بایگانی مطالب : آب
نسخهای برای نجات بنگاههای کوچک
کسبوکارهای کوچک و متوسط در اقتصاد جهانی بهعنوان موتور محرک تولید و اشتغال شناخته میشوند، اما در ایران همچنان با چالشهای ساختاری، نبود استراتژی روشن و محدودیتهای مالی دستوپنجه نرم میکنند. وحید شقاقی شهری، اقتصاددان و عضو هیئتعلمی دانشگاه خوارزمی، در گفتوگو با پیام ما بر این باور است که شرط بقا و تابآوری این بنگاهها در دوران بحران، اتصال به زنجیره تولید، حرکت در مرز فناوری و بازآرایی منابع انسانی است؛ مسیری که بدون آیندهنگری و انعطافپذیری، بهسرعت بسته خواهد شد.
کسبوکارهای کوچک ستون پنهان تابآوری اقتصادی
در سالهای اخیر، اصطلاح «تابآوری اقتصادی» به یکی از پرتکرارترین کلیدواژهها در ادبیات اقتصادی و سیاسی ایران تبدیل شده است. تابآوری اقتصادی در سادهترین تعریف به توانایی یک اقتصاد برای تحمل و عبور از شوکها، بحرانها و فشارهای بیرونی اطلاق میشود؛ شوکهایی که میتواند ناشی از تحریمهای بینالمللی باشد یا ریشه در بحرانهای داخلی مانند تورم، رکود و نوسانات ارزی داشته باشد. اما پرسش اساسی اینجاست: این تابآوری بر دوش چه کسانی بنا میشود؟ صنایع بزرگ و دولتی که وابسته به سرمایههای کلان هستند، یا شبکه گستردهای از کسبوکارهای کوچک که در دل شهرها و روستاها فعالیت میکنند؟ نگاه به تجربه اقتصادی سایر کشورهای جهان نشان میدهد که کسبوکارهای کوچک و متوسط، ستونهای اصلی تابآوریاند.
کابل خود را برای آیندهای بدون آب آماده میکند
ترکیب عواملی انسانی و محیطزیستی باعث شده است کابل نخستین پایتخت مدرن باشد که در خطر ازدستدادن منابع آب زیرزمینی قرار میگیرد. در نیمقرن گذشته، شهر کابل بیشازاندازه سختی و تراژدی را تحمل کرده است. اکنون که پایتخت افغانستان میکوشد از تاریخ خشونتبار خود عبور کند، چالشی تازه پدید آمده که آینده کابل را بهشکلی تهدید میکند که هیچ ارتش اشغالگر یا حکومت دینی قادر به آن نبوده است. طبق پژوهش جدید سازمان غیرانتفاعی «مرسی کورپس»، این شهر با بحران شدید و چندوجهی آب مواجه است که اگر فوراً برطرف نشود، بهزودی تهدیدی برای بقای شش میلیون ساکن کابل خواهد شد. اگر بحران ادامه پیدا کند، کابل نخستین پایتخت بزرگ در تاریخ مدرن خواهد بود که بهطور کامل، منابع آب زیرزمینی خود را از دست میدهد.
کنگیر، رودخانهای که به صنعت باخت
برداشت بیرویه از چاههای آبی در منطقه ایوان استان ایلام، موسوم به چاههای سراب که آب مورد نیاز یک پالایشگاه را تأمین میکنند، رودخانه «کنگیر» را به خشکی کشانده است. اتفاقی که فعالان محیطزیست و اهالی منطقه میگویند گسترش پیدا خواهد کرد و با مصرف منابع آبی، تمام اکوسیستم منطقه را تحتتأثیر قرار میدهد. اهالی ایوان در کارزاری از رئیسجمهوری خواستهاند تا چاههای آب مذکور را پلمب کند و این منابع آبی را به طبیعت و مردم ایوان برگرداند و منابع آب شیرین را صرف صنعت نکند. نماینده ایوان میگوید قرار است این چاهها تا شهریور پلمب شوند، اما اهالی میگوید به این تصمیم خوشبین نیستند.
