عواقب تعطیلی طاقچه

«طاقچه» از دسترس خارج شد. اما خبر به همین سادگی نیست. پشت آن هزاران مشتری دائم کتابفروشی آنلاینی هستند که امروز دیگر نمی‌توانند کتاب‌هایشان را در وب‌سایت طاقچه بخوانند. کتاب‌هایی که دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند.

این اولین‌بار نیست که یک استارتاپ در هفتهٔ گذشته تعلیق می‌شود. پیش از آن «ازکی»، سرویس صدور بیمهٔ تعلیق شد و بخشی از دفتر «دیجی‌کالا» هم پلمب شده بود. هر سه استارتاپ البته مخالفانی از دو سو دارند: آنهایی که اینها را متهم می‌کنند که متکی‌تر از آن هستند که درنهایت ضرری ببینند و آنهانی که رونقِ بازار استارتاپ‌ها را برای رشد فضای کسب‌وکار لازم می‌بینند. اما به‌هرحال نوبت به کتابفروشی آنلاینی رسیده که یکی از دو مرجع رسمی مطالعه به زبان فارسی است، بیشترین شباهت را به ویترین‌های کتابفروشی‌های رسمی – و نه بازار زیرزمینی و بساط‌های کنار پیاده‌روها- دارد. با تعطیلی یک کسب‌وکار مانند طاقچه، تنها سرمایهٔ آن (که توسط گروهی مشترک با بازار مایکت و … مدیریت می‌شود) آسیب نمی‌بیند، عدهٔ زیادی از ناشرانی که کتاب‌های رسمی خود را در آن منتشر می‌کردند و نویسندگان و مترجمانی که آثارشان در آن به فروش می‌رفت نیز متضرر می‌شوند. از سوی دیگر، از آمار مطالعهٔ آنلاین به‌طور حتم با چنین اقدامی کاسته می‌شود و این برخلاف اهداف جمعی برای ترویج توسعهٔ پایدار است. طبق آماری که در سال ۱۴۰۰ توسط این کتابفروشی آنلاین اعلام شده بود (و اینک صفحهٔ آن از دسترس خارج شده است!) یک میلیون کاربر فعال در ماه از آن استفاده می‌کرده‌اند. ۸۰ هزار کاربر بر بیش از ۵۸۵ هزار کتاب برچسب خوانده‌شده زده بوده‌اند و بیش از ۱۱ میلیون کتاب در طرح طاقچهٔ بی‌نهایت (کتابخانه اشتراکی طاقچه) امانت گرفته شده بود. در یک‌سال آخر قرن پیش، نسبت به سال پیش از آن، مطالعه ۴۷ درصد افزایش یافته بود. در روزهایی در آن زمان آمار مطالعه ۱۰۰ میلیون ثانیه یا حدود ۱۱۵۷ ثانیه در هر ۲۴ ساعت بوده است. بحث حجاب کارکنان به کنار، بحث سرمایه‌گذار و اشتغال را هم کنار بگذاریم، بحث آمار مطالعهٔ بالای آنلاین را هم فعلاً صرف‌نظر کنیم؛ آیا به مخاطبی که حالا تشنهٔ خواندن است، فارسی می‌خواند و از امروز عضو گروه‌های کتابخوانی آنلاین غیررسمی می‌شود، مجانی می‌خواند و دیگر چیزی را نمی‌خواند که شما بخواهید فکر کرده‌اید؟ نتیجهٔ این رفتار، ساخت اپلیکیشن‌هایی غیررسمی خواهد بود. نویسندگانی که یا به رایگان یا از طریق پلتفرم‌های آلترناتیو مقالات خود را عرضه می‌کنند، سر می‌رسند. به‌زودی در ایکس (توییتر سابق) هر کسی می‌تواند کتاب منتشر کند و اشتراک بفروشد و درآمد داشته باشد. همین حالا سایت‌های فراوانی دسترسی به سایت‌هایی مثل آمازون را به‌صورت رسمی در ایران می‌فروشند و با پرداخت ریال به آنها دسترسی پیدا می‌کنید. کسی را که مطالعه می‌کند، نمی‌توان از مطالعه بازداشت، اما با بازداشتنِ آنها از دسترسی به کتابفروشی آنلاینِ موفقِ رسمی، به‌طور حتم به‌سمت بازار غیررسمی می‌روند. کرکره‌ها را پایین کشیدن کافی نیست؟ نگاهی به پیاده‌روها بیندازید و عنوان‌هایی که فروش می‌رود را مرور کنید.