همایش زنان و توسعه پایدار؛ نگاهی به نقشه راه اقتصادی و محیط‌زیستی زنان ایران

درحالی‌که مهاجرت یکی از مشکلاتی بود که گریبان روستای وامنان مانند بسیاری روستاهای دیگر را گرفته بود، اجرای کاشت زعفران که نخستین بار از سوی امام جماعت این روستای شرقی استان گلستان انجام شد و با استقبال ساکنان توسعه پیدا کرد، در این روستا مهاجرت معکوس ایجاد کرد. تولید زعفران مرغوب در این روستا، علاوه‌بر اینکه برای روستاییان درآمد قابل‌قبولی ایجاد کرد، به مهمترین انگیزه برای تداوم سکونت نسل جوان در روستا تبدیل شده است. وامنان طی ۱۰ سال گذشته از نظر اقتصادی دگرگون شد. این محصول به نگین وامنان معروف شده است. با وجود تشکیل شرکت تعاونی اما عمده محصول تولیدی در این روستا در بازار مشهد فله به فروش می‌رسد.

کُردها بعد از ۴۶ سال انتظار سرانجام در دولت وفاق ملی نه‌تنها معاونت ریاست‌جمهوری بلکه استاندار کُرد اهل سنت را نیز در تاریخ خود تجربه کردند که نتیجه و دستاورد همین نگاه دولت، انتخاب و انتصاب نخستین فرماندار زن کُرد اهل سنت در شهرستان دهگلان معروف به منطقه لیلاخ را به‌دنبال داشت. خبر انتصاب و مراسم معارفه «سودابه ضرغام نژاد» در قامت نخستین زن فرماندار کُرد اهل سنت در روزهای پایانی مهرماه و آغاز آبان‌ماه پاییز، به‌کثرت سوژهٔ رسانه‌های داخلی و خارجی شد. این اقدام نماینده عالی دولت در کردستان، اگرچه با مخالفت برخی از فعالان سیاسی در این شهرستان مواجه شد، اما بازتاب انتصاب یک زن کُرد اهل سنت در مقام فرماندار در تارنمای شبکه‌های مجازی و ویرال شدن این رخداد، جلوه‌ای از امیدآفرینی را در بین افکار عمومی نمود داد. روزنامه «پیام ما» با عبور از فرایند تحلیل آسیب‌شناسی، چرایی و چگونگی این انتخاب، اهمیت رویداد تاریخی سپردن کلید مدیریت عالی یک شهرستان به دست یک زن فرماندار را از بُعد پدیده رسانه‌ای مهم می‌داند و فلسفه همین رُخداد را یک گام به جلو در راستای تحقق شعارهای دولت پزشکیان قلمداد می‌کند. بعد از کِش‌وقوس فراوان در فرایند فرجام این مصاحبه، فرماندار دهگلان مشارکت زنان و مردان در مدیریت، تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری را مهم عنوان کرد و معتقد است که اگر او کارنامه‌ای درخشان در توسعه این شهرستان را رقم بزند، بدون تردید راه باریک اعتماد برای واگذاری سمت‌های کلان و میانی در شهرستان‌های کردستان بیشتر فراخ و هموارتر می‌شود و به‌همین دلیل، رسالت خود را به‌عنوان نخستین بانوی فرماندار، سنگین توصیف می‌کند. ضرغام‌نژاد که در این مصاحبه خود را زاده محله چهارباغ سنندج در سال ۱۳۵۵ معرفی می‌کند؛ مشارکت دادن زنان در مدیریت‌های کلان کردستان و کشور در دولت وفاق ملی را می‌ستاید و معتقد است که ادامه این نوع جهان‌بینی دکتر پزشکیان و نخستین استاندار کُرد اهل سنت کردستان نه‌تنها موجب فزونی سرمایه انسانی، بلکه تحکیم سرمایه اجتماعی در بین بانوان جامعه نیز می‌شود. آنچه در ادامه می‌خوانید، حاصل گفت‌و‎گوی(مکتوب) با سودابه ضرغام‌نژاد فرماندار دهگلان، دانش‌آموخته دکترای فیزیولوژی گیاهان زراعی است که مهمترین اقدام مدیریتی خود را افزون‌بر آسیب‌شناسی راهکارهای فرورفت سفره‌های زیرزمینی در دشت‌های ممنوعه با شناسایی و جلوگیری از حفر چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق، نظارت علمی و کارشناسی بر حجم مصارف آب کشاورزی، تدوین سند چشم‌انداز توسعه این شهرستان در حوزه‌های صنعت، کشاورزی، اجتماعی و فرهنگی عنوان کرده است

