بایگانی مطالب: فرهنگ

میراث‌دار واژه‌ها

|پیام ما| مترجم، ویراستار، منتقد ادبی، هنرشناس، فرش‌شناس و از بنیانگذاران سازمان اسناد ملی ایران، مجموعه عناوینی است که بعد از نام «سیروس پرهام»، در کنار هم می‌‌آیند. او که به‌عنوان یکی از ستون‌های فرهنگ و هنر ایران شناخته می‌شد، به‌دلیل کهولت سن و در ۹۷سالگی روز ۲۴ شهریور برای همیشه چشم از جهان فروبست.

اکوشعر؛ پلی میان ادبیات و آگاهی محیط‌زیستی

تقویت حس تعلق و مسئولیت نسبت به طبیعت

وقتی ماه بلعیده شد

|پیام ما| دوستداران آسمان، از روزها پیش برای یکشنبه‌شب آماده شده‌اند. جایی برای دیدن ماه‌گرفتگی کامل انتخاب کرده‌اند و برای رصد و عکس‌برداری از ماه سرخ، برنامه چیده‌اند. این خسوف که حدود ۸۲ دقیقه طول می‌کشد، علاوه‌بر ایران، برای ساکنان سراسر آسیا و اقیانوسیه، بخش‌های زیادی از آفریقا و شرق اروپا هم قابل‌مشاهده است و محافل علمی و نجومی را به تکاپو انداخته. اما برای شماری دیگر از افراد، فرصت تماشای خسوف کامل با پرداختن به باورهای خرافی از دست می‌رود. خرافه به آنها می‌گوید به ماه‌گرفتگی نگاه نکنید، در هنگام گرفت از خوردن و آشامیدن و خوابیدن بپرهیزید، کار جدیدی نکنید و کارهای قبلی را هم ادامه ندهید.

یک قدم تا مصالحه

یک خبر، هنرمندانی را که در سال‌های گذشته با عنوان «برگزاری نمایشگاه دائمی» یا «تأسیس موزه‌» برای سهراب سپهری و فروغ فرخزاد آثارشان را به ستاد بزرگداشت این دو چهره فرهنگی اهدا کرده بودند یا به امانت داده بودند، امیدوار کرده است. این هنرمندان می‌گویند با هدف نمایش دائمی یا تشکیل موزه آثارشان را به «علیرضا عزیزی» که خود را مدیر و مؤسس این ستاد معرفی کرده، هدیه داده‌اند و قراری بر فروش آنها نبوده است، اما در آن‌سوی ماجرا نه‌تنها خبری از تأسیس موزه نیست، بلکه به‌گفته عزیزی، آثار به شخص او اهدا شده‌اند. حالا در تازه‌ترین واکنش بعد از اعتراض‌ جمعی و ماه‌ها انتظار، دبیر کارگروه حقوقی معاونت امور هنری وزارت ارشاد به هنرمندان اطلاع داده که عزیزی موافقت خود را برای کلیات سازوکار پیشنهادی این کارگروه اعلام کرده است.

تسهیلگر یا ناکارآمد؟

|پیام ما| وقتی اشتباه به عادت تبدیل می‌شود، عذرخواهی دیگر نشانه مسئولیت‌پذیری نیست، بلکه اعترافی بی‌اثر به تکرار است. در روزهای اخیر لغو کنسرت خیابانی «همایون شجریان» در میدان «آزادی» حاشیه‌ساز شد و شهرداری تهران در حالی از برگزاری کنسرت در ورزشگاه آزادی خبر می‌داد که نه موافقتی از سوی شجریان وجود داشت و نه وزارت ارشاد پاسخگوی این ناهماهنگی بود. درنهایت ۴۸ ساعت بعد از این حواشی طول کشید تا «نادره رضایی»، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد، به‌دلیل لغو این کنسرت از مردم عذرخواهی کند و بابت این موضوع توضیح دهد؛ عذرخواهی‌ای که یادآور اقدامات و تصمیمات اخیر این معاونت در برنامه‌هایی مانند فستیوال کوچه یا جشنواره موسیقی فجر است که نقش تسهیلگری آن را در سایه برده.

۲ هزار تابلو گروگان یک موزه خیالی

پارادوکسِ خلاقیت و میراث‌فرهنگی

بازخوانی طنزآمیزِ شاهنامه

خشم به‌جای نقد در ماجرای شاهنامه!

طنزفروشی یا فردوسی‌ستیزی؟

|پیام ما| انتشار ویدئویی از اجرای «زینب موسوی» و شوخی او با شاهنامه، واکنش‌های گسترده و متنوعی را در فضای عمومی و رسانه‌ای برانگیخت. منتقدان این اجرا، با تأکید بر جایگاه شاهنامه و فردوسی به‌عنوان نمادهای هویت فرهنگی و ملی، محتوای طنز را توهین‌آمیز و فاقد درک تاریخی دانستند و آن را مصداق عبور از مرزهای اخلاقی و فرهنگی ارزیابی کردند. در مقابل، گروهی دیگر این حساسیت‌ها را نوعی برخورد سلبی با آزادی بیان تلقی کردند و معتقدند طنز، اگر هم تند و نامتعارف باشد، باید بتواند بدون ترس، به نقد یا شوخی با مفاهیم مختلف بپردازد و اعلام جرم دادستانی تهران علیه این کمدین جلوی آزادی بیان را می‌گیرد. این دوگانه‌ تفسیری، بار دیگر مرز مبهم میان حرمت‌گذاری به میراث فرهنگی و حق بیان آزاد در جامعه ایران را به چالش کشیده است.

افول فرهنگ

گروه‌های مرجع در هر جامعه‌ای از جمله گروه‌های مهمی هستند که افراد جامعه رفتارها و هنجارهای خود را با این گروه‌های مرجع تنظیم می‌کنند و سعی دارند از آنها الگوبرداری کنند. به‌گفته «سید عباس صالحی»، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ارتباط جامعه ایرانی با گروه‌های مرجع روبه‌ افول گذاشته است که این امر می‌تواند آسیب‌زا باشد. این درحالی‌است که دلایل بی‌شماری، از جمله سیاست‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت مسئولان فرهنگی، موجب کاهش ارتباط افراد با این گروه‌ها شده است.