|پیام ما| بررسى‌ها نشان مى‌دهد دلايلى نظير شرايط اقليمى، سبک زندگى، آداب و رسوم و مهم‌تر از همه ورود گردشگران از سراسر کشور به استان‌های شمالی، به‌ويژه استان‌هاى مازندران و گيلان، سبب شده است سرانه توليد پسماند در این استان‌ها بيش از ميانگين کشورى باشد. شاهد این ادعا افزايش ۵۵ درصدى ميزان توليد پسماند در استان‌هاى گيلان و مازندران در نوروز سال ۱۴۰۲ است.

نگاهی به کارزار اجباری‌شدن محیط‌زیست در مدارس

«ببردندش از پیشِ تختِ بلند/ به کوهِ دماوند کردند بند» فریدون، در نبرد با ضحاک، آن‌طورکه فردوسی در شاهنامه نوشته، ضحاک را نمی‌کُشد، در دماوند به بند می‌کشد. اما این کوه اسطوره‌ای که نماد به بند کشیدن شر است، سالیان دراز است که با معدن‌کاوی و جاده‌‌کشی‌های بی‌ضابطه و برداشت‌های مداوم در بند شده است. ثبت ملی‌ این کوه هم کاری از پیش نبرد و امیدها برای ثبت جهانی به‌دلیل وضعیت نابسامانش راه به‌جایی نبرده است. این روزها اما سازمان منابع‌طبیعی تلاش می‌کند مجوز اکتشاف به معدن جدیدی داده نشود. معادن قبلی فعالیتشان متوقف و جاده‌های فرعی راهشان به قله بسته شود. قله‌ای که در تصاویر اخیری که از آن منتشر شده، بی‌برف است. برف برای این کوه نمادی است از ایستادگی مقابل شر و نیروهای اهریمنی، حالا دست این کوه خالی‌تر از همیشه است.

«وضعیت بحرانی است» این جمله را هم مدیرکل حوزه معاونت خدمات شهری و مدیر پروژه پسماندسوز نوین کلانشهر تهران می‌گوید و هم معاون پردازش و دفع سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران. آنها می‌گویند زمان کمی برای مدیریت وضعیت آرادکوه باقی مانده و ورودی روزانه شش هزار و ۸۰۰ تن زباله و دفن بیش از ۶۰ درصد زباله‌ها در این نقطه کار را به جایی رسانده که دیگر زمینی برای دفن باقی نمانده است. این بحران در کارگروه ملی پسماند که یک ماه قبل با موضوع بررسی وضعیت مدیریت پسماند در مجتمع «آرادکوه» تهران برگزار شد، هم مطرح شد. هرچند شهردار تهران در این جلسه حضور نداشت، اما صحبت از خرید زباله‌سوز شش‌هزارتنی یک‌بار دیگر به میان آمد که با مخالفت‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست، وزارت بهداشت و مجلس روبه‌رو شد. حالا «محمدمهدی عزیزی»، مدیر پروژه پسماندسوز نوین، و «حسین حیدریان»، معاون پردازش و دفع سازمان پسماند شهرداری تهران، به «پیام ما» می‌گویند این تکنولوژی جدید که قرار است از چین وارد شود، با مخلوط‌سوزی تنها راهی است که می‌تواند آرادکوه را از شر تصاحب زمین بیشتر و آلودگی نجات دهد. این درحالی‌است که تاکنون زباله‌سوزهای ۲۰۰ تا ۶۰۰ تنی در شهرهایی چون تهران و نوشهر و زباله‌سوزی که در رشت و ساری بعد از سال‌ها به بهره‌برداری نرسیده، نگاه‌ها به این تکنولوژی را با تردید همراه کرده است. آنها می‌گویند «مهمترین در بسته‌ای که با آن روبه‌رویند عدم شناخت است» و امیدوارند با ورود این تکنولوژی و بهره‌برداری از آن، تا سه سال آینده وضعیت از حالت بحران خارج شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با ارسال نامه‌ای در تاریخ ۱۴۰۴/۰۶/۲۹ به استاندار گیلان درباره «ریجکت‌سوزها» در روستاهای گیلان هشدار داد. در این نامه «شینا انصاری»، بر ابهامات موجود در ارتباط با عملکرد اینگونه دستگاه‌ها و عدم تأیید آنها از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به‌لحاظ انتشار آلاینده‌های خطرناک و بروز مخاطرات محیط‌زیستی و بهداشت عمومی‌ تأکید و استفاده از زباله‌سوزها منع شده بود. با‌این‌حال، استاندار گیلان از ابلاغ این نامه به‌ دست‌اندرکاران خودداری کرده است و با گذشت نزدیک به یک ماه از این نامه، همچنان بر استفاده از ریجکت‌سوزها اصرار دارد. ‌«هادی حق‌شناس» زباله‌سوزها را الگویی برای ۱۱۳ روستا در سرتاسر گیلان عنوان کرده است. او همچنین با اشاره به قابلیت توسعه این مدل در سراسر استان، گفته است: می‌توان چنین دستگاه‌هایی را با مشارکت دهیاران و بخشداران در ۱۱۳ دهستان گیلان نصب و بهره‌برداری کرد. دادستان عمومی ‌و انقلاب شهرستان لاهیجان اما در نامه‌ای خطاب به رئیس اداره محیط‌زیست لاهیجان، با اشاره به اینکه این زباله‌سوزها توسط تعدادی از دهیاری‌های شهرستان در حال استفاده هستند،‌ تأکید کرده که آنها با موازین محیط‌زیستی تعارض دارند و تهدید علیه بهداشت عمومی‌ محسوب شود. «مراد قربان‌زاده» در این نامه خواستار جلوگیری از استفاده از زباله‌سوزها و گزارش اقدامات محیط‌زیست در این زمینه شده است. با وجود تمام این هشدارها «ریجکت‌سوزها» می‌روند تا در سرتاسر روستاهای استان سرسبز و زیبای گیلان فاجعه‌ای بزرگ خلق کنند.

