بایگانی مطالب : منابع طبیعی
«میلتون» ۱۲ نفر را کشت
درست دو هفته بعد از طوفانی موسوم به هلن که جان ۲۳۰ نفر را در جنوب ایالات متحده و مکزیک گرفت، طوفان میلتون بهعنوان یکی از خسارتبارترین درجات طوفان ایالت فلوریدا را در نوردید و جان ۱۲ نفر را گرفت، اما بهنظر میرسد خسارت اقتصادی زیادی بهجای گذاشت. در زمان تنظیم این گزارش و براساس اعلام نیویورک تایمز بیش از دو میلیون و ۶۰۰ هزار نفر به برق دسترسی ندارند. همچنین، خبرگزاریهای دیگر گزارش کردهاند که ساکنان فلوریدا ناچار از دور انداختن بسیاری قایقها و ابزارهای شغلیشان هستند و این فقط بخشی از خسارتهاست. همزمان سازمان هواشناسی در ایالات متحد امریکا گزارش کرده است شدت طوفانها، با تغییراقلیم و در آمریکا رو به افزایش است و اثر تغییراقلیم بر این کشور به گونهای است که نیازمند اقدام همگانی برای کاهش گاز گلخانهای و مدیریت پیامدهای تغییراقلیم است.
آیندهٔ جنگلها منوط به رشد درختان کم قطر
بهمنظور دستیابی به جنگلهای دایمیِ نزدیک به طبیعت، به دخالتهای دیگری بهغیراز دستورالعمل جنگلهای کلاسیک نیاز است؛ دخالتهایی که بتوانند حتی محصول جنگلهای کلاسیک را هم بهتدریج به سمتوسوی جنگلهای نزدیک به طبیعت سوق دهند و زمینه احیا سایر منابع جنگلی، بهویژه جنگلهای تخریب شده را فراهم آورند
تهاجم گیاهی به محیطزیست
کاشت گونههای گیاهی غیربومی در مناطق بیابانی ایران، بهویژه گونههای پاکستانی، موضوعی است که در سالهای اخیر توجه بسیاری از محققان و کارشناسان محیطزیست را به خود جلب کرده است. این اقدام میتواند پیامدهای مثبت و منفی زیادی بههمراه داشته باشد که در ادامه به بررسی مضرات آن پرداخته خواهد شد. گفتنی است گونههای گیاهی که برای مهار بیابانزایی مورد استفاده قرار میگیرند، معمولاً گونههایی بسیار مقاوم و تابآور هستند و به همین دلیل، بهمرور زمان، از مناطق دستکاشت فراتر میروند و سطح بیشتری را تحتتأثیر قرار میدهند که پیش از آن، گونههای گیاهی بومی در آنها وجود داشته است. همچنین، گاهی ممکن است این گونههای وارداتی، نقش تهاجم به مزارع و مراتع روستاییان را نیز ایفا کنند.این گزارش نشاندهنده اهمیت توجه به مضرات کاشت گونههای غیربومی است و نیاز به اقدامات حفاظتی برای حفظ اکوسیستمها و تنوع زیستی کشور را یادآور میشود.باتوجهبه مضرات متعدد کاشت گونههای گیاهی عمدتاً پاکستانی در بیابانهای ایران، لازم است تصمیمگیرندگان و کارشناسان محیطزیست با دقت بیشتری به این موضوع بپردازند و از کاشت گونههای غیربومی پرهیز کنند. توجه به حفظ تنوع زیستی و اکوسیستمهای محلی باید در اولویت قرار گیرد.
دنا زیر تیغِ ماندگان
مردادماه خبری منتشر شد مبنیبر اینکه شورایعالی محیط زیست در جلسهای در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ مصوبهای تصویب کرده تا بخشی از منطقهٔ شکارممنوع سمیرم در بخش حفاظتشدهٔ دنا ارتقا یابد و به منطقهٔ حفاظت بدل شود. این مصوبه، منطقهٔ حفاظتشده و ذخیرهگاه زیستکره را که تحت مدیریتی یکپارچه قرار داشت، دو تکه کرد. همزمان با دو تکه کردن این منطقه، تجهیز کارگاه برای سد ماندگان بر روی سرچشمۀ رودخانهٔ «ماربر» در کوهپایههای دنای شرقی سرعت گرفت. ماربر یکی از سرشاخههای اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقهٔ حفاظتشده قرار گرفته که نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. همهچیز در «اما و اگر» و بیاطلاعی پیش میرود تا بقای یک ذخیرهٔ جهانی بیشازبیش تهدید شود. حالا سؤال اینجاست که براساس چه استدلال علمی-فنی، زیستمحیطی و منطقیای باید در اطراف یک اکوسیستم کوهستانی با اقلیم سرد، سه سد ساخته شود که دوسر آن در منطقهٔ حفاظتشده و با فاصلهٔ کم از هم قرار دارند؟
سنگسار رودخانهها
دست را که دراز میکردند، از کنار آب روان رودخانه «چشمهکیله» ماهی آزاد میگرفتند. ماهیان آزاد و سفید روزگار شیرینی در آب زلال این رود تنکابن داشتند. بعدها پلی بر روی رودخانه ساخته شد و آنجا محل نظارهٔ ماهیانی بود که در آب میپریدند و رقص ماهیان آزاد خاطرهٔ اغلب ساکنان قدیمی شهر بود. همان کسانی که حالا دیدن حالوروز فعلی رودخانه برایشان سخت شده است. برداشت گستردهٔ شن و ماسه، کم کردن عرض رودخانه و تصرف حریم آن و از بین رفتن ماهیان داخل آب با وارد شدن انواع آلودگیها حالا برای مردان و زنانی که کودکی و جوانیشان در زمان پررونقی رود گذشته، تلخ است. آنها حالا دست که دراز میکنند، بهجای ماهی، سنگ برمیدارند. سنگهایی که ماشینآلات سنگین از دل رودخانه بیرون کشیده و به اطراف پرت کردهاند و شن و ماسه را با خود بردهاند. وضعیت رود «تیروم»، دیگر رودخانهٔ تنکابن هم بهتر از این نیست و وزارت نیرو از سال ۱۳۹۷ و بعد از سیل گستردهٔ آن سال بهبهانهٔ سیلبند، تخریب و برداشت گستردهای را در آن شروع کرده. این است روزگار فعلی رودهای غرب استان مازندران؛ بیآب و کم جان.
