بایگانی مطالب : محیط زیست
زنی که با دوربینش به دل طبیعت زد
«عاشقانهای برای کرم ابریشم» نخستین ساخته «لیلا فولادوند»، مستندساز ایرانی و مدیرعامل انجمن مستندسازان حیاتوحش، تنوعزیستی و محیطزیست ایران است. این فیلم چرخه شگفتانگیز زندگی کرم ابریشم را از لحظه تخمگذاری تا تبدیل شدن به بید بالغ روایت میکند. فولادوند پس از این تجربه، مسیر کاری خود را بهسوی دیگر گونهها و چالشهای محیطزیستی گسترش داد و سالهاست این موضوعات را در قاب تصویر ثبت میکند. لیلا فولادوند دانشآموخته کارگردانی تئاتر از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و تنها مستندساز ایرانی است که موفق شده در بخش مقدماتی جشنواره معتبر Jackson Wild -یکی از مهمترین رویدادهای جهانی در زمینه فیلمسازی طبیعت، علم، محیطزیست و بحران اقلیمی- بهعنوان داور حضور داشته باشد. او در طول ۱۸ سال فعالیت حرفهای، موفقیتهای متعددی بهدست آورده است. در هشتمین جشنواره بینالمللی فیلم شهر، فیلم «شهر زنده» ساخته مشترک او و محمدحسین نظری، بهدلیل ثبت تصاویر خلاقانه از محیطزیست شهری تهران، دیپلم افتخار، نشان زرین جشنواره و جایزه نقدی بخش «بهترین دستاورد فنی و هنری» را دریافت کرد. همچنین، در جشنواره تلویزیونی مستند، فیلم «شهر زنده» جایزه بهترین فیلم را بههمراه «محمدحسین نظری» از آن خود کرد و فولادوند برای فیلمبرداری این اثر، تندیس بهترین فیلمبرداری را نیز بهدست آورد. لیلا فولادوند در کنار این افتخارات، تنها تصویربردار زن سینمای مستند ایران است که به عضویت انجمن جهانی زنان تصویربردار حیاتوحش (Wildlife Camera Woman) درآمده؛ جایگاهی که او را در میان چهرههای شاخص و اثرگذار این عرصه در جهان قرار میدهد. در این گفتوگو از او پرسیدیم چرا سراغ فیلمسازی درباره محیطزیست و حیاتوحش رفت؟ آیا بهعنوان زن با چالشی مواجه شده است و چشمانداز مستدسازی زنان را چطور میبیند؟
حمله با داس و چاقو به جنگلبان آملی
سر با داس شکافته شده و بخیهها روی لایههای خون نشستهاند. چاقو پای راست «فضلالله اسماعیلی» را نشانه گرفته و او در روزهای اخیر بر تخت بیمارستان آراد تهران مدام به این فکر کرده که چطور قاچاقچیان چوب، جنگلبانی را در شهر و مقابل خانوادهاش به خاک نشاندهاند و فقط یک نفر از آنها بازداشت شده؟ اتفاق روز هجدهم شهریور افتاد، در شهر آمل؛ یک روز بعد از آنکه اسماعیلی و همکارانش کامیون یک قاچاقچی چوب را گرفتند. فردای آن روز دو برادرزاده آن فرد مقابل همسر، زن برادر و کودکان دو و هشت ساله به اسماعیلی حمله کردند. بچه هشتساله هنوز نتوانسته حمله به عمویش را هضم کند، تحت رواندرمانی است و مدام گریه میکند. پای اسماعیلی بیحس است، عصبها ناتوانند و او میگوید: «هیچچیز به قبل برنمیگردد.» سال گذشته هم عدهای خانه او را به رگبار بستند و هنوز مشخص نیست این کار توسط چه کسانی انجام گرفته بود.
