بایگانی مطالب : تغییر اقلیم
پسماند صنعتی راهی خلیجفارس میشود
گزارشی از تخلفات محیطزیستی یک شرکت در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس به دست «پیامما» رسیده که نشان میدهد این شرکت که در سال ۱۴۰۰ مجوز بهرهبرداری از لندفیل صنعتی را در این منطقه دریافت کرده، تخلفات بسیاری از جمله نداشت لندفیل درست، رهاسازی شیرابههای خطرناک، دفن غیرقانونی پسماندهای مایع، فروش غیرقانونی بشکههای آلوده پسماند، نبود گزارشدهی منظم به نهادهای نظارتی، تأمین نکردن تجهیزات حفاظت فردی برای کارکنان و موارد دیگر را در شناسنامه خود دارد. این درحالیاست که اطلاعی از حجم پسماندهای صنعتی که برای مدیریت به این واحد میآید، در دست نیست و «احمد بحرینی»، رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان کنگان، هم این تخلفات را چندان جدی نمیداند و به «پیامما» میگوید: «وضعیت آلودگی پالایشگاهها و پتروشیمیها بسیار بدتر است و با بارها اخطار هم تغییری نکردهاند.» ماجرا اما تخلف همه این واحدها در کنار یکدیگر است و سؤال اینجاست که چون برخی واحدها تخلف بیشتری دارند، آیا باید تخلفات دیگر را نادیده گرفت؟
قانون، مشکل زباله را حل میکند؟
این چندمین بار است که پای اصلاحیه قانون مدیریت پسماند به خبرها باز میشود، آنهم در شرایطی که مسئله زباله به یکی از پاشنهآشیلهای کشور بدل شده. نه میتوان چشم بر کوه چندصدمتری زباله بست و نه میتوان بوی آن را نشنید. حالا در این شرایط آیا اصلاح قانون قبلی راهگشاست؟ سؤالی که فعالان این عرصه پاسخهای متفاوتی به آن میدهند. عدهای قانون موجود را کافی میدانند؛ چون از نظر آنها مسئله اجرایی نشدن قانون و نبود دادگاههای تخصصی است. طرف مقابل اما اصلاحیه فعلی را مهم ارزیابی میکند و میگوید در کشوری که اعمال سلیقه گسترده است، باید بازدارندگی قانونی صریح و دقیق باشد. درنهایت نمایندگان هفته گذشته و در روزهایی که کل کشور درگیر اعتراضات گسترده بود، در جلسهای علنی با کلیات اصلاح این قانون موافقت کردند، اما آن را برای بررسی جزئیات و بازبینی تخصصی به کمیسیون کشاورزی، آب، منابعطبیعی و محیطزیست مجلس ارجاع دادند. حالا باید منتظر نتیجه نهایی بود؛ نتیجهای که هنوز نمیدانیم چه اثری در کاهش زباله و جرمهای مرتبط با آن خواهد داشت.
۲۰۲۵؛ سال دشوار زمین
سال ۲۰۲۵ میلادی، سالی بود که زمین و ساکنانش بار دیگر تابآوری خود را آزمودند. موجهای گرما، خشکسالی فراگیر و آتشسوزیهای ویرانگر در یکسو و طوفانهای مهیب، بارشهای سیلآسا، سیلاب و رانش زمین در سوی دیگر، سرتاسر قارهها را درگیر کرد. این رخدادها علاوهبر خسارتهای جانی و مالی گسترده، محیطزیست را تحت فشار شدیدی قرار دادند. دانشمندان با اطمینان میگویند تغییراقلیم بر اثر فعالیتهای انسان تشدید شده و ۲۰۲۵ در فهرست سهگانه گرمترین سالهای ثبتشده در جهان جای گرفته است.
