بایگانی مطالب : تغییر اقلیم
پادکست ۲۹ اردیبهشت
زنگ خطر تابستان داغ از اروپا تا ایران
|پیامما| باد گرم هشدارها را با خود میآورد. در روزهایی که هنوز بوی بهاری دارد، مؤسسه «ماکس پلانک» در آلمان با پیشبینی تابستانی بیسابقه در گرما برای اروپا، بار دیگر زنگ خطر تغییراقلیم را به صدا درآورد. این بار، آنچه در پیش است، نهفقط برای اروپا بلکه برای ایران و بسیاری نقاط جهان پیامدهایی جدی دارد. درحالیکه جهان همچنان با بحران اقلیمی دستوپنجه نرم میکند، گزارش تازهای از مؤسسه ماکس پلانک برای مطالعات هواشناسی در هامبورگ منتشر شد که توجه بسیاری را جلب کرده است. بهگفته این مؤسسه، اروپا احتمالاً با یکی از گرمترین تابستانهای چند دهه اخیر روبهرو خواهد بود؛ پیشبینیای که برپایه دادههای دقیق اقیانوسی شکل گرفته است. تجمع غیرعادی گرما در اقیانوس اطلس شمالی عاملی کلیدی در این پیشبینی محسوب میشود.
بودن یا نبودن سطلهای زباله؟
سه سال از آن بهاری که اهالی سراوان مقابل ماشینهای حمل زباله برای چند هفته ایستادند تا زباله به جنگل نرسد، میگذرد. سه سال بعد از آن برخوردهای سخت با مردمی که دههها از بو و کوه چندصدمتری زباله خسته بودند، «فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت، در هفته گذشته به گیلان سفر کرد و گفت «موضوع زباله در گیلان قابلحل است؛ چون زباله در شمال کشور هنوز به مرحله بحران نرسیده است.» از نظر سخنگو، کوههای زباله در جنگل و ساحل، نبود سایتهای استاندارد، مشکل گسترده کارخانه کود آلی و زبالهسوزها، بیتوجهی به تفکیک از مبدأ و زبالههای سرگردان در روستاها و اعتراضات و بستن راه بر ماشینهای حمل زباله هنوز به مرحله بحرانی نرسیده! این صحبتها در حالی از سوی نماینده دولت مطرح شده است که از اسفند گذشته صدای دهیاران روستاهای گیلان بلند بود. آنها سردرگم میان عملکرد استانداری برای مدیریت پسماند قرار گرفته بودند؛ زمانی بهاجبار سطلهای زباله از روستاها جمع شد و به آنها گفتند خودشان باید زبالههای روستاهایشان را مدیریت کنند و حالا به آنها گفته شده بهاجبار باید سطل زباله بگذارند. آنها میپرسند چه چیزی در این چند سال تغییر کرده؟ آیا محل دپوی جدیدی برای زبالهها تعیین شده؟ آیا فکری به حال ساماندهی سراوان و دیگر محلهای دپو کردهاید و آیا قرار است حالا برخلاف سالهای قبل زبالههای روستایی را جمع کنید؟ دهیاران بسیاری از روستاها بدون پاسخ از سوی استانداری، سرگردان در این شرایط هستند و بسیاری از آنها میگویند بازگشت سطلهای زباله یعنی برگشت به عقب.
ابهام در آینده غذایی ایرانیان
«اگر با این رویکرد ادامه دهیم، کشاورزی در بسیاری از مناطق ایران از دست خواهد رفت و چشماندازی روشن برای تولید غذا، حفاظت از نظامهای میراث کشاورزی و تنوعزیستی کشاورزی وجود نخواهد داشت.» این گفته «مائده سلیمی»، پژوهشگر حوزه کشاورزی پایدار و حاکمیت غذایی، است. او معتقد است باید نظام کشاورزی متناسب با تغییرات جهانی و نیازهای ملی و محلی تغییر کند. از توان سرزمینی، اکولوژیکی و تنوعاقلیمی کشور برای حل چالشهای موجود استفاده شود و اینها محقق نمیشود، مگر با تغییر رویکرد جدی و بهبود عملکردی در وزارت جهادکشاورزی. در گفتوگو با این پژوهشگر از او پرسیدم چطور وارد این حوزه شد؟ چه کارهایی تاکنون انجام داده؟ و اگر کشاورزی بومی ما خوب و استفاده از آفتکشها بد است، چرا کشاورزان خلاف آن عمل میکنند؟
تهدید «شلاق دمایی»
مطالعات تغییر اقلیم خبر از پدیدهای جدید میدهد
پادکست ۱۱ اردیبهشت
ذهن بیمار، طبیعت بیجان
پس از جنگ جهانی دوم و مطرح شدن بحثهای کلان درباره توسعه پایدار، در چند دهه اخیر، از مقولههای اصلی که از سوی پژوهشگران و کارشناسان بهداشت روان مطرح شده است، تأثیر مخرب تغییراقلیم بر روان انسانهاست. کاهش تابآوری اجتماعی، مهاجرتهای اجباری، افزایش اضطرابهای جمعی و سوگ دوگانه (هم برای زمین و هم بر اثر زمین) از جمله اثرات تغییراقلیم است. در این میان حتی پایِ اسطوره و کهنالگوها نیز به میانه این میدان باز شده، اما آنچه همواره پنهان مانده تأثیر اختلالات روانی انسان بر تخریب طبیعت است. جهان اسطورهها همیشه پیش از ما به رابطه عمیق انسان و طبیعت پی برده بود. کهنالگوی (آرکیتایپ) «طبیعتِ خشمگین» در اساطیر ملل مختلف تکرار میشود؛ از خدایان باران در اساطیر مایا که قحطی میآفرینند تا طوفان نوح که جهان را از گناه پاک میکند. این تصاویر کهن، امروز در قالب «تغییراقلیم» بازتولید شدهاند. تفاوت در اینجاست که اینبار نه خدایان، که خودِ بشر نقش دیوِ ویرانگر را بازی میکند. روانشناسی یونگ به ما میگوید این کهنالگوهای مشترک، نشاندهنده ترسِ ناخودآگاه جمعی ما از انتقام طبیعت است. گویی اسطورههای باستانی، پیشآگهیِ بحران امروز بودند. در این مقال، «پیام ما» نقش افرادی که اختلال روانی وسواس دارند را در هدررفت آب را بررسی میکند؛ نتایج تکاندهنده است.
نیروگاههای زبالهسوز؛ قهرمان یا ضدقهرمان؟
کتاب «صحنهپردازی آخرالزمانی؛ تئاتر در عصر بحران اقلیمی» رونمایی شد
در عصر تغییر اقلیمی
پادکست ۲۵ فروردین ۱۴۰۴
