بایگانی مطالب: اقتصاد
هیرکانی-زاگرس؛ دو روایت از یک بحران
|پیام ما| زمزمه‌های اجرای دستورالعمل برداشت درختان شکسته و افتاده از جنگل‌های شمال صدایی چندان بلند در فضای منابع طبیعی کشور داشت که باقی بحث‌ها در حوزه جنگل، آبخیزداری و... را به حاشیه برد. در هفته‌های اخیر کمپینی که در مخالفت با برداشت شکسته و افتاده شکل گرفت، بیش از ۵۰ هزار امضا جمع‌آوری کرد. در مقابل موافقان اجرای دستورالعمل هم با نگارش نامه‌‌هایی به مسئولان، خواستار اجرای آن شدند. درنهایت، در دوگانه موافقان برداشت درختان شکسته و افتاده، مخالفان برداشت توانستند حرف خود را به کرسی بنشانند، به‌طوری‌که «علی تیموری»، رئیس سازمان منابع طبیعی، در نشستی در کافه‌کارزار از تعلیق اجرای این دستورالعمل خبر داد تا بحث‌‌های بیشتری پیرامون آن انجام شود. فارغ از اینکه این برداشت انجام شود یا خیر، این دوگانه‌سازی چه تبعاتی بر مدیریت جنگل‌ها دارد و برای حل آن چه باید کرد؟ «رحیم ملک‌نیا»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه لرستان، از جمله کسانی است که در سال‌های اخیر به این تقابل‌ها و دوگانه‌سازی‌ها انتقادهایی را وارد دانسته و مطالبی را هم در این زمینه منتشر کرده است. او به‌تازگی در یک سخنرانی با عنوان «مدیریت جنگل‌ها؛ از سیاستگذاری مشارکتی تا برنامه‌ریزی فنی» که به همت انجمن علمی دانشجویی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شده بود، ضمن انتقاد دوباره از رهاشدگی زاگرس در مقابل هیرکانی، تلاش کرد در شکل کلان به دو مقوله سیاستگذاری و برنامه‌ریزی در حوزه جنگل بپردازد.
دنیای نو از دانه‌ها آغاز می‌شود
حدود ۱۰ هزار سال پیش، انسان‌ها در شرایطی چالش‌برانگیز زندگی می‌کردند و به‌عنوان شکارچیان و گردآورندگان مواد غذایی، در جستجوی منابعی برای زنده‌ماندن بودند. این زندگی عشایری که پر از خطرات و چالش‌ها بود، به‌زودی جنبش بزرگی در تاریخ بشر رقم زد. بعدها با تشکیل نظام کشاورزی مستقر و ایجاد مزارع، انسان‌ها پایه‌گذار تمدن‌های بزرگ شدند و بدین‌ترتیب کشاورزی به‌عنوان قلب تپنده تمدن بشری، تأثیر عمیق و گسترده‌ای بر رشد جمعیت و شهرنشینی گذاشت. امروزه، این مفهوم به‌عنوان سنگ بنا و اساس اقتصاد جهانی مطرح است و در زمینه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی اهمیت دارد. در دنیای کنونی، با توجه به چالش‌های محیط‌زیستی و اجتماعی، مفهوم کشاورزی پایدار به‌عنوان یک انقلاب نوین در عرصه کشاورزی ظهور کرده است. این رویکرد به‌دنبال تأمین امنیت غذایی در کشورهای درحال‌توسعه است و همچنین به‌عنوان راه‌حلی مؤثر برای مبارزه با فقر معرفی می‌شود. کشاورزی پایدار نه‌تنها به کشاورزی مؤثر و پایدار اشاره دارد، بلکه به‌نوعی فلسفه زندگی را نیز مطرح می‌کند که با حفظ منابع طبیعی و احترام به اکوسیستم، به‌دنبال تأمین نیازهای انسانی است
فناوری هسته‌ای و تحول در کشاورزی ایران
تحریم‌ها علیه کشاورزی ایران
|پیام‌ما| تولید کود و سم در کشور به دلیل ناترازی‌های گسترده برق و گاز و تداوم قطع صنعت با کاهش روبه‌رو شده است؛ اما به نظر چالش دیگری از خارج از مرزهای ایران نیز به این بخش از کشاورزی وارد می‌شود. نمی‌شود به طور کامل بدون کود و سم، کشت‌وزرع کرد و وقتی پای آفات به میان می‌آید و مقابله با آن، حتماً نام روش‌های شیمیایی هم وسط می‌آید. بااین‌حال همواره یکی از پررنگ‌ترین انتقادات به این بخش، آلایندگی کود و سم‌های شیمیایی بوده است. حالا مدیر مقابله با آفات عمومی و همگانی سازمان حفظ نباتات کشور می‌گوید در زمان بیان این انتقاد باید در نظر داشت که تحریم‌ها اجازه واردات کود و سم‌های نسل ۴ و ۵ به کشور را نمی‌دهند. کود و سم‌هایی که کمترین میزان آسیب برای انسان، دام و محیط‌زیست را دارند. همین موضوع سازمان حفظ نباتات را ناگزیر به استفاده از سموم نسل یک و دو و سه می‌کند و تلاش‌های داخلی برای ساخت کودها و سموم کم‌خطر. این تحریم‌ها در شرایطی است که غذا مشمول تحریم نمی‌شود؛ اما به‌وضوح امنیت غذایی و محیط‌زیست کشور نشانه گرفته شده است.