پاسخ پشت درهای بسته
در روزهای انتخاب رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، جامعه حساسیت بسیار بالایی نسبت به این انتخاب نشان میداد. فعالان محیطزیست در شهرها و روستاهای مختلف بهدقت اظهارنظرهای کاندیداها را دنبال میکردند و شاهد راه افتادن کارزارهایی هم در این زمینه بودیم. این روزها هم باز جامعه بهشدت درگیر انتخاب مدیرانی است که «شینا انصاری» در قامت رئیس این سازمان و معاون رئیسجمهور خواهد داشت. این روزها انتصاب دیگری هم انجام میشود، فهرستی غیررسمی از کاندیداهای سازمان منابعطبیعی منتشر شده و وزیر جهادکشاورزی قرار است رئیس این سازمان را که متولی بیش از ۸۰ درصد خاک ایران است، مشخص کند. چرا جامعهٔ مدنی و رسانهها نسبت به این موضوع حساس نیستند؟ در گفتوگو با «کیومرث سفیدی»، استاد دانشگاه محقق اردبیلی، از او دراینباره پرسیدیم.
اَبَر بدهکار بانکی شاکی سازمان حفاظت محیطزیست
گویا قرار نیست خبر ساخت پتروشیمی میانکاله در اراضی ملی به این راحتیها از سر خط اخبار خارج شود. پتروشیمیای که کلنگ ساخت آن در روزهای پایانی سال ۱۴۰۰ بر زمین خورد، حواشیاش همچنان ادامه دارد. هرچند مخالفتهای گسترده مانع ساخت آن شد، اما مالک پتروشیمی هم سال گذشته و هم در چند روز اخیر از سازمان حفاظت محیطزیست شکایت کرده است. آنطورکه «حر منصوری»، دیدهبان میانکاله، به ما میگوید، این شکایتها با هدف گرفتن مبالغ کلان بهعنوان هزینهکرد از دولت است. «در این پرونده هم مالک مقصر است و هم مسئولانی که در آن دوره اجازهٔ ساخت پتروشیمی در منطقهٔ میانکاله را دادند. حالا همه باید پاسخگو باشند، اما صرفاً شاهد شکایت و تهدید از سوی مالک هستیم.»
مدیریت پسماند با تربیت نسل دانشآموزان محیط زیستی
مدیریت پسماند از مبدأ، یعنی اجرای تفکیک زبالههای عادی از زبالههای خطرناک، از مهمترین سیاستهای بهکارگرفته در جهان برای جلوگیری از چرخهٔ ناسالم زباله و خسارات وارده به محیطزیست است. به همین دلیل است که در جهان از زبالهها بهعنوان طلای کثیف با ارزش بالای اقتصادی یاد میشود. اجرایی شدن این سیاست نیازمند اجرای قوانین مربوط به مدیریت پسماند در شهرداری، سازمان حفاظت محیطزیست و دیگر نهادهای مربوطه و همچنین نهادینه کردن این فرایند در فرهنگ عمومی است. در قانون اساسی بر برخورداری تمامی نهادها از تکلیف قانونی برای مشارکت در جهت مدیریت بهینهٔ پسماندها تأکید شدهاست.
فرونشست تمام ایران را فرا گرفته
برای نخستینبار معرفی میشود؛ یک نقشهٔ جامع از فرونشستهای ایران که چون اندازهگیریهایش بااستفاده از دادههای ماهوارهای انجام میشود، دقیق است. در نگاه اول به نقشه، بهنظر میرسد که لکههای فرونشستی همچون زخمهایی بر پیکره ایران نشستهاند؛ جراحاتی که در جاهایی وسیع و در جاهایی عمیقاند. نقشه نشان میدهد این لکهها چطور به زیرساختهای حیاتی کشور ریشه دواندهاند و در حال سست کردن پی و بنای آنها هستند. «مهدی معتق»، استاد دانشگاه لایبنیتز هانوفر آلمان و از طراحان اصلی «پورتال جامع فرونشستهای ایران»، به «پیام ما» گفت سیاستگذاران ملی و محلی از طریق این پورتال میتوانند تصویر روشنی از خطرات فرونشست برای مناطق داشته باشند و از دادههای آن در برنامهریزیهای زیرساختی خود بهمنظور پیشگیری یا کاهش خطرات فرونشست استفاده کنند. در این مصاحبه شرحی از جزئیات و کارکرد این پورتال را میخوانید.
انفجار «بدون مجوز» در هیرکانی
«نمیدانم چه فیلمی بوده، اما مجوز نداشتند»؛ اینها گفتهٔ «نقی شعبانیان»، معاون سازمان امور جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور است. در شبکههای اجتماعی اما حرف و حدیث دربارهٔ فیلم زیاد است. راوی در این باره نوشته «برای ساخت یک مستند دربارهٔ حوادث سیاسی دههٔ ۶۰ در پارک جنگلی «رویان» مازندران انفجارهایی رخ داده است.»
