بافت تاریخی شیراز از زندگی تهی شده است؛ موضوعی که هم تخریب‌کنندگان بافت و هم حافظان بر آن تأکید دارند. کوچه‌پس‌کوچه‌های بافت تاریخی این شهر که زمانی قلب تپنده شیراز بود، در بی‌توجهی سال‌های گذشته تا امروز خالی از روح شده‌اند. شاید به همین دلیل است که وقتی هنرمندی شیرازی با خلاقیت هنری خود چهره‌های رنگین را بر جداره‌های این بافت خلق کرده است، رهگذران و گردشگران را به کوچه‌ای باریک هدایت می‌کند تا لحظه‌ای احساس زندگی کنند. این گزارش حاصل مشاهدات میدانی خبرنگار «پیام ما» از بافت تاریخی شیراز و گفت‌وگو با ساکنان این بافت، با همراهی مدیر گروه مرمت دانشگاه هنر و معماری شیراز و متخصص مرمت و حفاظت بافت‌ها و بناهای تاریخی کشور است؛ گزارشی که چگونگی محو شدن زندگی از بافت تاریخی شیراز را روایت می‌کند و از بی‌پناهی خانه‌های تاریخی این بافت خبر می‌دهد.

طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم شاهچراغ که با عنوان طرح ۵۷ هکتاری هم شناخته می‌شود، هفته گذشته و در سیزدهمین جلسه شورای‌عالی معماری و شهرسازی به تصویب رسید. هنوز جزئیات مربوط به این مصوبه منتشر نشده، اما وزارت میراث‌فرهنگی آن را دستاوردی در جهت حفظ بافت تاریخی شیراز می‌داند. برخی شنیده‌ها از حذف خط تخریبی که با نام «خط امیری» در سال‌های گذشته توسط پژوهشگاه میراث‌فرهنگی پیشنهاد شده بود، در این مصوبه خبر می‌دهند؛ خطی که براساس آن ۹۵ پلاک در بافت تاریخی شیراز تخریب می‌شد. گویا وزارت میراث‌فرهنگی خط تخریبی را که خود پیشنهاد داده و مشاور طرح با آن مخالف بود، حذف کرده است و آن را دستاوردی بزرگ جلوه می‌دهد که موجب حفظ بافت تاریخی می‌شود. تصویب این طرح که مسئولان آن را منجی بافت تاریخی شیراز می‌دانند، در شرایطی صورت گرفته که تخریب‌ها پس از ثبت این محدوده تاریخی در فهرست میراث ملی همچنان ادامه دارد و گودبرداری یک پروژه جدید در عرصه این اثر ثبت ملی مدتی است آغاز شده و در محدوده‌ای محصورشده در حال پیشروی است.

مدیرکل راه و شهرسازی فارس اعلام کرد: طرح ۵۷ هکتاری بافت تاریخی- فرهنگی شیراز پس از ۱۵ سال در شورای عالی معماری و شهرسازی تصویب شد.

|پیام ما| بازنگری حرایم، بلای جدیدی است که بر بافت‌های تاریخی نازل شده است. بلایی که مدیرکل ثبت و حریم آثار تاریخی آن را کاری تخصصی و اصولی می‌داند و می‌گوید وزارت میراث‌فرهنگی ابایی از انجامش ندارد. اما به‌نظر می‌رسد آنچه در عمل اتفاق افتاده، توافقی است که میان وزارت میراث‌فرهنگی به‌عنوان متولی حفظ این بافت‌ها، با تخریب‌کنندگانی که پرچم توسعه نامتوازن شهری را به‌دست دارند، صورت گرفته است. سیاستی که از نخستین سفر استانی هیئت دولت سیزدهم به شیراز در دستورکار وزارت میراث‌فرهنگی قرار گرفت و در جلسه رأی اعتماد وزیر دولت چهاردهم بر آن صحه گذاشته و وعده آن به نمایندگان مجلس داده شد. حالا از گرگان تا سبزوار و از اصفهان تا همدان، خبرهای جدیدی از بازنگری حریم‌ها و کوچک‌سازی بافت‌های تاریخی می‌رسد. این موضوع در نشست اخیر «کافه کارزار» به‌عنوان محوری برای گردهمایی دغدغه‌مندان این حوزه انتخاب شد تا باتوجه‌به تشدید نگرانی‌ها در بافت‌ تاریخی شهرهای مختلف، مروری داشته باشند بر کنشگری اجتماعی که در سال‌های اخیر برای حفظ بافت‌های تاریخی صورت گرفته و در مواردی منجر به توقف تخریب و در مواردی باعث کند شدن روند تخریب‌ها شده است.

|پیام ما| چندهفته‌ای است که لودرها دوباره به بافت تاریخی شیراز بازگشته‌اند. اما این بار شرایط با دو سال پیش که جولان لودرها همه را نگران کرده بود، تفاوت‌های بسیاری دارد. از جمله اینکه بافت تاریخی شیراز در فهرست میراث ملی ثبت شده است. اختیاراتی که به استان برای تصمیم‌گیری در مورد طرح، تفویض شده بود لغو شده است. بر اساس رأی دیوان عدالت اداری، طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم شاه‌چراغ باید به تصویب شورای‌عالی معماری و شهرسازی برسد. به‌رغم تمام این تغییرات که در دو سال گذشته اتفاق افتاده است، هنوز در بر همان پاشنه می‌چرخد و تصاویر و گزارش‌های رسیده از بافت تاریخی شیراز حکایت از گودبرداری‌های وسیع در مجاورت حرم شاه‌چراغ دارند. «محمدمهدی کلانتری» که سال‌ها موضوع تخریب بافت‌های تاریخی را در شهرهای مختلف پیگیری و در چند سال اخیر به طور متمرکز مسئله بافت تاریخی شیراز را دنبال کرده، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره اظهارات اخیر مسئولان استان فارس در خصوص گودبرداری در مجاورت حرم، توضیحاتی ارائه می‌کند که بیانگر تخلفات آشکار و بی‌توجهی به قوانین و مصوبات در محدوده بافت تاریخی شیراز است.

به‌بهانه برگزاری سومین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث فرهنگی در شیراز

اینجا بافت تاریخی شیراز است؛ بی‌هیچ‌ نشانی از تجربه زیسته هزاران انسان که در آن متولد شده، بالیده و مرده‌اند. روی تصورتان خط بطلان بکشید که اینجا بتوانید جلوه‌هایی از معماری و فرهنگ را ببینید و جهانیان را انگشت به دهان بگذارید. دوربین‌ها اینجا فقط می‌توانند عملیات تروریستی مردی را ثبت و ضبط کنند که برای کشتار آمده است. اینجا صحبت از نور نیست و درهای باز و حوض‌های آبی و کاشی‌های رنگی. یورش بافت‌خواران دوباره شروع شده است. هسته تاریخی شهر شیراز ملغمه‌ای شده است از پارکینگ‌ها با نرده‌های آهنی، کارگاه‌های بی‌بنیه، خانه‌های نیمه‌خراب، سیم‌های بیرون‌زده از در و دیوارها و پنجره‌های کور. اینجا بوی زباله می‌دهد و خاکروبه.

اقدامات غیراصولی ارگان‌های شهری بلای جان آثار تاریخی شیراز شده است. عبور مترو از حافظیه وضعیت پیچیده و مبهمی را در شیراز ایجاد کرده است و کارشناسان معتقدند با اینکه هنوز وضعیت بنای حافظیه به‌دلیل عبور مترو در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، اما آنچه قطعی است عبور مترو قطعا آب انبار زندیه را تخریب خواهد کرد.