تاکنون ۱۳۰ کشور با سه‌برابر کردن سهم انرژی‌های تجدیدپذیر و دوبرابر کردن نرخ بهره‌وری انرژی موافقت کرده‌اند. بر اساس گزارش «رویترز» از کاپ ۲۸، علاوه‌براین، ۵۰ شرکت نفت‌وگاز نیز توافق کرده‌اند که براساس «منشور کربن‌زدایی نفت و گاز» تا سال ۲۰۳۰ علاوه‌بر کاهش انتشار گاز متان، فلرها (مشعل‌های پالایشگاه‌ها) را نیز حذف کنند. آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در یک گزارش تحلیلی اعلام کرده است که اگر به تمامی این تعهدات عمل شود، تا سال ۲۰۳۰ از انتشار حدود چهار میلیارد تن دی‌اکسیدکربن مرتبط با انرژی در جهان جلوگیری می‌شود.
 

بااین‌حال این آژانس می‌گوید این رقم، فقط یک‌سوم میزان کربنی است که لازم است در شش سال آینده جلوی انتشار آن گرفته شود تا جهان به اهداف توافق اقلیمی پاریس برسد. در توافق اقلیمی پاریس که سال ۲۰۱۵ شکل گرفت، قرار بر این بود که تا ۲۰۳۰ میزان افزایش دمای عمومی زمین به ۱.۵ درجهٔ سانتی‌گراد نسبت به دوران پیش از انقلاب صنعتی محدود شود. به همین دلیل است که آژانس بین‌المللی انرژی این میزان از تعهدات را کافی نمی‌داند: «این تعهدات برای سوق‌دادن جهان به مسیر دستیابی به اهداف جهانی اقلیمی کافی نیستند.» آژانس می‌گوید که به ارزیابی‌های خود از تحولات کاپ ۲۸ ادامه می‌دهد و درصورت نیاز، ارزیابی خود را به‌روز می‌کند.
 

آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌ازاین گفته بود که برای رسیدن به اهداف اقلیمی، کشورها در کاپ ۲۸ باید برنامه‌هایی در پنج حوزهٔ کلیدی ارائه کنند. بنابر اعلام آژانس، علاوه‌بر افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در تولید انرژی، افزایش بهره‌وری انرژی و کاهش گاز متان، یک مکانیسم مالی در مقیاس بزرگ احتیاج است تا سرمایه‌گذاری در انرژی پاک برای کشورهای فقیر اجرایی شود. همچنین، آژانس گفته بود که جهان باید به کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی متعهد شود و جلوی تأییدیه‌های جدید نیروگاه‌های زغال‌سنگ را نیز بگیرد. 

تلاش برای باقی‌ماندن سوخت‌های فسیلی

اگرچه ۱۳۰ کشور تاکنون موافقت خود را با کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی اعلام کرده‌اند، اما بحث بر سر توافق برای حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی در روز شنبه به درگیری لفظی نمایندگان کشورها کشید. عربستان سعودی و روسیه از جمله کشورهایی بودند که اصرار داشتند کاپ ۲۸ به‌جای هدف قراردادن استفاده از سوخت‌های فسیلی، باید بر کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تمرکز داشته باشد. این درحالی‌است که روز شنبه حداقل ۸۰ کشور از جمله آمریکا، اتحادیهٔ اروپا و بسیاری از کشورهای فقیر و آسیب‌دیده از تغییراقلیم، خواستار آن بودند که کاپ ۲۸ نقطهٔ آغاز حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی از چرخهٔ انرژی جهان باشد.

