بایگانی مطالب: جامعه
پایداری از مسیر آب، انرژی و غذا
در شهری به دنیا آمد که نامش رنگوبوی آب زلال داشت. اما آب «آبیک» طعمی ناگوار داشت و هوایش نفسی آلوده به گرد سیمان. همین ناسازگاری در سالهای نوجوانی نگاه او را به محیطزیست حساس کرد و بعدها مسیر حرفهای او را تغییر داد. ریاضیات را دوست داشت و در دانشگاه مهندسی عمران خواند، اما خیلی زود فهمید قلبش جایی دیگر است؛ آنجا که میتواند در آب و محیطزیست جستوجو کند. برای کارشناسیارشد، مهندسی محیطزیست را انتخاب کرد و با پایاننامهاش درباره تصفیه پیشرفته و بازچرخانی آب، نخستین گام جدی خود را در این مسیر برداشت. کارشناس سابق پایش دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیطزیست و استاد سابق و مدعو رشته مهندسی انرژی دانشکده فیزیک و انرژی دانشگاه صنعتی امیرکبیر، در دکتری مسیر علاقه به محیطزیست را ادامه داد. حدود سیسالگی بخشی از پژوهشهایش را در فرصت مطالعاتی در دانشگاه مریلند آمریکا گذراند؛ تجربهای که نگاه محلی او را دگرگون کرد و آموخت بحران آب، انرژی و غذا، قصهای جهانی است. عضو تیم تحقیقاتی مرکز علم و توسعه دانشگاه علم و صنعت، باور دارد آینده پایدار تنها از دل فناوری نمیگذرد، بلکه به انسانهای آگاه و مسئول نیاز دارد. او از نقش پررنگ زنان در صنعت تجدیدپذیر و عبور آن از کلیشههای جنسیتی میگوید، هرچند همچنان به گفتوگو و ایجاد فرصت برابری نیازمند است. «لیلا بابائی»، امروز، در ۳۸ سالگی، تلاش دارد با کار بر روی پروژههای ملی و روایتگری در شبکههای اجتماعی علم و دغدغه را به هم پیوند زند و از تضادهای زیستهاش پلی کوچک بسازد برای تغییرات بزرگ.
مدیریت با نگاه زنانه
«تنها ۱۲ درصد از شرکتهای دانشبنیان توسط زنان اداره میشوند، درحالیکه ۶۴ درصد از متقاضیان ورود به دانشگاهها دختران هستند.» این جملهای است از زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده که چندی پیش در نشستی در استان مازندران مطرح کرد. پیشتر نیز آمارهایی منتشر شده بود که نشان میداد سهم زنان در هیئتمدیره شرکتها به حدود ۳۰ درصد میرسد. باوجود این، به نظر میرسد مسیر دستیابی به برابری در مدیریت کسبوکارها همچنان طولانی است. این در حالی است که حضور زنان در رأس شرکتهای بزرگ، نهتنها نگاه تازهای به فرایند تصمیمگیری و فرهنگسازمانی میآورد، بلکه میتواند به متعادلتر شدن ترکیب تیمها و شکلگیری رقابتهای سازنده کمک کند. یکی از نمونههای شاخص این جریان، شکوه عاشوری مدیرعامل شرکت دنون لبنی پارس است. او معتقد است زنان با دقت، نظم و انضباط خود توانستهاند ارزشهای تازهای به مدیریت بیفزایند و حتی نگاه سنتی جامعه را به چالش بکشند. عاشوری در گفتوگو با «پیام ما» از تجربههای شخصی خود، موانع فرهنگی، سیاستهای سازمانی برای حمایت از زنان و همچنین برنامههای شرکت در حوزه توانمندسازی و مسئولیت اجتماعی سخن میگوید.
پزشک فاسد، دزد جان و مال
در حاشیه استعفای معاون آموزش وزیر بهداشت
روایت جانهای سوخته جنوب
صبح روز پنجشنبه، ۲۲ آبان، «مهیم» و «فاطمه»، دو دختر جوانشان «راحله» و «مریم»، «عبدالله» پسرشان و «زینب» همسر باردارش، «یسرا» و «آتنا» دو نوهشان، تصمیم گرفتند برای خرید از روستای «صولان» به شهر «رمشک» بروند. یک روز معمولی در «قلعهگنج» بود و آنها احتمالاً خوشحال بودند، حالوهوایشان با رفتن به شهر عوض میشود. آنها خبر نداشتند قرار نیست دوباره به خانههایشان برگردند و خانواده و دوستانشان را بینند. آنها نمیدانستند بهزودی جانهایشان آتش میگیرد و قربانی کابوس جادههای جنوب میشوند؛ برخورد با سایپاهای آبی مشکدار. شبانگاه مردم قلعهگنج همه عزادار بودند. یکی از خویشان آنها درد میکشید و میگفت: «ما از مرکز دوریم. جانهای عزیزانمان میسوزد. هیچکس صدایمان را نمیشنود، با ما همدلی نمیکند. جان ما از درختان جنگلهای شمال کمارزشتراست.»
