند و می‌توانند رشد آن‌ها را محدود کنند. انبوهی از این ویروس‌های غول پیکر، روی لایه‌های یخی این محدوده که دومین پهنهٔ یخی بزرگ جهان محسوب می‌شود، زندگی می‌کنند. آن‌ها این احتمال را مطرح می‌کنند که محدودشدن شکوفایی جلبک‌های موجود در ورقه‌های یخ قطبی، می‌تواند تأثیر تغییر اقلیم را کاهش دهد.