روز جهانی کاهش خطر بلایا فرصتی است تا جامعه جهانی به اهمیت و ضرورت کاهش خطرات بلایا توجه بیشتری داشته باشد. این روز نه‌تنها یادآور چالش‌های موجود است، بلکه دریچه‌ای برای تأمل در زمینهٔ اقدامات پیشگیرانه، تقویت تاب‌آوری و توانمندسازی نسل‌های آینده برای مواجهه با بلایا است.

بلاتکلیفی، تنها گزینه‌ای است که روی میز حمایت از معلولان قرار دارد. بیش از ۶ سال از تصویب قانون حمایت از معلولان می‌گذرد و هنوز دولتی‌ها نتوانسته‌اند آنگونه که باید این قانون مهم را اجرایی کنند. موضوع حقوق معلولان در ایام انتخابات ریاست جمهوری نیز نادیده گرفته شده. ۶ کاندیدای حاضر در برنامه‌های خود از رفع تحریم‌ها، کاهش مشکلات اقتصادی و معیشتی، حقوق کارگران و معلمان، سیاست خارجی و... گفته اند اما «معلولان» حتی جزو سوالات مجریان برنامه‌های تبلیغاتی تلویزیون نیز نبوده است. از این رو کمپین حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت در نامه‌ای سرگشاده خطاب به رئیس سازمان صدا و سیما، خواستار آن شد که در مناظره‌ها و سایر برنامه‌های تبلیغات انتخاباتی، از نامزدهای ریاست جمهوری درباره برنامه‌های آن‌ها در حوزه احقاق حقوق معلولان و اجرای قوانین مربوطه، سوال شود. «بهروز مروتی» فعال حقوق معلولان و مدیر این کمپین در گفت‌وگو با «پیام ما» از جزییات خواسته‌های معلولان از رئیس‌جمهور آینده، چالش‌های این حوزه و نیز وضعیت اجرای قانون حمایت از معلولان و بی توجهی دولت‌ها نسبت به آن گفت.

چندسالی است که تلاش‌های نهادها و سازمان‌هایی چون شهرداری برای تصور، تخیل و تغییر فضاهای شهری به این منظور که شهر، فضایی متعلق به همه‎ٔ اقشار جامعه به‌ویژه خانواده و زنان باشد، جدی‌تر شده است. پروژه‌هایی مانند «تهران، شهر خانواده» و «ریحان‌شهر» هم برآمده از دل همین تفکرات است. این دو رویداد با اتکا به ایده‌پردازی و با هدف بهره‌گیری از پتانسیل و ظرفیت کنشگران اجتماعی و جلب مشارکت زنان و خانواده‌های ساکن در محله‌ها و مناطق شهر تهران به‌دنبال تشویق، حضور ‌و شنیده‌‌ شدن گسترده‌تر صدا و ایده‎های ساکنان شهر تهران بوده است. رویداد «تهران، شهر خانواده» در قالب محورهایی چون حمل‌ونقل و ترافیک شهری، خدمات شهری، معماری و شهرسازی، مبلمان شهری، زیباسازی، فرهنگ و اجتماع و اقتصاد شهری و رویداد «ریحان‌شهر» حول چهار محور اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فراغتی در راستای تحقق حاکمیت مردم بر شهر و تحقق حکمرانی خانواده‌محور و نیز ایجاد و ارتقای هویت و تعلق زنان و خانواده‌ها به شهر تهران قدم برداشته است. این دو طرح دقیقاً زمانی مطرح شد که شهر تهران نه‌تنها دیگر شهری برای زنان نیست که دیگر شهری برای افراد دارای معلولیت، کودکان، سالمندان و حتی مردان هم نیست. شهرداری تهران بر این باور است که با اجرایی‌شدن این طرح‌ها شاید کمی صدای اعضای خانواده و زنانی شنیده شود که تا به امروز در تجربه‌ٔ شهری نادیده گرفته شده‌اند.

