پلاستیک، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای فناوری قرن بیستم، با ویژگی‌هایی مانند دوام، سبکی و قیمت پایین، نقش مهمی در اقتصاد و زندگی روزمره ایفا کرده است. بااین‌حال، مصرف بی‌رویه و عدم مدیریت پسماند آن، بحران عمیقی در سطح جهانی و ملی ایجاد کرده است. ۴ درصد نفت تولیدی جهان برای تولید مواد پلاستیکی به کار گرفته می‌شود ازآنجایی‌که مواد پلاستیکی دارای ماندگاری بیش از ۳۰۰ سال هستند رهاسازی آنها در طبیعت صدمات جبران‌ناپذیری را به محیط‌زیست خشکی و دریایی تحمیل خواهد کرد.

آمستردام آشغال‌ها را به گنج بدل می‌کند

در استان‌­های ساحلی شمال، آتش زدن باقی­مانده محصولات در زمین­‌های زراعی یک روش سنتی رایج بوده است. با پیدایش پسماندهای مصرفی و افزایش تدریجی آن­ها و نبود گزینه‌های جایگزین مدیریت پسماند، همچنان سوزاندن به‌عنوان اصلی‌ترین راهکار مورد استفاده روستاییان قرار می­‌گرفت. ازآنجاکه پسماندهای روستایی همواره حاوی مقدار زیادی چوب و پوشال نیز بود، زباله­‌های مصرفی مانند بسته‌­های پلاستیکی هم به این ترکیب اضافه می‌­شد و در خانه­‌ها سوزانده می‌­شد. در دهه­ ۸۰، زمانی که سطل­‌های زباله به روستاها آورده شد، اگرچه بخش عمده­‌ای از زباله‌­ها در این سطل­‌ها جمع­‌آوری و انتقال می‌­یافت، اما همچنان مقدار زیادی زباله که بیش از ظرفیت انتقال بود، به‌دلیل مشکلات این سیستم انتقال نمی‌­یافت و توسط دهیاری‌­ها سوزانده می‌­شد. اکنون سوزاندن زباله در محل­ه‌های متعدد و خانه‌­های روستایی به یک راهکار تثبیت‌شده تبدیل شده است. افزایش میزان حجمی و وزنی زباله‌­های روستایی، این آتش­‌ها را به شعله‌­های بزرگتری تبدیل کرده که حالا خود، یک معضل جدید است.

خرچنگ‌های گوشه‌گیر اگر حق انتخاب بین دو صدف حلزون دریایی را داشته باشند، می‌دانند کدام‌یک خانه بهتری است. این تا زمانی است که قدرت تفکرشان با بلعیدن ریزپلاستیک‌ها مخدوش نشده باشد. درواقع، ریزپلاستیک‌ها بر قدرت تصمیم‌گیری این خرچنگ‌ها که برای بقایشان مهم است، تأثیر بسزایی دارند. آنها تنها نیستند: به‌نظر می‌رسد در سراسر قلمرو حیوانات ذرات بسیار ریز پلاستیک باعث تغییر رفتار و اختلال در قدرت تشخیص می‌شود. قرار گرفتن در معرض این ذرات موش‌ها را فراموش‌کارتر و غیراجتماعی‌تر کرده است، زنبورها مشکل یادگیری پیدا کرده‌اند و گورخرماهی‌ها اضطراب بیشتری از خود نشان می‌دهند. چنین یافته‌هایی می‌تواند هشداری برای انسان‌ها باشد.

|پیام‌ما| ایران به کنوانسیون جلوگیری از افزایش آلودگی‌های پلاستیک پیوست. این موضوع در دولت تصویب شده است و مقرر شده به همین منظور با محوریت سازمان حفاظت محیط‌زیست، کارگروهی تشکیل شود و سایر دستگاهای همکار نیز در این زمینه دور هم جمع شوند. «فاطمه مهاجرانی‌»، سخنگوی دولت، با اعلام این خبر در نشست خبری ۱۶ اردیبهشت گفت: «این موضوع می‌تواند به جلوگیری از افزایش آلودگی پلاستیک کمک کند.» موضوع میانکاله و بازپس‌گیری اراضی که به‌شکل غیرقانونی در اختیار سرمایه‌گذار قرار گرفته بود، از دیگر موضوعات محیط‌زیستی مطرح‌شده در این نشست بود. به‌گفته مهاجرانی، فرایند استرداد زمین در حال انجام است. او ابراز امیدواری کرد که به‌زودی سازمان امور اراضی کشور، این عرصه را به اراضی ملی برگرداند.

|پیام‌ما| تنها یک روز از فاجعه انفجار در بندر کانتینری شهیدرجایی گذشت که آمار جان‌باختگان به ۴۰ نفر و مصدومان بالای ۸۰۰ نفر رسید. اتفاقی که کشور را به عزای عمومی نشاند. اطفای حریق به‌دلیل وجود مواد قابل‌اشتعال در کانتینرهای موجود، پیچیده شده و انفجارهای کوچک متوالی شرایط خطرناکی را رقم زده است. گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مسئولان استان هرمزگان موضوع ایمنی را پیش‌ کشیده‌اند و با وجود تأکید بر مشخص نشدن دلیل فاجعه اما گفتند تذکرهای لازم داده شده بود، اما اصلاحی انجام نگرفت. کارشناسان حمل‌ونقل دریایی و بنادر اظهارنظر قطعی نمی‌کنند بلکه بر موضوع مدیریت بحران در حادثه‌ای پیچیده‌ای و فنی تمرکز می‌کنند. به‌گفته کارشناسان، شواهد نشان می‌دهد پروتکل‌های مدیریت بحران در حوادث بندری مانند آنچه رخ داد، اجرا شده است؛ اما ابعاد عظیم آتش و انفجار توان مدیریت زودهنگام را سلب کرده است. کمیته ویژه بررسی علل حادثه نیز تشکیل شده و حالا فقط زمان می‌تواند ابهامات ماجرا را روشن کند.

در هر دقیقه، یک کامیون زباله به دریا می‌ریزد؛ آیا می‌توان اقیانوس‌ها را نجات داد؟