معدنکاری در مناطق کمآب؛ مأموریتی سخت اما ممکن
با وجود بحران آب و برق در ایران، بهویژه در فلات مرکزی، توسعه معادن این مناطق بیش از هر زمان دیگری زیر ذرهبین قرار گرفته است. مدافعان میگویند با بهرهگیری از فناوریهای کممصرف، بازچرخانی آب، استفاده از انرژی خورشیدی و بادی و تمرکز بر معادنی با ارزشافزوده بالا، میتوان این چالش را به فرصتی پایدار تبدیل کرد. منتقدان اما هشدار میدهند که بدون توجه به توان اکولوژیکی منطقه، پیامدهایی چون افت منابع آب زیرزمینی، تخریب پوشش گیاهی و تنشهای اجتماعی اجتنابناپذیر خواهد بود. پرسش کلیدی این است: آیا میتوان میان توسعه معدن، حفظ منابع حیاتی و منافع جوامع محلی تعادلی پایدار برقرار کرد؟ برای پاسخ به این پرسش، سراغ «علی خطیبی»، عضو هیئتمدیره خانه معدن ایران، رفتهایم. او معتقد است سیاستگذاران معدن، باید توسعه را در چارچوب منطقهای و با همکاری سایر دستگاهها بهگونهای مدیریت کنند تا بهرهبرداری از منابع معدنی با حفظ تعادل اکولوژیکی و توسعه پایدار مناطق همراستا باشد.
مهمانی موریانهها در قلعه قجری
|پیام ما| موریانهها از درون پوکش کردهاند. چوبهای سقف و درهای چوبی خوراک موریانهها و سوسکهای چوبخوار شده است. هر از گاهی سقف یکی از اتاقها تسلیم شده و فرو میریزد و کف یکی از اتاقها بهدست حفاران غیرمجاز سوراخ میشود. دیوارها را رطوبت سست کرده و احوال قلعه خوش نیست. سخن از قلعهای باشکوه است در ساحل خلیجفارس، جایی که روزگاری بزرگترین معاملات تجاری را به خود دیده است و میزبان افراد مهمی بوده. «قلعه خاندان مرزوقی» یا «قلعه مغویه» از آنهمه شکوه و رونق، حالا نشان چندانی ندارد. سیمانهایی که به ازاره و گچهایی که بر تن دیوارها کشیدهاند، نفسش را بریده و باعث شده رطوبت تا عمق جانش نفوذ کند. برخی میگویند این اشتباهات به زمانی برمیگردد که قرار بود لوکیشن فیلم «کشتی آنجلیکا» شود. برخی هم مرمتهای غیراصولی در سالهای اخیر را عامل اینهمه آسیب و نفوذ رطوبت به جان بنا میدانند. مسئولان محلی میگویند میخواهند عمارت را نجات دهند، اما اعتبارات یک در میان میرسد و آنچه میرسد، کفاف کار اساسی برای مرمت را نمیدهد. همین گاهبهگاهی اعتبارات بیشتر به بنا آسیب زده و باعث شده بیش از آنکه نجات پیدا کند، از مرمت مقطعی آسیب ببیند و بهتدریج تخریب شود. از طرفی بنا قابل واگذاری به سرمایهگذار نیست، چون مالک شخصی دارد و ورثه هنوز رضایت ندادهاند که ملک اجدادیشان احیا شود. همین است که عمارت باشکوه مرزوقیها از درون در حال فرو ریختن است.
