بایگانی مطالب: کشاورزی پایدار
چین، پیشتاز انقلاب سبز
چین به‌سمت آینده‌ای پایدارتر از نظر زیست‌محیطی حرکت می‌کند. در این راستا، «ابتکار چین زیبا ۲۰۲۵» به‌عنوان یک چارچوب حیاتی برای حفظ محیط‌زیست و توسعه سبز مطرح شده است. این ابتکار روی چشم‌انداز بلندمدت کشور برای دستیابی به حذف کربن، کاهش آلودگی و تقویت صنایع پایدار، همسو با تلاش‌های جهانی برای مبارزه با تغییراقلیم استوار است. ابتکار چین زیبا که در سال ۲۰۱۲ معرفی و در سال ۲۰۱۷ اصلاح شد، منعکس‌کننده تغییر در اولویت‌های ملی است و بر همزیستی هماهنگ بین بشر و طبیعت تأکید دارد. رئیس‌جمهور چین، شی جین پینگ، بر سال‌های آینده به‌عنوان دوره‌ای مهم برای پیشبرد تلاش‌های حفاظت از محیط‌زیست، تقویت سیاست‌های سبز، برنامه‌ریزی شهری پایدار و حفاظت از اکوسیستم تأکید کرده است. یکی از جنبه‌های کلیدی ابتکار چین زیبا ۲۰۲۵، نقش نوآوری علمی و فناوری در پرداختن به چالش‌های زیست‌محیطی است. از پیشرفت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و سیستم‌های نظارت بر محیط‌زیست هوشمند گرفته تا شیوه‌های صنعتی سازگار با محیط‌زیست و فناوری‌های جذب کربن، چین از راه‌حل‌های پیشرفته برای مبارزه با آلودگی، بهبود بهره‌وری منابع و تضمین ثبات درازمدت اکولوژیکی استفاده می‌کند.
وقتی تورم نفس طبیعت را می‌گیرد
تورم لجام‌گسیخته به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی اقتصادی، تأثیرات گسترده‌ای بر تمامی ابعاد زندگی انسان‌ها دارد و محیط‌زیست نیز از این قاعده مستثنا نیست. در ایران، افزایش بی‌رویه قیمت‌ها و کاهش ارزش پول ملی، علاوه‌بر اینکه معیشت مردم را تحت‌فشار قرار داده، روند تخریب منابع طبیعی را نیز تسریع کرده است. در چنین شرایطی، دولت که با کاهش درآمدهای واقعی مواجه است، اولویت‌های خود را به مسائل فوری اقتصادی و اجتماعی معطوف کرده و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های زیست‌محیطی را به حاشیه می‌راند.
چگونه سالی؟
روزهای بی‌آبی می‌رسد؛ زندگی با کمترین منابع
در روزهای اخیر خبر بحرانی‌بودن وضعیت سدهای کشور را بارهاوبارها از مسئولین شنیدیم. چیزی که تصاویر منتشر شده نیز گویای آن است. این وضعیت علاوه بر تکرار چندباره آن نیازمند اتخاذ رویکرد و ارائه راهکار در مدیریت مصرف آب در شرایط بلادرنگ و عجله‌ای است. در سال آینده با بحران آب در اکثر نقاط کشور به‌ویژه در کلان‌شهر تهران مواجه هستیم و سخنگوی صنعت آب از مدیریت مصرف آب و احتمال قطعی‌های برنامه‌ریزی در تهران خبر داده است؛ اما در این میان مسئله‌ای که با بحران آب تشدید می‌شود، نرخ فرونشست زمین در پی استفاده بیش از حد از آبخوان‌ها و سفره‌های آب زیرزمینی است.
طبیعت در گذر ۱۴۰۳
آزادی کارشناسان محیط‌زیست، تغییر مدیران در سازمان محیط‌زیست و منابع‌طبیعی، کسب جایزه‌های جهانی «مارخو» و «استو» و «قهرمان جهانی تالاب» به کارشناسان و انجمن‌های ایران، ممنوعیت شش کارشناس برای ورود به مناطق، ثبت هفتمین سمندر به‌نام ایران، درگذشت استیون کلمنت اندرسون و الن ووسالو، برگزاری انواع و اقسام شب‌های بخارا با موضوع محیط‌زیست، جاده‌کشی در جنگل‌های شمال، کور شدن گره آلودگی هوا در ایران، نابسامانی مدیریت پسماند در شهرهای شمالی، تخریب زاگرس و... گوشه‌ای از اتفاقات سال ۱۴۰۳ در حوزه محیط‌زیست و منابع‌طبیعی هستند. در «پیام ما» کوشیدیم در حد توان و بضاعت مهمترین اتفاقات روز را پوشش دهیم و درعین‌حال، نگاهی هم به سایر موضوعات بیندازیم، از انعکاس دیدگاه‌های نسل جدید کارشناسان حیات‌وحش گرفته تا چالش‌های پیش روی زنان حفاظتگر، یا انتشار خلاصه‌ای از مقالات کارشناسان ایرانی که در مجلات معتبر جهانی منتشر شده‌اند و.... واقف هستیم که برخی از موضوعات و وقایع این سال از قلم افتاده‌اند که هرکدام قابلیت تبدیل شدن به یک سوژه گزارش یا مصاحبه را داشتند. آنچه می‌توانست منتشر شود و نشده را به حساب توان محدود ما در مقابل حجم بالای اتفاقات در این حوزه بگذارید. امیدواریم سال آتی همچنان فرصت نوشتن درباره محیط‌زیست ایران را داشته باشیم و بتوانیم سنگی را از پیش پای حفاظت برداریم.