نامهٔ «هیثم الغیس» دبیرکل کویتی مجمع صادرکنندگان نفت (اوپک) به اجلاس نیز یکی از حاشیه‌های روز شنبه بود. اگرچه این نامه هفتهٔ گذشته نوشته شده بود، اما قرائت آن در کاپ ۲۸ حاشیه‌های زیادی به‌همراه داشت. الغیس در نامهٔ خود خطاب به سران شرکت‌کننده در اجلاس اقلیمی دوبی نوشته بود: «ما به رویکردهای واقع‌بینانه برای مقابله با انتشار گازهای گلخانه‌ای نیازمندیم. رویکردی که رشد اقتصادی را ممکن می‌کند، به ریشه‌کنی فقر کمک می‌کند و درعین‌حال تاب‌آوری را افزایش می‌دهد.» او از اعضای اوپک خواسته بود که هرگونه نام‌بردن از سوخت‌های فسیلی در توافق نهایی اجلاس را رد کنند. 

«آلدن مایر» از اندیشکدهٔ تغییراقلیم E3G به رویترز گفته که این نخستین‌بار است که دبیرخانهٔ اوپک با چنین نامه‌ای در مذاکرات اقلیمی مداخله می‌کند: «این نامه نشان از وحشت دارد.»

عربستان سعودی که بزرگترین تولیدکنندهٔ اوپک است، عملاً هدایت این سازمان را انجام می‌دهد و روسیه نیز یکی از اعضای گروه موسوم به «اوپک‌پلاس» است. به‌نظر می‌رسد این دو کشور با اصرار بر تمرکز بر انتشار گازهای گلخانه‌ای به‌جای سوخت‌های فسیلی، بر وعده‌ها در مورد فناوری گران‌قیمت جذب کربن از جو زمین تکیه کرده‌اند. بااین‌حال، پنل بین‌دولتی تغییراقلیم سازمان ملل متحد اعلام کرده است این فناوری نمی‌تواند بدیلی برای کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی با هدف کاهش کربن موجود در جو باشد. 

علاوه‌بر عربستان و روسیه، برخی کشورها از جمله هند و چین صراحتاً حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی را تأیید نکرده‌اند، اما از فراخوان عمومی برای افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر حمایت کرده‌اند. 

مرحلهٔ بحرانی

قرار است کاپ ۲۸ فردا به پایان برسد، اما هنوز مشخص نیست که آیا موضوع توافق بر سر حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی در این اجلاس به نتیجه می‌رسد یا خیر. رویترز گزارش داده که نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور در تلاش برای خروج از «بن‌بست» مذاکرات سوخت‌های فسیلی هستند. 

کشورهای آسیب‌پذیر از شرایط تغییراقلیم می‌گویند که ذکر نشدن سوخت‌های فسیلی در بیانیهٔ کاپ ۲۸، کل جهان را تهدید می‌کند. «تینا استگ»، نمایندهٔ جزایر مارشال، در بیانیه‌ای گفت: «هیچ‌چیز به اندازهٔ سوخت‌های فسیلی، رفاه و آیندهٔ همهٔ مردم روی زمین، از جمله همهٔ شهروندان کشورهای اوپک را در معرض خطر قرار نمی‌دهد.» جزایر مارشال که با بالاآمدن سطح آب دریاها ناشی از گرم‌ شدن زمین مواجه است، در حال حاضر ریاست گروه کشورهای «ائتلاف بلند پروازانه» را برعهده دارد که برای اهداف و سیاست‌های کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تلاش می‌کنند. 

استگ گفت که برای دستیابی به هدف حفظ گرمایش زمین تا ۱.۵ درجه سانتی‌گراد، در حال تلاش برای حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی است چون سوخت‌های فسیلی ریشهٔ این بحران هستند: «۱.۵ درجه قابل مذاکره نیست و این به‌معنای پایان‌ دادن به سوخت‌های فسیلی است.»

آخرین نسخهٔ متن بیانیهٔ پایانی اجلاس دوبی که روز جمعه منتشر شد، نشان می‌دهد کشورها همچنان در حال بررسی طیف وسیعی از گزینه‌ها هستند؛ از موافقت با «حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی مطابق با بهترین علم موجود» گرفته تا «حذف سوخت‌های فسیلی بدون کاهش». هرچند گزینه‌هایی نیز برای اشاره نکردن به سوخت‌های فسیلی مطرح شده است.