حدود یک هفته قبل از اینکه وحشت از بمب و موشک به جان شهروندان ایرانی بیفتد و جنگ دوازده‌روزه آغاز شود، برخی دادستان‌‌ها ممنوعیت بحث‌برانگیزی را در شهرها و شهرستان‌های مختلف اعمال کردند. براساس این دستورات، تردد سگ‌ها در اماکن عمومی و وسایل نقلیه شخصی در بیش از ۲۰ شهر ممنوع شد؛ تصمیمی که بدون پشتوانه قانونی مشخص، باعث ترس و نگرانی صاحبان حیوانات خانگی شده بود. بااین‌حال، طولی نکشید که این نگرانی جای خود را به اضطراب دیگری داد و این دستور با شروع جنگ به حاشیه رفت. حالا پس از گذشت حدود سه ماه، دوباره صحبت‌هایی حول محور برخورد با سگ‌گردانی به‌وجود آمده است. برای نمونه شهرداری اصفهان اعلام کرده ستاد ویژه‌ای با همکاری مقامات قضائی، انتظامی، اداره دامپزشکی و فرمانداری تشکیل داده تا به افرادی که سگ‌های خانگی خود را به گردش می‌آورند، تذکر داده شود. دادستان عمومی شهرستان بهار در همدان هم اعلام کرد تعدادی خودرو به‌خاطر سگ‌گردانی توقیف شده‌اند و قرار است این روند ادامه داشته باشد.

|پیام ما| معاونت گردشگری با همکاری جامعه حرفه‌ای هتلداران ایران و دبیرخانه کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردشگری سبز اولین رویداد «اعطای نشان سبز هتل‌های ایران» را در پنجم مهرماه ۱۴۰۴ برگزار می‌کند.

تاب‌آوری، توانایی جوامع برای مقابله و بازیابی از بحران‌ها، امروز بیش از هر زمان دیگری حیاتی است. تغییراقلیم و فشارهای اجتماعی-اقتصادی ناشی از آن نشان می‌دهد تقویت ظرفیت‌ها و مشارکت ذی‌نفعان برای ساختن آینده‌ای پایدار و مقاوم، ضروری است. سندی که به‌تازگی در مورد تاب‌آوری در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا منتشر شده، حاوی نکات ارزشمندی پیرامون تاب‌آوری اقلیمی در شرایط گرمایش جهانی و تغییراقلیم است که توسط بنیاد صلح کارنگی منتشره شده است. فارغ از تأیید یا تکذیب اهداف این بنیاد بین‌المللی که بدون شک در برهه‌هایی با سیاست‌های ایالات متحده آمریکا هم‌راستاست، با توجه محدوده اطلاعاتی که در این سند آمده است و انتقال مجموعه تجریبات مطرح‌شده می‌تواند گشایشی پیرامون تاب‌آوری اقلیمی از دیدگاه اجتماعی و انسانی باشد.

