بایگانی مطالب : آب
نیروگاه خودتأمین یا اتلاف سرمایه؟
قرار بود تا پایان سال ۱۴۰۴، صنایع فولاد، سیمان، آلومینیوم، مس و فلزات اساسی، کانیهای فلزی و غیرفلزی، پالایشگاهها، پتروشیمیها و صنایع شیمیایی، مجموعاً ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه بسازند تا برای تأمین برق خودشان نیاز به شبکه سراسری نداشته یا وابستگیشان به شبکه سراسری حداقل شود. اما اکنون کل نیروگاههای ساختهشده در این بخش فقط دو هزار مگاوات و بازدهی آنها در حد ۳۴ تا ۳۵ درصد است. «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، معتقد است ورود مستقیم صنایع که هیچ تخصصی در نیروگاهسازی و نیروگاهداری ندارند، به این حوزه، باعث کاهش راندمان و اتلاف منابع شده است. او و «حمیدرضا صالحی»، رئیس هیئتمدیره انجمن ساتکا، میگویند مسیر دولت از ابتدا اشتباه بوده و سیاستهای ضعیف و نادرست، بهجای حمایت، صنایع را سردرگم کرده و سرمایهها را هدر داده است؛ اصلاح فوری سیاستهای حمایتی و قیمتگذاری و ورود سرمایهگذاران متخصص تنها راه بازگرداندن اعتماد و تحقق توسعه پایدار انرژی است.
آینده تاریک «سفیدرود»
بستهشدن راه کنشگری با چراغسبز محیطزیست
«شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشور در سفری به استان کهگیلویهوبویراحمد در پاسخ به اعتراضات فعالان محیطزیست این استان درباره چرایی سکوت سازمان متبوع خود برای جلوگیری از ساخت سدهای ماندگان و خرسان روی سرشاخههای کارون که فاقد مجوزهای محیطزیستی هستند و حکم قطعی برای توقف ساخت یکی از آنها وجود دارد، با سکوت درباره سد خرسان بیان کرده است «درباره سد ماندگان موضع ما مخالفت بود؛ اما تأکید دکتر پزشکیان این است که دستگاههای دولتی علیه هم شکایت نکنیم.»
«وفاق» دولت، علیه «محیطزیست»
نخستین بار که نام معاون اول رئیسجمهوری در تکمیل و مداخله برای تعجیل در اجرای سد ماندگان، سدی بر سرشاخه رودخانه «ماربر» اصفهان به گوش رسید، سخنگوی دولت اعلام کرد قصد مداخلهای در کار نبوده و موضوع فقط تأکید بر تسریع بررسی طرح است. حالا اما پای رئیسجمهوری هم به میان آمده است. رئیس سازمان حفاظت محیطزیست هفته گذشته اعلام کرد طرحی که از ابتدا نیز مجوزهای محیطزیستی و مطالعه نداشته، با وجود مخالفت کارشناسی سازمان تکمیل شده است و امکان شکایت از وزارت نیرو را هم ندارد؛ چون رئیسجمهوری دستور داده دستگاهها از هم شکایت نکنند. بنابراین، موضوع به معاونت غیرتخصصیِ حقوقی در دولت ارجاع داده شده است. همزمان بیش از یک سال است که سازمان حفاظت محیطزیست هیچ اطلاعاتی در مورد تصمیمات پیرامون این سد ارائه نمیدهد و در تازهترین پاسخ دولت در سامانه شفافیت به کنشگران اعلام شده است: «در اين مورد نيز تشخيص امر در صلاحيت معاونتهای محترم تخصصی و با تأیيد ادارهكل محترم حراست میباشد.» ماربر یکی از سرشاخههای اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقه حفاظتشده قرار گرفته، نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. فعلان محیطزیست از پنهانکاریهای سازمان حفاظت محیطزیست ابزار نگرانی میکنند و میگویند حیات «ماربر» و «دنا» هر روز بیشازپیش در خطر است.
دارو در ایستگاه گرانی
درحالیکه بازار دارویی کشور از یکسو با کمبودهای دارویی و از سوی دیگر، با کمبود نقدینگی دستوپنجه نرم میکند، «علی جعفریان»، مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت، در نشست خبری خود از افزایش قیمت دارو برای پیشگیری از کمبودها حمایت کرد.
