پدیده فرونشست زمین در اصفهان که به‌ویژه در سال‌های اخیر به‌شدت گسترش یافته است، یکی از بزرگترین تهدیدها برای میراث تاریخی و فرهنگی این شهر کهن محسوب می‌شود. این پدیده، که به‌دلیل کاهش شدید منابع آب زیرزمینی و برداشت بی‌رویه از چاه‌ها به وجود آمده، نه‌تنها به آسیب‌های زیست‌محیطی منجر شده، بلکه آثار تاریخی اصفهان را نیز در معرض خطر جدی قرار داده است. اصفهان به‌دلیل دارا بودن آثار تاریخی فراوان از دوران صفویه تا قاجار، یک مقصد بی‌بدیل در عرصه میراث فرهنگی جهانی است، اما در پی بحران فرونشست، این آثار ارزشمند در آستانه تخریب قرار دارند.

گلسنگ‌ها، موجودات زیستی که از ترکیب قارچ‌ها و جلبک‌ها به‌وجود می‌آیند، سال‌هاست که حیات آثار باستانی و تاریخی ایران را تهدید می‌کنند. از برج قابوس تا تخت‌جمشید و از بیستون تا تنگ چوگان در معرض آسیب‌های ناشی از رشد گلسنگ‌ها هستند. رشد این موجودات روی سنگ‌ها، دیوارها و بناهای باستانی می‌تواند منجر به تخریب تدریجی و آسیب به ساختار آنها به‌ویژه در مورد سنگ‌نبشته‌ها و نقش‌برجسته‌ها شود. در سال‌های اخیر، این موضوع نگرانی‌های زیادی برای متخصصان مرمت و حفاظت از میراث فرهنگی ایجاد کرده است. هرچند برخی معتقدند تشدید این پدیده در سال‌های اخیر به موضوع تغییراقلیم برمی‌گردد و برخی فعالیت مراکز صنعتی را در نزدیکی این آثار در تشدید رشد گلسنگ‌ها بی‌تأثیر نمی‌دانند. اما برخی کارشناسان معتقدند همچنان باید در مورد ریشه‌های بروز و شدت گرفتن این پدیده مطالعات دقیق صورت گیرد. در آخرین اظهارنظر «زهره بزرگمهر»، مدیرکل پیشین دفتر فنی حفظ و احیا وزارت میراث‌فرهنگی، به ایسنا گفته است: «تنها دلیل ایجاد گلسنگ مربوط به هوا و وجود رطوبت است و هیچ ربطی به آلاینده‌هایی نظیر پتروشیمی ندارد.»

رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفت: کاهش منابع آب زیرزمینی، فرونشست زمین را به بحرانی ملی تبدیل کرده و ۴۰۰ شهر ایران را در معرض خطر قرار داده است.

استفاده از روش‌های سنتی کشاورزی، خاکی که کیمیا است را از حاصلخیزی ساقط می‌کند و آب که مایه حیات است را هدر می‌دهد؛ استفاده از کودهای شیمیایی هم می‌تواند آسیب‌زننده باشد. اما به‌کارگیری روش‌های نوین کشاورزی و کشاورزی پایدار می‌تواند از این تخریب‌ها جلوگیری کند؛ یعنی مانع هدررفت آب شود، از شوری خاک جلوگیری کند و حاصلخیزی خاک تهدید نشود، از طرف دیگر سود اقتصادی هم تأمین شود. به همین خاطر است که سالانه کشورهای بیشتری به استفاده از کشاورزی پایدار رو می‌آورند و زمین‌های بیشتری با این روش به زیر کشت می‌روند. برای بررسی «سیاست‌های کشاورزی پایدار در ایران» به سراغ عباس کشاورز، معاون پژوهشی مرکز ملی مطالعات آب و کشاورزی اتاق بازرگانی ایران رفتیم. او مقالات متعددی در خصوص کشاورزی پایدار دارد و در حوزه آب‌وخاک تحقیقات زیادی انجام داده است. کشاورز پیش‌تر و در سال ۹۸ مدتی سرپرست وزارت جهاد کشاورزی بود. به اعتقاد او، استفاده از دانش روز و استفاده از خرد جمعی، راهکاری برای برون‌رفت از چالش‌های بخش کشاورزی است.

دشت قزوین از جمله مرغوب ترین دشت های کشور محسوب می شود که حتی تمدن کشاورزی، بنابر گفته های باستان شناسان و زمین شناسان از این دشت آغاز شده، اما امروز با بحران کم آبی و فرونشست مواجه شده و وضعیت مناسبی ندارد.

مدیرکل مدیریت بحران استان اصفهان گفت: ۲۰۰ مدرسه در اصفهان، فلاورجان و برخوار تحت تاثیر فرونشست قرار گرفته است. پایش ایمنی انجام شد و ۴۲ مدرسه که خطرپذیر بودند تخلیه شدند.

رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران با تأکید بر اینکه طرح «کنترل فرونشست زمین و کاهش اثرات آن در کشور» در نوبت بررسی صحن علنی مجلس شورای اسلامی قرار دارد، گفت: فرونشست در کشور ما یک مسئله پیچیده و چند بعدی است که تقریبا تمام کشور را درگیر کرده است.

|پیام‌ما|در آخرین روز از برگزاری بیستمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت آب‌وفاضلاب کشور فعالان بخش خصوصی آب با وزیر نیرو دیدار و گفت‌وگو کردند. مهمترین محورهای این گفت‌‌وگو بر لزوم و ضرورت شکل‌دهی به نظام جدید مدیریت آب، ایجاد نقش حقیقی و فعالانه به بخش خصوصی در مدیریت صنعت آب همچنین توجه به رفع چالش بزرگ تأمین منابع مالی پروژه‌ها و استفاده از توان کارشناسی خارج از بدنه دولت بود. ایجاد بازار آب از سوی بخش خصوصی به‌عنوان یک بازار حقیقی و کمک به رفع ناترازی آب به‌واسطه حقیقی‌سازی قیمت و اقتصادی کردن صنعت آب مطالبه عمومی فعالان بخش آب از وزیر نیرو بود. مطالبه‌ای که نقطه مشترک ادبیات دولت و بخش خصوصی بود. برداشتن فشار داخل از سوی نهادهایی مانند وزارت صمت بر واردات و تحریم‌های خارج که مشمول صنعت آب و فاضلاب هم می‌شود از دیگر موضوعات مطرح شده در این نشست بود