مراکز درمانی پایتخت در پنج‌ ماه گذشته ۴۰ اخطار محیط‌زیستی درباره نحوه مدیریت پسماندهای پزشکی دریافت کرده‌اند. این خبر را «زهره عبادتی»، رئیس اداره حفاظت محیط‌زیست شهر تهران، به «پیام ما» اعلام کرد. این درحالی‌است که به‌گفته او و «خادم ثامنی»، مدیرکل مرکز پسماند سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور، بیشترین نگرانی‌ها در رابطه با پسماندهای باقیمانده از مراکز درمانی کوچک است. «محسن فرهادی»، مدیرکل سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، نیز در گفت‌وگو با «پیام ما» با اشاره به تعداد بالای مراکز درمانی کوچک، امکان بروز خطا در مدیریت پسماند این مراکز را تأیید کرد. ‌

در یک روز تابستانی گرم و مه‌آلود در اسوالبارد «آروین ادواردز»، متخصص بوم‌شناسی یخچال‌ها، بر سطح یخی ایستاده بود که زیر پایش آب روان می‌شد و سنگ‌ها از ستیغ کوه فرو می‌ریختند. او این صحنه را به «حضور در شهری در حال سوختن در میانه یک حمله هوایی» تشبیه کرد. چنین تصویری، نه شرح جنگ که روایت زیست‌شناسی است که دو دهه عمرش را وقف پژوهش در مناطق قطبی کرده و اکنون شاهد سرعت گرفتن مرگ یخچال‌هاست.

براساس آمار‌ها و برآوردها، چیزی بالغ‌بر ۲۰ هزار کوهنورد در طول فصل اصلی صعود، راهی قله دماوند می‌شوند و هرساله نیز این آمار افزایش پیدا می‌کند. آخرین مشاهدات حاکی از آن است، با گرم شدن هوا و پایدار شدن شرایط جوی در مسیر صعود به قله به‌ویژه نیمه اول تابستان،‌ پرترافیک‌ترین زمان صعود به بلندترین قله ایران است و در این مدت هزاران کوهنورد راهی دماوند می‌شوند. با توجه به اینکه از نیمه تیر تا پایان مرداد احتمال بارش برف یا کولاک در ارتفاعات بسیار کمتر است و مسیرهای چهارگانه (شمالی، جنوبی، غربی و شمال‌شرقی) از شرایط مناسب‌تری برخوردارند، در این بازه زمانی شمار زیادی از کوهنوردان آماتور و حرفه‌ای و حتی کوهنوردان غیرایرانی به قله دماوند رهسپار می‌شوند. اما این فصل شلوغ و پرترافیک، علاوه‌بر رونق کوهنوردی، معضلات و مشکلات جدی و گاهاً غیرقابل بازگشت را از منظر محیط‌زیستی در پی دارد؛ از انباشت زباله‌های برجامانده کوهنوردان تا آسیب به پوشش گیاهی و حیات‌وحش منطقه تا فرسایش جدی خاک منطقه. براساس گزارش‌های میدانی، بسیاری از این صعودها با برجا گذاشتن انبوه زباله از جمله بطری‌های پلاستیکی و شیشه‌ای، بسته‌بندی خوراکی‌ها و حتی البسه کهنه، در مسیر همراه است.

اوایل مردادماه که استاندار گیلان از پروژه مدیریت پسماند روستای لسکوکلایه از توابع کیاشهر بازدید کرد و یک دستگاه زباله‌سوز کوچک‌مقیاس افتتاح شد، موافقان این طرح، آن را راهی برای همراهی با فناوری و مدیریت پسماند دانستند و مخالفان نیز بی‌ضابطه بودن و تولید گازهای سمی ناشی از سوزاندن زباله در این دستگاه‌ها را از جمله دلایل نگرانی‌ها برای آینده آن عنوان کردند. بعد از این بازدید استاندار گفت این طرح می‌تواند برای ۱۱۳ روستای گیلان عملی شود و این گفته بار نگرانی را بیشتر کرد، آن‌هم برای وسیله‌ای که به‌گفته «مهدی خادم ثامنی»، مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت‌ محیط‌زیست، صرفاً مجوزی موقت از اداره‌کل محیط‌زیست استان گیلان دارد و باید وضعیتش در آینده بررسی شود. او در گفت‌وگو با «پیام ما» به وضعیت زباله‌سوزهای بزرگ‌مقیاس اشاره کرد و درنهایت زباله‌سوزی را آخرین گزینه مدیریت پسماند دانست و عملکرد وزارت کشور و زیرمجموعه‌هایش یعنی شهرداری‌ها، بخشداری‌ها و دهیاری‌ها را در مدیریت پسماندهای کشور ضعیف توصیف کرد؛ مدیریتی که در نبود اعمال قانون و برخورد ضعیف با اشتباهات این مجموعه، خود را بیش‌ازپیش نشان داده است.