بیستو پنجمین همایش ملی واحدهای صنعتی، معدنی و خدماتی سبز برگزار میشود
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست از برگزاری بیستو پنجمین همایش ملی واحدهای صنعتی، معدنی و خدماتی سبز در اواخر دی ماه سال جاری با هدف معرفی و تقدیر از واحدهای صنعتی، معدنی و خدماتی است که ضمن ایجاد تولید و اشتغال، الزامات زیستمحیطی را رعایت کرده و در مسیر توسعه پایدار گام برمیدارند.
سهم صنایع معدنی از کل آب مصرفی کشور، ۲ درصد است
توسعه معادن در فلات مرکزی ایران همزمان با فرصتهای اشتغال و سرمایهگذاری، چالش جدی کمبود آب را پیشروی کشور قرار داده است؛ آنهم در شرایط بحرانی آب که میتوان هر چیزی را با تهدید مواجه کند و حیات آن را به خطر انداخت. برای بررسی این موضوع که چطور میتوان صنایع معدنی را بهشکل پایدار توسعه داد، با «بهرام شکوری»، رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران، گفتوگو کردیم.
استعمار آبی
اوایل ماه مارس، «عابد» ۴۵ساله در دشت حاصلخیز منطقه «هوران» در جنوبغرب سوریه کدو میکاشت که خودروهای نظامی وارد زمینهای روستایش شدند، گردوخاک بهپا کردند و محصولات کشاورزی او را از بین بردند. عابد میگوید: «آنها محاصرهمان کردند. ما را به داخل خودروها کشاندند، چشمبند زدند و ما را به مرز اسرائیل بردند.» بهمدت هفت ساعت، عابد که برای محفوظماندن هویتش از این نام استفاده میکند، بههمراه هفت کشاورز دیگر از سوی سربازان اسرائیل مورد بازجویی قرار گرفتند. «آنها از ما پرسیدند که مردم روستایمان مسلحاند و اینکه آیا اعضای داعش، حزبالله یا مبارزان ایرانی در میان ما زندگی میکنند؟ به آنها گفتیم که ما جامعهای وابسته به کشاورزی هستیم.» در ماههای بعد، نیروهای اسرائیلی به حملات خود در استانهای «قنیطره» و «درعا» ادامه دادند. اسرائیل در استان درعا برای تصرف کنترل سد مهم این منطقه با ساکنان روستاهای «معریه» و «گویا» درگیر شد. آنها اوایل آوریل حملات مشابهی در نزدیکی روستای «نوی» ترتیب دادند؛ جایی که دو هزار نفر از مردانی که غیرمسلح بودند یا سلاحهای شکاری محدودی در دست داشتند، تلاش کردند مانع تصرف سد «جبالیا» و «تل جمعه»، منابع زیرزمینی که منبع اصلی آب آشامیدنی روستای نوی و شش روستای دیگر است، شوند.
رودخانه «اعلا» را به کجا میبرید؟
اعتراض خوزستانیها به طرحهای انتقال آب دوباره بالا گرفته است. این بار طرح انتقال آب از سرشاخه رودخانه علاء (اعلا) در شمالشرق خوزستان به استان کهگیلویهوبویراحمد است که صدای اعتراض مردم را بلند کرده. طرح انتقال آب از رودخانه علاء در حالی چراغ خاموش، آغاز شده که نگاهها در جای دیگر، متوجه فشارهای وزارت نیرو برای اجرای طرحهای جدید انتقال آب از سرشاخههای رودخانه کارون بود. واکنشها به انتشار خبر اجرای این پروژه که در بیاطلاعی خوزستانیها کلید خورده، از دو هفته پیش شروع شد. در پی آن، تعدادی از اهالی روستاهای شهرستان صیدون که هممرز با استان کهگیلویه است، روز جمعه تجمعی اعتراضی برپا کردند. آنها با پای پیاده عازم کارگاه محل اجرای طرح شدند تا خودشان ماشینآلات را جمعآوری کنند. وقتی نیروی انتظامی جلوی راهشان را گرفت، با سنگ جاده خوزستان به کهگیلویه را مسدود کردند.
