پهنه آبی خزر برای بسیاری از مردم ایران فراتر از پدیده‌ای طبیعی، بخشی از حافظه اجتماعی آنهاست. دریای کاسپین، اثر عمیقی بر محیط‌زیست پیرامونش دارد. مطالعات نشان داده است اگر این دریا نبود بارش‌های استان‌های ساحلی به‌ویژه گیلان و مازندارن ۶۰ درصد کاهش می‌یافت. رطوبت و اعتدال دمایی در همراهی با البرز رخ می‌دهد که همچون مانعی، تکمیل‌کننده اثر دریا است. دیر نبوده زمانی که پیشروی دریای کاسپین، کابوس مردمان ساحل‌نشین بود. این روزها اما دریا کاهش سطح تراز و پس‌رَوی را پی گرفته است. سال‌هاست گمانه‌های زیادی درباره علت این روند معرفی می‌شود‌ و هنوز استدلال یکسانی مطرح نشده است؛ احتمالاً به این دلیل که زیر سایه درون‌گرایی شوروری سابق، تعامل شفافی میان محققان این منطقه وجود ندارد. از علت پس‌روی دریا که بگذریم، چگونگی رفتار در مقابل این پدیده اولویت دارد.

|پیام ما| مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش نظارتی جدید به «بررسی آثار محیط‌زیستی روند کاهشی تراز سطح آب دریای خزر» پرداخته است. در این گزارش که اسفندماه سال گذشته تدوین آن آغاز شد، ابعاد مختلف و چرایی کاهش تراز این دریاچه شمالی بررسی و از مسئولان خواسته شد با تسریع در تدوین یک راهبرد منسجم درباره وضعیت حقوقی دریای خزر، مواضع خود را در حوزه‌هایی نظیر حدود، بهره‌برداری از منابع، امنیت دریایی، حفاظت ‌محیط‌زیستی و کشتیرانی، به‌صورت شفاف و یکپارچه تعیین کنند. همچنین، سیاست ملی در بخش‌های کشاورزی و صنعتی براساس این گزارش باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که با اهداف حفاظت از دریای خزر کاهش فشار بر منابع آب سازگار باشند و در بخش بین‌اللملی هم کانال‌های ارتباطی و مذاکرات مستمر بین کشورهای حاشیه خزر ایجاد شود تا بتوان از شرایط بحرانی کنونی گذر کرد.

تابستان ۱۳۷۰، طاهره با یک چمدان از خانه‌اش در کلاچای بیرون آمد. خزر پیش آمده بود و آب دریاچه خانه‌ها را در خود محو می‌کرد. برای او و بسیاری دیگر خانه لب ساحل آرزویی شد گمشده در دل آب. همان زمان «جهان‌بخش»، معاون عمرانی استاندار گیلان، گفته بود بر اثر بالا آمدن آب دریای خزر حدود ۳۰ واحد تجاری و ۳۵۰ واحد مسکونی در سطح شهرها، غیرقابل‌سکونت شده‌اند و «جزایری»، مدیرکل برنامه‌ریزی و امور شهری ضمن بازدید از خط ساحلی دریا در منطقه نوشهر و کورکورسر گفته بود پیشروی آب ۵۰۰ خانه مسکونی در تنکابن را تخریب کرده است. خانه‌ها در آب تمام شدند و زندگی بسیاری از مردم حاشیه خزر هم معلق روی آب ماند. حالا سه دهه بعد از آن پیشروی، خزر در سال‌های اخیر شروع به پسروی کرده. خانه‌ها، حیاط‌ها، مغازه‌ها و زندگی‌هایی که سال‌های قبل به زیر آب رفته بودند، شاید چون مردگان متحرک سر از آب بیرون بیاورند و این داستان خزر است؛ داستان پسروی‌ها و پیشروی‌های دائم.

معاون رئیس جمهور گفت: باید با توافقی جسورانه و عملی دریای خزر را از مرز بحران به سمت مطلوب هدایت کنیم.

در کنار عواملی نظیر ریزگردها، سوخت بی کیفیت مصرفی خودروها، خشک شدن تالاب میانکاله و پسروی آب دریای خزر اما به گفته کارشناسان و متخصصان امر بلندمرتبه‌سازی گزینه جدید و تاثیرگذار بر روند تشدید آلودگی هوا در مازندران به شمار می رود.

🎥محمدرضا کاویان‌پور، رئیس مرکز تحقیقات آب کشور:

سازمان هواشناسی اعلام‌کرد: امروز در تهران و ۱۴ استان دیگر کشور شاهد بارش برف و باران خواهیم بود.