بایگانی مطالب : جامعه
جنبش مشروطه زنان ادامه دارد
۱۲۰ سال از روز امضای فرمان مشروطیت به دست مظفرالدینشاه میگذرد؛ جنبشی که نقطه عطفی در ورود مدرنیسم به ایران بود و زنان هم نقش اثرگذاری در آن داشتند. آنان نخستین تلاشها را برای برداشتن موانع حضور زنان در جامعه انجام دادند. زنانی که پردهنشین بودند و حتی اجازه تحصیل به آنها داده نمیشد. در منابع تاریخی آمده در یکی از مبارزات زمان مشروطه در تبریز، مبارزی مورد هدف واقع شده بود که اجازه درمان نمیداد. این گزارش را به ستارخان دادند. ستارخان از مبارز پیگیر شد و میگویند در گفتوگویی که در خلوت داشتند ستارخان میفهمد که این مبارز زن است و در پوشش مردانه تفنگ به دست گرفته و به میدان آمده. گزارشهای جستهوگریخته دیگری هم نشان میدهد که زنان در بسیاری پشتصحنههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حضور یافتند و با تشکیل انجمنها، حمایت از اعتصابها و برپایی مدارس دخترانه، پیشگام شدند. اگرچه نام برخی از این زنان پیشرو در تاریخ ثبت شده، اما بسیاری دیگر گمنام باقیماندهاند؛ زنانی که در سایهها با جسارت، پیگیر حقوق و آزادیهای خود بودند و به گفته «فرزانه ابراهیمزاده»، پژوهشگر تاریخ جنبشی که آغاز کردند، تا امروز ادامه دارد.
مسئولیت تاریخی برای نجات از فرونشست
|پیام ما| وزیر میراثفرهنگی و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در جلسهای مشترک از تهدید فرونشست برای هویت ایران، پیوند ناگسستنی فرهنگ و محیطزیست و ضرورت حفاظت از سرزمین و تاریخ آن گفتند. آنها در هجدهمین نشست شورای راهبردی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از یک سو از برنامه گردشگری صحبت کردند و از سوی دیگر درباره گردشگری بیتوجهی به محیطزیستی زنهار دادند. در این نشست، در حالی که «سیدرضا صالحی امیری»، وزیر میراثفرهنگی از برنامههایی چون تغییر کاربری اراضی و بهرهبرداری از حریم رودخانهها را از مشوقهای اصلی دولت در حوزه گردشگری معرفی میکرد، «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، درباره توسعه گردشگری بدون پیوستهای محیطزیستی و آسیب جدی به اکوسیستم هشدار داد.
ایران برای پیرشدن دههشصتیها آماده نیست
«تا ۱۵ سال آینده، کشور ما به پیرترین کشور منطقه و طی ۳۰ سال آینده به یکی از پیرترین کشورهای جهان تبدیل میشود.» این را مدیرکل دفتر ریاست سازمان بهزیستی به «پیام ما» گفت. سالهاست که مسئولان هشدار میدهند بهزودی جمعیت ایران پیر میشود. هشداری که با عبور دههشصتیها از سنین جوانی و میانسالی و پا گذاشتن به سالمندی، برنامهای برای آن وجود ندارد. گاهی سازمان بهزیستی طرحهای همچون «سلام» و «بانک زمان» را پیش میکشد اما معلوم نیست که اینها میتواند درمانی بر دردهای جامعه سالمندان آینده ایران باشد.
کند، مختل، سانسورشده
تازهترین گزارش کیفیت اینترنت در ایران، برای پنجمین بار، بر ادامه وضعیت بحرانی اینترنت کشور تأکید میکند: کُند، پراختلال و محدود. طبق بررسی انجمن تجارت الکترونیک تهران، کیفیت کلی اینترنتی که کاربران ایرانی تجربه میکنند، در میان ۱۰۰ کشور، رتبه ۹۷ را دارد و از نظر محدودیت روی پله ۹۹ ایستاده و بعد از کشور چین بیشترین محدودیت و سانسور را دارد.
پایتخت مادها جولانگاه قاچاقچیان
|پیام ما| روز شنبه فرمانده یگان حفاظت میراثفرهنگی استان همدان از دستگیری سه حفار غیرمجاز در حریم محوطه جهانی هگمتانه خبر داد. این افراد که به بهانه تعمیرات در مغازهای در حریم این اثر جهانی اقدام به حفاری غیرمجاز کرده بودند، بازداشت شدند. به گفته سرهنگ جواد خدامرادی ۲۰ قطعه شیء تاریخی مربوط به دوران میانه اسلامی از این افراد کشف و ضبط شده است. این اولینبار نیست که حفاری در ساختمانهایی در محدوده تاریخی شهر همدان منجر به کشف آثار و دستگیری حفاران غیرمجاز میشود. سال گذشته هم اعلام شد ۲ باند حفاران غیرمجاز که به حفاری در داخل منازل مسکونی اقدام میکردند شناسایی و دستگیر شدند. اما این بار این اتفاق در حریم ثبتی محوطه جهانی هگمتانه افتاده است. محدودهای که آزادسازی آن مدتهاست نیازمند پیگیری و تأمین اعتبار است.
