تالاب بین‌المللی زریوار این روزها در یکی از تماشایی‌ترین دوره‌های طبیعی خود قرار دارد؛ سرریز کم‌سابقه آب پس از بارش‌های فراوان سال آبی جاری، چهره‌ای متفاوت و پرشکوه به این پهنه آبی بخشیده و آن را به مقصدی کم‌نظیر برای دوستداران طبیعت تبدیل کرده است.

| پیام ما | تراز آبی دریاچه ارومیه بیش از یک متر افزایش داشته، آب به کشتی «آرتمیا» رسیده و قایق داران دوباره قایق‌هایشان را برای گشت توریست‌ها به آب انداخته‌اند. در میان تصاویر بمب و موشک‌ها، عکس‌های دریاچه ارومیه، بارقه‌ای از امید به احیا را زنده کرد. اما آیا ماه‌های بعد نیز دریاچه چنین پرآب خواهد بود؟ به گفته «رضا حاجی‌کریم» رئیس فدراسیون صنعت آب ایران در گفت‌وگو با «پیام ما» احیای دریاچه نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات است؛ اولین آنها تشکیل ستاد ملی احیای دریاچه ارومیه.

رییس اداره حفاظت محیط زیست نقده گفت: تالاب حسنلوی این شهرستان که از مهم‌ترین زیستگاه‌های اردک سرسفید در منطقه به شمار می‌رود، به دلیل افزایش حجم آب سرریز شد.

مرکز منطقه‌ای کنوانسیون رامسر برای غرب و مرکز آسیا پس از رایزنی‌های دیپلماتیک ایران، فعالیت خود را از تابستان ۱۴۰۴ به مدت سه سال دیگر در کشور ادامه می‌دهد؛ مرکزی که هماهنگی همکاری‌های تالابی میان ۱۵ کشور منطقه را بر عهده دارد.

در جهانی که بحران آب، تغییر اقلیم و تخریب زیست‌بوم‌ها هر روز ملموس‌تر می‌شود، تالاب‌ها آرام‌آرام از حاشیه به متن گفت‌وگوهای بین‌المللی راه یافته‌اند. سال ۲۰۲۵ نشان داد حفاظت از تالاب‌ها دیگر صرفاً یک دغدغه محیط‌زیستی نیست، بلکه به مسئله‌ای گره‌خورده با امنیت غذایی، معیشت جوامع محلی و آینده توسعه پایدار تبدیل شده است. مرور رویدادهای بین‌المللی این سال حاکی از آن است که آگاه‌سازی عمومی و مشارکت اجتماعی به محور اصلی سیاست‌گذاری جهانی در حوزه تالاب‌ها بدل شده‌اند.

صدای پارو خوردن قایق‌های چوبی در هورالعظیم، بوی نی‌های خیس در تالاب انزلی، باد شورِ برخاسته از بستر خشکیده دریاچه ارومیه و دستان ترک‌خورده زنانی که در هامون حصیر می‌بافند، تصاویری آشنا اما رو به محوشدن‌اند. تالاب‌ها و دریاچه‌ها فقط پهنه‌هایی آبی با پرندگان مهاجر و چشم‌اندازهای شاعرانه نیستند؛ برای میلیون‌ها نفر در ایران و سراسر جهان، تالاب «خانه»، «منبع معاش»، «پناهگاهی در برابر بحران‌ها» و بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی، تاریخی و اجتماعی است. بااین‌حال، سرنوشت مردم تالاب‌نشین اغلب در سایه تصمیم‌هایی رقم می‌خورد که کیلومترها دورتر از زیست آنان شکل گرفته است؛ تصمیم‌هایی که تالاب را نه به‌مثابه یک سیستم زنده، بلکه به‌عنوان منبعی برای بهره‌برداری کوتاه‌مدت یا زمینی بلااستفاده می‌نگرند. این یادداشت تلاشی است برای نگاهی تشریحی و تطبیقی به وضعیت مردم تالاب‌نشین ایران در مقایسه با تجربه‌های جهانی. هدف، صرفاً فهرست‌کردن تالاب‌ها یا مقایسه جغرافیاها نیست، بلکه نشان‌دادن این واقعیت است که شباهت‌های معیشتی، فرهنگی و زیست‌محیطی میان تالاب‌نشینان جهان بسیار عمیق است و تفاوت اصلی، در شیوه حکمرانی آب، طبیعت و مشارکت جوامع محلی نهفته است. ایران از نظر تنوع تالاب‌ها و پیشینه فرهنگی تالاب‌نشینی، چیزی کمتر از بسیاری از کشورهای دارای تجربه‌های موفق جهانی ندارد، اما در تبدیل این سرمایه طبیعی و انسانی به توسعه پایدار، با چالش‌های جدی مواجه است.