سدهای تهران تنها دارای ۲۰ درصد از ظرفیت آب مورد نیاز هستند. بنابراین، احتمال جیره‌بندی آب وجود دارد

دشت قزوین از جمله مرغوب ترین دشت های کشور محسوب می شود که حتی تمدن کشاورزی، بنابر گفته های باستان شناسان و زمین شناسان از این دشت آغاز شده، اما امروز با بحران کم آبی و فرونشست مواجه شده و وضعیت مناسبی ندارد.

رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران با تأکید بر اینکه طرح «کنترل فرونشست زمین و کاهش اثرات آن در کشور» در نوبت بررسی صحن علنی مجلس شورای اسلامی قرار دارد، گفت: فرونشست در کشور ما یک مسئله پیچیده و چند بعدی است که تقریبا تمام کشور را درگیر کرده است.

|پیام‌ما| چند روز پیش بود که رئیس‌جمهوری وضعیت آبی کشور را فاجعه خواند و این موضوع علاوه‌بر آن است که حدود ۱۵ سال است که هشدارهای مربوط به بحران و تنش آب در همه نقاط کشور به‌طور مکرر از سوی کارشناسان اعلام شده است. طی چند سال گذشته اما عیان شدن وضعیت بی‌آبی با جیره‌بندی آب و فرونشست‌های مکرر، چاه‌های خشک‌شده و سدهای خالی، شرایطی را پیش آورد که دولت نیز ناگزیر از هم‌صدایی با هشدارهای ناترازی آب، برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدتی را برای مقابله با این بحران تدوین کرد. حالا اما سخنگوی صنعت آب می‌گوید همه بحران را پذیرفته‌اند و وزارت نیرو هم طرح‌ها و برنامه‌های اثرگذاری دارد، اما برای انجام آن پول کمی در اختیار وزارت نیرو قرار دارد: «در بودجه‌های کشور، رقمی متناسب با حل این بحران انعکاسی دیده نمی‌شود. ما از مسئولان سازمان برنامه‌و‌بودجه انتظار داریم در تدوین پیوست‌های بودجه ۱۴۰۴ عنایت ویژه‌ای به بخش آب داشته باشند.» او بی‌توجهی به تعیین بودجه متناسب با شرایط، در کنار غیرواقعی بودن قیمت آب عرض شده در بخش‌های اقتصادی را دو عامل اصلی تشدید ناترازی بخش آب اعلام کرد و گفت: « قیمت‌های تکلیفی آب و فاصله معنادار آن با قیمت تمام‌شده، تبدیل به مشکل اساسی و ناترازی در اقتصاد آب شده و اعتبارات عمومی و بودجه سنواتی نیز به‌شدت دچار محدودیت است. این مسئله موجب شده است سالانه ۲۱۷ هزار میلیارد تومان یارانه پنهان در بخش آب پرداخت شود. هم‌زمان با این اتفاق بدهی بخش آب و آبفا به پیمانکاران، مشاوران و تأمین‌کنندگان به‌دلیل نبود اعتبارات کافی بالغ‌بر ۴۷ هزار میلیارد تومان است.»

کارگروه سازگاری با کم‌آبی در استان فارس اعلام کرده است ۱۵۰ میلیون مترمکعب کسری آب برای این استان سنجیده شده است و کم‌توجهی دستگاه‌ها به وظایف قانونی خود در مورد آب این وضعیت را تشدید خواهد کرد. براساس اطلاعات سازمان زمین‌شناسی ۳۰ درصد از استان، در محدوده فرونشست زیاد و خیلی زیاد قرار دارد. در این استان هفت دستگاه مکلف بودند به‌میزان یک میلیارد و ۱۱۵ میلیون مترمکعب در منابع آب زیرزمینی و ۱۲۹ میلیون مترمکعب در منابع آب سطحی در فاز نخست تا پایان سال ۱۴۰۵ صرفه‌جویی کنند که محقق نشده است. طبق پایش سازمان نقشه‌برداری، پنج درصد مساحت استان درگیر فرونشست بوده که گستردگی این مناطق بسیار زیاد است؛ به‌طوری‌که ۳۳ منطقه در استان فارس دچار فرونشست شده است. این سازمان دشت داراب و مرودشت را با ۱۹ سانتی‌متر فرونشست در سال، جزو بیشترین دشت‌های در معرض فرونشست زمین در استان فارس اعلام کرده است.