تفریح انسانها به قیمت رنج حیوانات
|پیام ما| دو سال پیش مرگ یک اسب کالسکه در منهتن، منجر به تدوین قانونی در شورای شهر نیویورک شد که هدف آن حذف کالسکههای اسبکش از سنترالپارک و دیگر بخشهای منهتن بود. قانونی که به یاد همین اسب «رایدر» نامگذاری شد. حالا شهردار نیویورک از شورای شهر درخواست کرده تا هرچه سریعتر قانون «رایدر» را تصویب کند و کالسکهها از سنترالپارک جمعآوری و کالسکه یا ماشینهای برقی جایگزین شود. حذف کالسکههای اسبکش با رویکرد مخالفت با بهرهکشی از حیوانات برای گردشگری در بسیاری از کشورها اتفاق افتاده است. در ایران هم این مسئله، بهویژه درباره وضعیت نامناسب اسبهای درشکه در میدان نقشجهان اصفهان و ارگ شیراز، سالهاست مطرح است. اوج حساسیتها زمانی بود که در تابستان ۱۳۹۸ یکی از اسبها در میدان نقشجهان بر اثر شدت گرما از حال رفت؛ اما پیگیریها مقطعی ماند و درنهایت منجر به تصمیمگیری یا اقدامی اساسی نشد. هرچند در مورد اقداماتی که برای برچیدن این درشکهها صورت گرفته، حرف و سخن فراوان است.
هورالعظیم در آتش، دولتها در مناقشه
شش ماه از خودسوزی بخش عراقی هورالعظیم (هورالهویزه) میگذرد. دود غلیظ این آتشسوزیها که ابتدا پنج شهرستان در خوزستان را در بر میگرفت، حالا گستردهتر شده و نفس ۱۰ شهرستان را گرفته و در چند نوبت منجر به تعطیلی شده است. دانشگاه علومپزشکی اهواز اخیراً از افزایش ۷۰ درصدی مراجعات بیمارستانی بهدلیل آلودگی هوا خبر داده و اعلام کرده که از ابتدای امسال صد هزار مورد مراجعه ناشی از آلودگی هوا در مراکز درمانی استان ثبت شده است که عمدتاً مربوط به مشکلات قلبی و تنفسی بودهاند. در پی اعتراضات مردمی در خوزستان از جمعآوری امضا و راهاندازی کارزار تا طومار اساتید دانشگاه شهید چمران اهواز، نسبت به انتشار دود و بوی نامطبوع در ماههای اخیر با پیگیری استاندار خوزستان مسئله آتشسوزی هورالعظیم برای نخستینبار ۲۵ شهریور در جلسه هیئت دولت مطرح شد. اعزام هواپیمای آبپاش با هماهنگی کشور عراق برای آبپاشی هورالهویزه (بخش عراقی هورالعظیم) از مصوبات بود. همچنین، برایناساس مصوب شد هیئت دولت کارگروهی متشکل از وزرای امور خارجه، کشور، نیرو و سازمان حفاظت محیطزیست تعیین کند تا از طریق ارتباطات دیپلماتیک با مسئولان عراقی، موضوع را پیگیری کند. رهاسازی آب از سدهای حوضه کرخه (سیمره و کرخه) نیز از دیگر راهکارهای این جلسه بوده تا بخشهایی از هورالهویزه در خاک عراق را مرطوب کند.
مهلقای طبیعت
|پیام ما| در روزگاری که محیطزیست هنوز به دغدغه عمومی بدل نشده بود، زنی از خطه گلستان، پرچم دفاع از طبیعت را بلند کرد و امروز زادروز اوست. «مهلقا ملاح»، متولد ۳۱ شهریور ۱۲۹۶، که بعدها به «مادر محیطزیست ایران» شهرت یافت، بیش از یک قرن از عمر خود را با طبیعت زیست، برای آن نوشت، آموزش داد، مبارزه کرد و الگویی شد برای نسلی از کنشگران محیطزیست در ایران.