فرصت آزمون و خطا نداریم
استفاده از روش‌های سنتی کشاورزی، خاکی که کیمیا است را از حاصلخیزی ساقط می‌کند و آب که مایه حیات است را هدر می‌دهد؛ استفاده از کودهای شیمیایی هم می‌تواند آسیب‌زننده باشد. اما به‌کارگیری روش‌های نوین کشاورزی و کشاورزی پایدار می‌تواند از این تخریب‌ها جلوگیری کند؛ یعنی مانع هدررفت آب شود، از شوری خاک جلوگیری کند و حاصلخیزی خاک تهدید نشود، از طرف دیگر سود اقتصادی هم تأمین شود. به همین خاطر است که سالانه کشورهای بیشتری به استفاده از کشاورزی پایدار رو می‌آورند و زمین‌های بیشتری با این روش به زیر کشت می‌روند. برای بررسی «سیاست‌های کشاورزی پایدار در ایران» به سراغ عباس کشاورز، معاون پژوهشی مرکز ملی مطالعات آب و کشاورزی اتاق بازرگانی ایران رفتیم. او مقالات متعددی در خصوص کشاورزی پایدار دارد و در حوزه آب‌وخاک تحقیقات زیادی انجام داده است. کشاورز پیش‌تر و در سال ۹۸ مدتی سرپرست وزارت جهاد کشاورزی بود. به اعتقاد او، استفاده از دانش روز و استفاده از خرد جمعی، راهکاری برای برون‌رفت از چالش‌های بخش کشاورزی است.
زمین‌های تشنه، خاک‌های خسته
کشاورزی پایدار به‌عنوان یکی از شاخص‌های اصلی توسعه پایدار، به دنبال حفظ منابع طبیعی، کاهش آسیب‌های محیط زیستی، و تضمین امنیت غذایی برای نسل‌های کنونی و آینده است. مدل کشاورزی پایدار و کم‌نهاده در جهان به دلیل تمرکز بر کاهش استفاده از نهاده‌های شیمیایی، بهره‌گیری از منابع محلی و بهبود کیفیت خاک و آب، به سرعت در حال گسترش است. در ایران، به دلیل محدودیت منابع طبیعی، بحران آب، تخریب خاک، و تغییر اقلیم، حرکت به سمت کشاورزی پایدار و کم‌نهاده نه‌تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است. این مقاله به بررسی مفهوم کشاورزی پایدار و کم‌نهاده، اهمیت آن در ایران، تحولات انجام‌شده در این زمینه، و پیشنهادهایی برای توسعه و بهبود آن می‌پردازد.
خراسان رضوی پایلوت طرح‌های فنی و فرهنگی مدیریت مصرف گاز
وزیر صمت در مشهد از پویش موفق مردمی‌سازی مصرف گاز در خراسان رضوی تقدیر کرد. این استان با حمایت شرکت ملی گاز و استانداری، با اجرای طرح‌های نوآورانه فنی و فرهنگی، به الگویی موفق در مدیریت مصرف گاز تبدیل شده و توانسته است با مشارکت مردم، مصرف گاز را به طور چشمگیری کاهش دهد. خرید اوراق بورس انرژی توسط صنایع، توزیع بخاری‌های راندمان بالا و فرهنگ‌سازی گسترده، از جمله عوامل موفقیت این پویش بوده‌اند.
گره کور ترانزیت
|پیام‌ما| سی وسومین نشست شورای ساماندهی مبادی ورودی و خروجی مجاز زمینی کشور بالاخره و پس از ۱۴ ماه تشکیل جلسه داد. در این جلسه ضمن تذکرهای وزیر راه‌وشهرسازی مبنی‌بر ضرورت عبور سریع کالا و عدم توقف ناوگان ترانزیت کشور، تسهیل فرایندهای ترانزیتی با عراق به صورت «یک طرح جامع» مصوب شد. طبق آمار سازمان گمرک جمهوری اسلامی، در سال ۱۴۰۲ تراز تجاری ایران بدون نفت با کشورهای چین، امارات و ترکیه منفی و فقط با عراق مثبت شده بود و حالا گویا دولت در تلاش است این تراز مثبت را بالا ببرد. کارشناسان بخش حمل‌ونقل بین‌المللی زمینی اما می‌گویند که مسئله ایستایی بار در گمرکات که گاه منجر به رسوب نیز می‌شود، مربوط به زمان‌بر بودن تشریفات گمرکی و اداری، افزایش هزینه‌ها و کاهش راندمان و پس‌ازآن، امکانات ناکافی در مبادی زمینی و جاده‌های غیراستاندارد و عدم هم‌سویی دستگاه‌های مختلف است که با جلسه‌های سالی یک‌بار حل نخواهد شد. این مشکلات ایران برای خروج از اقتصاد نفتی و کسب درآمدهای بین‌المللی پایدار نیازمند توسعه صنعت حمل‌ونقل به‌ویژه ترانزیت است.
دست‌های خالی، قلب‌های پر از امید
گزارشی از شرایط ناگوار پیش‌دبستانی‌ها در روستاهای زابل
تحریم، دیوار بلندی بین مسئولیت و بقا
تحریم‌های بین‌المللی تأثیرات متناقضی بر مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) در شرکت‌های ایرانی داشته‌اند. از یک‌سو، فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها باعث کاهش منابع مالی و تغییر اولویت‌ها به‌سمت بقای بنگاه‌ها شده است. از سوی دیگر، انتظارات جامعه از شرکت‌ها برای ایفای نقش فعال‌تر در حمایت از جامعه افزایش یافته است. در چنین شرایطی، شرکت‌های ایرانی مجبور به اتخاذ رویکردهای موقتی‌ای در حوزه CSR شده‌اند که در جهت توسعه پایدار جامعه و محیط‌زیست نیستند. این رویکردها بیشتر به مسکن‌های موقتی می‌مانند که نه‌تنها درمان نیستند بلکه مانع از آگاهی از مرگ قریب‌الوقوع می‌شوند.