بسیاری از مردم، جزیرهٔ کیش را به مراکز خرید، هتل‌ها، رستوران‌ها و کافه‌ها می‌شناسند؛ در‌حالی‌که جزیرهٔ کیش مکان‌های دیدنی و پاتوق‌های کمتر شناخته‌‌شده‎ای در روستاهایی به اسم «باغو» و «سفین» دارد که در میان ساخت‌وسازهای انبوه و جریان‌های مخرب جزیره اتفاق‌های نو و خلاقانه‌ای را رقم زده است. یکی از این اتفاق‌های خوب در جزیرهٔ کیش تأسیس «خانه‌ٔ زنان بومی کیش»، احیا و بازسازی گاراژهای قدیمی و تبدیل آن به کافه‌ای برای فروش محصولات خوراکی جنوبی و دکانی برای فروش دست‌سازه‌های زنان است. کافه‌ای دلنشین و زیبا در محلهٔ سفین قدیم، روبه‌روی موزه‌ٔ مردم‌شناسی خانهٔ بومیان کیش که تا چند سال پیش گاراژهای قدیمی بودند که هرگز کسی به آنها توجه نمی‌کرد. تا اینکه «نغمه نقیلو» همراه با تیم ‌«انجمن طرح سرزمین» تصمیم ‌می‌گیرند این مکان را به محلی برای کارآفرینی اجتماعی زنان با هدف توسعهٔ گردشگری پایدار در روستای سفین تبدیل کنند. آنها با پشتکاری که داشتند موفق شدند این مکان را به یکی از جاذبه‌های گردشگری و پاتوق خوراکی، فرهنگی و هنری در بیاورند.

همه حرفشان یکی است. می‌گویند ما ترحم نمی‌خواهیم. ما هم شهروندیم مثل همه و فقط تفاوت‌هایی باهم داریم. همانطور که یکی قدش از دیگری بلندتر یا کوتاه‌تر است، کسانی هم هستند که تفاوت‌هایی در توانایی‌هایشان با بقیه دارند. نه مدرسه‌های جدا، نه فضاهای ویژه فقط یک چیز می‌خواهیم و آن پذیرش اجتماعی است. اینکه جامعه آغوشش را به‌روی‌مان باز کند. این چیزی است که نه‌فقط افراد دارای معلولیت که خانواده‌هایشان در هر گپ‌وگفتی به آن اشاره می‌کنند. هرچند که نبود امکانات، برنامه‌ها، زیرساخت‌ها و نظارت مناسب از سوی دولت‌ها مزید بر علت خانه‌نشینی بسیاری از این افراد شده، اما گاهی چیزی از جنس چشم‌پوشی ناخواسته بر نیاز این افراد برای ادغام در جامعه از سوی عموم ما مردم، آنها را گوشه‌گیر کرده است. «لیلا مهردانا»، دبیر کانون توانگران امروز و فعال حوزهٔ افراد دارای معلولیت، در این باره می‌گوید:‌ «درهای بسته را به‌روی این بچه‌ها باز کنید و بگذارید در کنار سایرین در جامعه حضور داشته باشند. هرچند آنها توانایی‌هایشان متفاوت است، اما توانمندند و در بسیاری از فعالیت‌ها به‌واقع نخبه‌اند.»