اعلامیه فوت قناتی زنده
«نبادان» هنوز زنده است، اما حکم مرگش را امضا کردند. مسئولان امور آب ابرکوه، هیئتامنای قنات و بهرهبرداران محلی در جلسهای، فوت قنات را اعلام کردند. مثل اینکه برای بیماری که در تخت بیمارستان بستری است، فاتحه بخوانند و برای خاکسپاریاش برنامه بریزند. بدون اینکه مهم باشد آب جاری در رگهای نبادان، صدها و بلکه هزاران سال است، سرو ابرکوه را سیراب میکند. با لوله پولیکایی که از قنات بهسمت زمینهای کشاورزی کشیدند، مزرعههایشان را سیراب کردند و مظهر نبادان را خشکاندند. اکنون سرنوشت سرو کهنسال ابرکوه چه میشود؟
چابکسازی وزارت جهادکشاورزی با تضعیف حکمرانی منابعطبیعی؟
بهشت شادگان جهنم نفتی شد
اکتشاف نفت در تالاب بینالمللی شادگان، بعد از سه سال، حالا به مرز فاجعه رسیده است؛ فاجعه انسانی و محیطزیستیای که پیشازاین نیز پروژههای نفتی در خوزستان به بار آورده بودند. اخیراً یکی از کارگران اکتشاف نفت در تالاب شادگان کشته شد. این تمام فاجعه نیست، هر روز تعدادی تا پای مرگ میروند. شرایط غیرانسانی این کارگران از یکسو و دستاندازی به زیستگاههای امن تالابی از سوی دیگر، یادآور سناریوی تلخ تخریبهای نفت در هورالعظیم با دخالت چینیهاست که قدمبهقدم در تالاب شادگان در حال اجراست. «علیرضا جنامی»، کارگر ۲۷ساله اکتشاف نفت، حدود دو ماه پیش، هنگام عملیات لرزهنگاری در تالاب شادگان کشته شد. این خبر که با عنوان گرمازدگی منتشر شده بود، در میان اخبار گم شد. تا وقتی که ۱۲ شهریور باز گروهی از کارگران لرزهنگاری نفت بهخاطر گیر افتادن در زمینهای باتلاقی تا پای مرگ پیش رفتند و استانداری خوزستان اعلام کرد: «هشت تکنسین شرکت اکتشاف نفت که در تالاب شادگان گرفتار شده بودند، از خطر مرگ نجات یافتند.»
آزادراه تهران-شمال، راه توسعه یا نابودی؟
ورود تورهای گاوبانگی ممنوع
در اواسط ماه شهریور، جنگلهای شمال ایران میزبان یکی از شگفتانگیزترین و حساسترین پدیدههای طبیعی میشود؛ گاوبانگی. این اصطلاح به دوره جفتگیری مرالها یا همان گوزنهای قرمز اشاره دارد، که در آن مرالهای نر با فریادهای بلند، هم گوزنهای ماده را به قلمرو خود جذب میکنند و هم برای رقبای نر خط و نشان میکشند. این دوره که حدوداً از ۱۵ شهریور تا ۱۵ مهرماه برگزار میشود، با نمایش قدرت و رقابتهای شدید میان نرها همراه است و نقش حیاتی در بقای این گونه دارد. درعینحال، همین نمایش طبیعی باشکوه، مرالها را در معرض خطر شکارچیانی قرار میدهد که با تقلید صدای گوزنهای نر، آنها را فریب میدهند و شکار میکنند. از نظر برخی کارشناسان، تهدید دیگری که بقای این گوزنها را به خطر میاندازد، برگزاری تورهای علمی و تخصصی گاوبانگی است. به همین دلیل، سازمان حفاظت محیطزیست ورود و حضور افراد بدون مجوز سازمان حفاظت محیطزیست را در عرصههای جنگلی و مناطق حفاظتشده ممنوع اعلام کرده است.