براساس بررسی‌های سازمان هواشناسی کشور امسال جز برای شمال ایران سال خشکی در پیش است و مانند گذشته خشکسالی ادامه دارد. گرچه کاهش دما در شمال کشور برای سه استان حاشیه خزر نوید باران فراوان و برای البرز برف را به ارمغان می‌آورد، اما همه ناطق کشور با خشکسالی رو‌به‌رو هستند. اگر بارانی هم در کار باشد، رگبارهای سیل‌آساست که خسارت به بار می‌آورد. اینها نتایج بررسی الگوها و مدل‌ها هواشناسی است که رئیس مرکز خشکسالی و بحران سازمان هواشناسی کشور با «پیام‌ما» در میان گذاشته است. چشم‌انداز خشک پیش روی کشور در شرایطی است که سدهای بزرگ تأمین‌کننده نیازهای آبی ایران هم شرایط مساعدی ندارند. براساس آمار منتشرشده از سوی شرکت مدیریت منابع آب کشور با وجود ۲۲ میلیارد و ۶۴۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره‌شده در سدهای کشور، ۴۴ درصد ظرفیت مخازن سدها پُر و ۵۶ درصد این ظرفیت خالی است.

تصاویر جدید از ماهواره‌های ناسا نشان می‌دهد که منابع آب شیرین جهان طی ۱۰ سال گذشته به صورت چشمگیری کاهش پیدا کرده است.

اتصال لکه فرونشستی استان قزوین به فرونشست در استان البرز ممکن است این شبهه را ایجاد کند که این دو عارضه از یک مبدأ تأثیر پذیرفته‌اند؛ ولی این گزاره درست نیست. درحالی‌که فرونشست استان البرز در پایین‌دست سد طالقان قرار گرفته، فرونشست استان قزوین متأثر از سد نهب ایجاد شده است. «علی بیت‌اللهی»، رئیس بخش زلزله‌شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی درباره دلایل فرونشست بیان کرد که علاوه‌بر برداشت بی‌رویه آب زیرزمینی باید به احداث برخی از سدها بدون توجه به وجود آبخوان در پایین‌دستشان اشاره کرد. به‌گفته او این سدها مانع نفوذ آب به عمق زمین می‌شوند و در تغذیه آبخوان اخلال ایجاد می‌کنند. نمونه‌ای از این اخلال در مشروب‌کردن سفره‌های زیرزمینی را در قزوین شاهد هستیم.

برندگان پانزدهمین دوره «Equator Prize» یا «جایزه استوا» برنامه عمران ملل متحد (UNDP) مشخص شدند. در این فهرست ۱۱ تشکل برگزیده حضور دارند که یکی از آنها انجمنی محیط‌زیستی در استان فارس و شهرستان کازرون است؛ «میراث پریشان».

با وجودی که اطراف کلانشهر مشهد چهار سد با کاربری تامین آب کشاورزی ساخته شده‌اند که حجم نرمال مخزن آن‌ها در مجموع به بیش از ۹۲ میلیون متر مکعب می‌رسد، باز هم دشت‌های اطراف آن شاهد حفر چاه‌های متعدد به‌منظور مصارف کشاورزی است. نتیجه آنکه هیولای خفته فرونشست بیدار شده و به زیرساخت‌های اقتصادی و فرهنگی خطه خراسان دست‌درازی می‌کند. در این رابطه مهدی معتق، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین و دانشگاه لایپنیتز هانوفر ‌آلمان با بیان اینکه انتظار می‌رود سدها با اختصاص آب‌های سطحی به کشاورزان از فشار بر سرمایه‌های آبی سفره‌های زیرزمینی بکاهند، معتقد است که این سازه‌های عظیم و پرهزینه در ماموریت خود شکست خورده‌اند.