بحران آب، آینهای برای سنجش واقعگرایانه مدیریت
کوچ پاییزه، دام تشنه
با رسیدن آخرین ماه تابستان، کوچ پاییزه عشایر آغاز شده و حالا ایلبهایل و طایفهبهطایفه براساس زمانبندی اعلامی از سوی دولت روانه قشلاق خواهند شد. با اینهمه تابستان خشک ۱۴۰۴ مشکل بزرگی پیش روی عشایر گذاشته است: کمبود علوفه. اهالی ایل میگویند دولت باید در تخصیص علوفه یارانهای حمایت بیشتری داشته باشد، وگرنه عشایر ناگزیر از فروش دامهای خود هستند. مسئلهای که درصورت فراگیری، تولید و توزیع گوشت قرمز در کشور را با مشکل روبهرو میکند. مسئولان امور عشایری در استانها کمبود علوفه و آب برای احشام ایلات را تأیید میکنند، اما دولت هنوز برنامهای برای تأمین این اقلام اعلام نکرده است.
کسبوکارهای کوچک ستون پنهان تابآوری اقتصادی
در سالهای اخیر، اصطلاح «تابآوری اقتصادی» به یکی از پرتکرارترین کلیدواژهها در ادبیات اقتصادی و سیاسی ایران تبدیل شده است. تابآوری اقتصادی در سادهترین تعریف به توانایی یک اقتصاد برای تحمل و عبور از شوکها، بحرانها و فشارهای بیرونی اطلاق میشود؛ شوکهایی که میتواند ناشی از تحریمهای بینالمللی باشد یا ریشه در بحرانهای داخلی مانند تورم، رکود و نوسانات ارزی داشته باشد. اما پرسش اساسی اینجاست: این تابآوری بر دوش چه کسانی بنا میشود؟ صنایع بزرگ و دولتی که وابسته به سرمایههای کلان هستند، یا شبکه گستردهای از کسبوکارهای کوچک که در دل شهرها و روستاها فعالیت میکنند؟ نگاه به تجربه اقتصادی سایر کشورهای جهان نشان میدهد که کسبوکارهای کوچک و متوسط، ستونهای اصلی تابآوریاند.
کابل خود را برای آیندهای بدون آب آماده میکند
ترکیب عواملی انسانی و محیطزیستی باعث شده است کابل نخستین پایتخت مدرن باشد که در خطر ازدستدادن منابع آب زیرزمینی قرار میگیرد. در نیمقرن گذشته، شهر کابل بیشازاندازه سختی و تراژدی را تحمل کرده است. اکنون که پایتخت افغانستان میکوشد از تاریخ خشونتبار خود عبور کند، چالشی تازه پدید آمده که آینده کابل را بهشکلی تهدید میکند که هیچ ارتش اشغالگر یا حکومت دینی قادر به آن نبوده است. طبق پژوهش جدید سازمان غیرانتفاعی «مرسی کورپس»، این شهر با بحران شدید و چندوجهی آب مواجه است که اگر فوراً برطرف نشود، بهزودی تهدیدی برای بقای شش میلیون ساکن کابل خواهد شد. اگر بحران ادامه پیدا کند، کابل نخستین پایتخت بزرگ در تاریخ مدرن خواهد بود که بهطور کامل، منابع آب زیرزمینی خود را از دست میدهد.
کنگیر، رودخانهای که به صنعت باخت
برداشت بیرویه از چاههای آبی در منطقه ایوان استان ایلام، موسوم به چاههای سراب که آب مورد نیاز یک پالایشگاه را تأمین میکنند، رودخانه «کنگیر» را به خشکی کشانده است. اتفاقی که فعالان محیطزیست و اهالی منطقه میگویند گسترش پیدا خواهد کرد و با مصرف منابع آبی، تمام اکوسیستم منطقه را تحتتأثیر قرار میدهد. اهالی ایوان در کارزاری از رئیسجمهوری خواستهاند تا چاههای آب مذکور را پلمب کند و این منابع آبی را به طبیعت و مردم ایوان برگرداند و منابع آب شیرین را صرف صنعت نکند. نماینده ایوان میگوید قرار است این چاهها تا شهریور پلمب شوند، اما اهالی میگوید به این تصمیم خوشبین نیستند.