راهکارهای احیای هامون
راه‌حل‌های دیجیتال برای زمین
جهان امروز با چالش‌های بی‌سابقه‌ای در حوزه‌های محیط‌زیستی، اجتماعی و اقتصادی مواجه است. مسائلی سر بر می‌آورند که باید با مجموعه‌ای از دانش‌های گوناگون به آنها پاسخ داد و این درحالی‌است که جامعه در مسیر هرچه تخصصی‌تر شدن پیش می‌رود. در حال حاضر محیط‌زیست یکی از مهمترین حوزه‌های تجلی‌گر این تناقض محسوب می‌شود و برای مثال، تشخیص و اعلام خطرات تغییراقلیم را در حالی متخصصان جغرافیا برعهده گرفته‌اند که این مسئله با سویه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی همراه است. در مواجهه با چنین معضلاتی، لزوم ترک رویکردهای گذشته و اتخاذ تصمیمات بین‌رشته‌ای بیش‌ازپیش نمایان شده است. ازاین‌رو، دانشمندان از طریق رویکردی نوین به‌نام «پایداری محاسباتی» که با ترکیب علوم مختلف، بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجتماعی و استفاده از امکانات به‌روز تکنولوژی به‌وجودآمده، در پی آنند تا این چالش‌ها را به مسائل قابل‌حل تبدیل کنند.
کاشتیم، برداشتیم صادر کردیم، تشنه ماندیم
گزارش‌ها و اعداد منتشرشده از سوی مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب ایران نشان می‌دهد جز چند محصول محدود مانند کیوی و زعفران، اکثر محصولات کشاورزی صادراتی ایران به‌ازای مصرف یک مترمکعب آب کمتر از یک دلار ارزآوری دارند. بااین‌حال، محصولاتی مانند پسته و خرما که به‌طور میانگین سالانه بیشترین صادرات آب مجازی از کشور را دارند، در فهرست اقلام با کمترین ارزآوری به‌ازای مترمکعب آب قرار دارد. به‌طوری‌که پسته سالانه حدود یک هزار ۳۸۲ میلیون مترمکعب آب مجازی کشور خارج کرده است. بعد از محصول پسته خرما با سالانه ۸۱۱ میلیون مترمکعب آب، رتبه دوم صادرات آب مجازی را داراست. بااین‌حال، هر دو این محصولات پسته با ۰.۶۹ و خرما با ۰.۳۴ دلار بر مترمکعب ارزآوری داشته‌اند. حالا وزیر جهادکشاورزی در آستانه ورود به یکی از سخت‌ترین سال‌های آبی کشور از اعلام برنامه صادرات محصولات کشاورزی صحبت کرده است، اما عدم ممنوعیت آن را منوط به تأمین نیاز داخل کرده است و هیچ حرفی از تغییر برنامه صادراتی باتوجه‌به وضعیت آبی نزده است. بااین‌حال، کمیسیون کشاورزی مجلس اعلام کرده است کم‌آبی ۹۰ درصد دشت‌های حاصلخیز کشور را با مشکل روبه‌روکرده است و وزیر نیرو نیز اعلام کرده است اولویت سال ۱۴۰۴ تأمین آب شرب است، نه آب سایر بخش‌ها.
بهارستان بی‌وفاق
قرعه اولین کارت زرد مجلس به‌نام وزیر کار افتاد. «احمد میدری» که نتوانست درباره انتصابات در وزارت تعاون، کار و رفاه نمایندگان مجلس دوازدهم را قانع کند، از مجلس اخطار گرفت. او که در دفاعیه خود در مجلس به انتقاد از سیاست‌زدگی نظام اداری پرداخت و آن را عامل ناکارآمدی دولت خواند، با کارت زرد مجلس روبه‌رو شد تا بیش‌ازپیش این سیاست‌بازی رخ نشان دهد.
انقراض تدریجی مناطق روستایی
|پیام‌ما| براساس بررسی‌ها، میزان اعتبارات قابل احصای پیشرفت روستایی و عشایری از طرح‌ها و برنامه‌های مندرج در طرح‌های تملک دارایی سرمایه‌ای، جداول کلان، جدول تکمیلی و لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور به ۲۲.۱۱۵ میلیارد تومان می‌رسد که نسبت به اعتبارات متناظر قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور (۳۲.۲۷۳ میلیارد تومان) با افزایش ۳۴.۶۹ درصدی مواجه شده است. درحالی‌که منابع عمومی دولت در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، نزدیک به دوبرابر شده است. بنابراین، حدود ۳۰ درصد کاهش در بودجه پیشرفت روستایی و عشایری سال ۱۴۰۴ نسبت به بودجه سال ۱۴۰۳ رخ داده است. مرکز پژوهش‌های مجلس همچنین در گزارشی که بررسی سهم روستا و عشایر در لایحه بودجه ۱۴۰۴ اختصاص داده است، می‌گوید: «با وجود سهم حدوداً ۲۳ درصدی مناطق روستایی و عشایری از جمعیت کشور و سهم ۲۶ درصدی این مناطق از تولید ناخالص داخلی و همچنین تأمین ۸۰ درصد نیازهای غذایی کشور در مناطق مذکور، فقط ۰.۹ درصد، بدون احتساب اعتبارات تبصره‌ها و اعتبارات کشاورزی و منابع طبیعی، از مصارف عمومی لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور برای توسعه مناطق مذکور در نظر گرفته شده است. این سهم در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ حدود ۱.۲۸ درصد بوده که نشان‌دهنده کاهش ۳۰.۳۸ درصدی است.»