چالش بر سر روایتهایی از طبیعت
|پیام ما| کتاب پرفروش «مسیر نمک» که داستان پیادهروی طولانی و تحول زندگی یک زوج را در دل طبیعت روایت میکند، بهعنوان یکی از نمادهای خاطرات طبیعت شناخته شد و میلیونها نسخه فروش داشت. اما حالا این اثر با رسواییهایی جدی روبهروست؛ اتهام اختلاس نویسنده و اغراق در شدت بیماری همسرش، پرسشهای مهمی درباره صداقت و اخلاق در ژانر خاطرات طبیعت بهوجود آورده است. گفته میشود این رسواییها نه تنها اعتبار کتاب را زیر سوال برده، بلکه آینده این نوع روایتها را نیز به چالش کشیدهاند.
دارابگرد در گرداب فروچالهها
ثبت جهانی دارابگرد، سالها یکی از وعدههای مدیران استان فارس و شهرستان داراب به مردم بوده، وعدهای که گویی مدیران قرار نیست برای تحقق آن گام اجرایی بردارند. بیش از یک دهه است که فعالان میراث فرهنگی درباره تبعات فرونشست در این منطقه و همچنین گسترش حفاریهای غیرمجاز هشدار میدهند. فرونشست در دارابگرد آنقدر پیشروی کرده و چاههای غیرمجاز آنقدر جان زمین را مکیدهاند که در این محدوده به جای شکافهای ناشی از فرونشست باید از «فروچالهها» سخن گفت. فروچالههایی که عمق برخی از آنها تا دو متر هم میرسد و این روند رو به افزایش است. با اینهمه هنوز مطالعات دقیقی در این زمینه در دارابگرد صورت نگرفته است. سیاست و رویکرد مدیران اما همچنان وعده ثبت جهانی است. با وجود چالشها و مشکلات و تهدیدات جدی پیرامون این اثر باستانی، باید پرسید که ثبت جهانی این اثر چه گرهی از مشکلات آن باز خواهد کرد؟ آیا الزامات حفاظتی مورد نظر یونسکو در مورد این اثر رعایت شده است؟ پس از یک دهه از تشدید فرونشست در عرصه و حریم این اثر چه اقدامی برای کنترل آسیبهای ناشی از آن در این محدوده صورت گرفته است؟ حتی اگر یونسکو با ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی موافقت کند، چه برنامه حفاظتی برای آن تدوین شده است؟
تخریب خلاق در پارکهای فناوری
مفهوم «تخریب خلاق» (Creative Destruction) که توسط جوزف شومپیتر در اقتصاد نوآوری مطرح شده، به فرآیند جایگزینی فناوریهای جدید با سازوکارهای قدیمی اشاره دارد؛ فرآیندی که گرچه با حذف شغلها یا صنایع سنتی همراه است، اما بستر خلق ثروت، رقابتپذیری و کارایی ساختاری را فراهم میسازد. بر پایه این نگاه، پارکهای علم و فناوری میتوانند نقش تسهیلگر این فرآیند را ایفا کنند. پارکها نهادهای توسعهمحور هستند که میتوانند با مدیریت هوشمندانه و فعالسازی ظرفیتهای منطقهای، به قطب تولید ثروت از علم و فناوری تبدیل شوند. پارکها باید حامل نوعی «بازتعریف خلاقانه نقش سنتی دولت و صنعت» باشند.
عسلویه بر مدار لرزش
عسلویه بزرگترین قطب اقتصادی و صنعتی کشور در ۷۲ ساعت گذشته بیش از ۴۴ بار لرزید تا نگرانی از فعال شدن گسل زاگرس از یکسو و همچنین بروز سونامی را چندین برابر کند. زمین لرزه در عسلویه بر اساس اعلام پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، از ساعت ۱۳ و ۴۰ دقیقه روز ۴ مرداد ماه ۱۴۰۴ تا ساعت ۱۰ روز ۷ مرداد ماه جاری تعداد ۴۴ زمینلرزه با بزرگای بین ۲.۶ تا ۴.۹ در مقیاس ریشتر، در اطراف بندر عسلویه استان بوشهر به وقوع پیوست. کانون این زمینلرزه در نزدیکی یکی از شاخههای گسل پیشانی(جبهه) کوهستان زاگرس قرار دارد.
حریم مسجد جهانی عتیق از پاتوق معتادان تا حصر توسعه
نابسامانیها در حریم مسجد عتیق اصفهان که بسیاری آن را «موزه معماری ایران» مینامند، آنقدر ریشه دوانده که اثراتش را میتوان در تخریب تدریجی و عامدانه خانههای ابواسحاقیه، عبور مترو و گودبرداری در گذر کمرزرین و رسیدن رطوبت فاضلاب به دیوارهای این اثر جهانی دنبال کرد. با وجود تمام هشدارهایی که درباره وضعیت این بنا داده میشود، سودای توسعه غیراصولی همچنان به سر مدیران شهری اصفهان است. در هفته پیشرو قرار است جلسه شورای فنی میراث فرهنگی به میزبانی اصفهان برگزار شود. جلسهای که موضوع حریم مسجد جامع و همچنین پرونده ثبت خانههای تاریخی محله ابواسحاقیه از مهمترین موضوعات آن خواهد بود. اما به نظر میرسد به سامان رسیدن وضعیت این محدوده مستلزم تغییر رویه و نگاه در میان مدیران شهری و متولیان میراث فرهنگی است.