جذابیت مالی، بسترساز فساد در مدیریت پسماند
فساد شهرداران در مدیریت پسماند
شهردار بابل و چند تن از عوامل شهرداری این شهر هفته گذشته با «پرونده اختلاس و دریافت رشوه از قراردادهای حمل و دفن پسماند» راهی زندان شدند. خبر را سخنگوی قوه قضائیه اعلام کرد و همین عاملی بود تا یادمان بیاید این نخستین شهردار و نخستین پرونده مربوط به پسماند نیست که راهش به دادگاه باز شده است. در سالهای گذشته ابعاد تلخ سوءمدیریت پسماند گستردهتر و عمیقتر شده و تعداد پروندههای قضائی آن هم بالاتر رفته است. آمار دقیقی از این پروندهها موجود نیست و برخی از متخلفان تاکنون در این لیست قرار نگرفتهاند و حتی خبر دقیقی از حکم نهایی بازداشتشدگان منتشر نشده است. بااینحال، معاون پسماند سازمان محیطزیست به اصلاحیه قانون پسماند که هفته آینده در صحن مجلس بررسی میشود، امیدوار است؛ اصلاحیهای که برخورد با ترک فعل در این زمینه را جدیتر میکند؛ اصلاحیهای که نمیدانیم چطور از راهروهای مجلس عبور میکند و آیا تضمینکننده رسیدگی به فسادهای این حوزه خواهد بود یا خیر؟
زور بیمه به تغییراقلیم نمیرسد
گسترش خسارتهای ناشی از تغییراقلیم، بهویژه در کشورهای درحالتوسعه، موجب شده است شرکتهای پیشرو در صنعت بیمه تلاش کنند بخش قابلتوجهی از این خسارتها را تحت پوشش خود قرار دهند. بنا به آخرین آمار بانک جهانی، چالشهای و پیچیدگیهای فنی برآورد ریسک و روند روبهرشد این خسارتها موجب شده است ۹۰ درصد این خسارتها بهویژه در کشورهای درحالتوسعه، تحت پوشش هیچ بیمهای قرار نگیرند. اختلاف میان خسارت وارده بر اثر تغییراقلیم و خسارت جبرانشده، حدود دو تریلیون دلار برآورد میشود. این چالش در صنعت بیمه ایران بسیار پررنگ است و همچنان فقط بیمههای سنتی مانند بیمههای کشاورزی تا حدی این بخش را تحت پوشش قرار میدهند.
تغییراقلیم با انار یلدا چه میکند؟
|پیام ما| انار که جای ویژهای در سفره یلدای ایرانیان دارد، محصول اقلیمی است که دیگر پایدار نیست. مسئولان جهادکشاورزی تولید یک میلیون ۳۵۷ هزار تن انار را پیشبینی کردهاند و میگویند انار شب یلدای امسال تأمین است. اما پژوهشها نشان میدهد تغییراقلیم، با تشدید تنشهای گرمایی و آبی، تولید انار را در بسیاری از مناطق ایران و همچنین اقلیمهای مشابه تهدید میکند.
جهان در بیم و امید توافق پاریس
|پیام ما| ۱۰ سال پس از نشست تاریخی اقلیمی پاریس، که نخستین و تنها توافق جهانی برای محدودکردن انتشار گازهای گلخانهای بود، گفتن از ناکامیها آسان است. در این سالها موفقیتهای این توافق کمتر به چشم آمده و تحلیلهای تازه، نگاه خوشبینانهای به این پیمان جهانی دارد. این توافق ۴ نوامبر ۲۰۱۶ به اجرا درآمد و اکنون بهجز ایران، لیبی و یمن، همه کشورها آن را تصویب کردهاند. آمریکا هم در ژانویه ۲۰۲۶ برای دومین بار از آن خارج خواهد شد.
روانگسیختگی اقلیمی
مرور ۲۲ مطالعه جهانی نشان میدهد اختلالهای روانی و حتی رفتارهای خودکشی با افزایش دما و شدت رویدادهای اقلیمی افزایش مییابند، چنانکه هر درجه افزایش دمای محیط، احتمال خودکشی را حدود یک درصد بالا میبرد و موجهای گرما نرخ بستری روانی را تا ۶.۴ درصد افزایش میدهند. با وجود این شواهد، مطالعات انجامشده در ایران بسیار محدود است و به چند بررسی درباره نقش عوامل اقلیمی در خودکشی یا ارتباط تغییراقلیم با افسردگی ختم میشود.
رکوردشکنی در شکستهای اقلیمی
سال گذشته میلادی، نقطهعطفی تاریک در کارنامه سیاره ما ثبت شد. براساس پایشهای دقیق کوپرنیک، دیدهبان اقلیمی اتحادیه اروپا، گرمایش جهانی با افزایشی ۱.۶ درجهای نسبت به میانگین دوران پیشاصنعتی، به بالاترین حد خود رسید. این فراتر رفتن از آستانه حیاتی ۱.۵ درجه سلسیوس توافق پاریس، دیگر صدای زنگ هشدارها را خاموش و صدای سقوط به دره فاجعه اقلیمی را بلند کرد. جدیدترین و شاید تلخترین نمونه تلاشهای دولتها در مقابله با تغییراقلیم، کاپ ۳۰ در بلم برزیل بود که نهتنها هیچ توافق صریحی برای توقف یا کاهش تدریجی استفاده از سوختهای فسیلی حاصل نشد، بلکه تعهدات الزامآور، قربانی منافع کشورهای بزرگ تولیدکننده کربن و شرکتهای سوخت فسیلی شد.