خودروهای فرسوده، قاتلان خاموش تهران
پایتخت بیش از یک هفته است هوای ناسالم تنفس میکند و آمار ۳۵۷ فوت منتسب به این آلودگی، بار دیگر عمق بحران را عیان کرده است. همزمان، کارشناسان و مقامهای مرتبط تأکید میکنند ترکیب سوخت غیراستاندارد، توقف اسقاط خودروها و اصرار خودروسازان بر فناوریهای قدیمی، تهران را به نقطهای رسانده که هر روز نفسکشیدن در آن پرهزینهتر میشود.
توانمندسازی زنان بهمثابه قدرتی برای تغییر
با نگاهی به اساسنامه، اهداف و استراتژیهای بسیاری از خیریهها و سازمانهای مردمنهاد فعال در حوزه زنان، متوجه تأکید بسیاری از این سازمانها بر توانمندسازی زنان بهویژه در حوزه کسبوکار و کارآفرینی خواهیم شد. اما اینکه فعالیتهای تعریفشده همچون اعطای وامهای خرد و ارائه آموزشهای مهارتی و فنی چقدر میتواند منجر به توانمندسازی زنان شود، پرسشی اساسیست که باید به آن پرداخت.
ستارهبازی در طوفان اقتصادی
در بازاری که هر روز با موجی تازه از نوسان و بیثباتی بیدار میشود، جادو با چهرهای آراسته و واژگانی مدرن دوباره به میدان برگشته است. «آسترولوژی مالی» وعده میدهد آنجا که اقتصاد از تحلیل درمیماند، ستارگان راه را نشان میدهند. اما پشت این نمودارهای فریبنده و «کدهای کیهانی»، صنعتی پنهان از فروشندگان ترس شکل گرفته که از اضطراب مردم سود میسازند و شکستها را به گردن آسمان میاندازند.
رسانهها؛ راوی تغییر یا تداوم تبعیض؟
رسانهها و شبکههای اجتماعی، هم بازتابدهنده ساختارهای اجتماعیاند و هم در شکلدهی به آن نقش دارند. اما وقتی پای مسئله زنان به میان میآید، این پرسش جدیتر میشود که حضور زنان در این فضاها تا چه اندازه به دیدهشدن و توانمندسازی واقعی آنها انجامیده است؟ آیا رسانهها توانستهاند در مسیر تغییر نقشهای جنسیتی گام بردارند یا همچنان روایتگر همان تصویرهای تکراریاند؟ کتایون مصری، پژوهشگر و دانشآموخته دکترای مطالعات زنان از دانشگاه تربیتمدرس، در گفتوگو با «پیام ما» از نقش رسانهها در بازنمایی زنان، شکستن تابوهای جنسیتی و ظرفیت شبکههای اجتماعی برای توانمندسازی زنان سخن میگوید.
تیغ پر زور شبکههای اجتماعی در بازنمایی تصویر کلیشهای از زنان
بیست سال پیش، در دوره فوقلیسانس، از استاد اقتصاد پیشرفته سؤالی پرسیدم و ایشان در پاسخ به من گفت: «تلاش نکن بفهمی، این موضوع برای خانمها زیادی پیچیده است». این اولین باری نبود که در دانشگاه، با چنین برخوردی مواجه میشدم. سال آخر لیسانس هم که برای کسب رتبه اول کنکور کارشناسیارشد با همکلاسیهایم رقابت میکردم، پسران همدانشگاهی معتقد بودند که تلاش من و سایر دختران بیفایده است و ۳ رتبه برتر کنکور فوقلیسانس همیشه متعلق به مردان است. من آن سال این کلیشه را شکستم و رتبه اول در کنکور فوقلیسانس را کسب کردم، اما معتقدم یکی از بزرگترین موانع برای پیشرفت زنان، همین تصویری است که از دیرباز تا امروز، توسط جامعه از آنها ساخته و بازتاب داده میشود: موجوداتی کمتوان و با بهره هوشی کمتر از مردان.
زنان نقش کلیدی در تابآوری جامعه دارند
«مینو سلیمی» استادیار انسانشناسی دانشگاه تهران، از نخستین پژوهشگرانی است که در ایران به سراغ حوزه تازهای با عنوان «انسانشناسی فاجعه» رفته است؛ حوزهای که هم بلایای طبیعی و هم جنگ را از منظر اجتماعی و انسانی بررسی میکند. او در گفتوگو با «پیام ما» از سالها پژوهش خود در زمینه جنگ هشتساله، بهویژه درباره زنان و کودکان یاد میکند و میگوید همکاریاش با مرکز اسناد و تحقیقات جنگ، او را به روایتهایی از مقاومت و رنج انسانی نزدیک کرده است. آثارش از جمله «روایتهای زنان از دوران جنگ» و «کودکان جنگ»، هر دو بهعنوان پژوهشهای برگزیده شناخته شدهاند. او در سالهای اخیر دامنه مطالعات خود را به حوزههایی مانند قومباستانشناسی نیز گسترش داده و در پروژهای مشترک با دانشگاه لستر انگلستان، به بررسی رابطه ارباب و رعیت در منطقه ایدان پرداخته است. اما آنچه سلیمی را به یکی از صداهای مهم در فضای فکری امروز ایران بدل میکند، تحلیلهای او درباره زن ایرانی در بستر تاریخی و اجتماعی معاصر است؛ تحلیلی که بر پایه نگاه تاریخی از مشروطه تا امروز شکلگرفته است.
