پایان استقلال شبکه نمایش خانگی؟

|پیام ما| سریال‌سازی در شبکه نمایش خانگی به اوج خود رسیده و کارگردانانی که سال‌ها برای صداوسیما سریال می‌ساختند به شبکه نمایش خانگی کوچ کردند تا هم از تیغ سانسور در امان باشند هم مخاطبان گسترده‌ای به دست بیاورند. اما خبری روز سه‌شنبه منتشر شد که از مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر واگذاری نظارت بر شبکه نمایش خانگی به طور رسمی به صداوسیما خبر می‌داد. خبری که نشان می‌دهد قرار است تیغ سانسور تیزتر از همیشه شود و اشتغال هنرمندان را با تهدید مواجه کند.

سال 94 بود که رئیس سازمان صداوسیما با ابلاغیه رئیس جمهور سازمانی را به‌عنوان سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی که به اختصار «ساترا» شناخته می‌شود، تشکیل داد. اما از ابتدای شروع فعالیت این سازمان در سال 95، همپوشانی داشتن حوزه‌های مأموریتی آن با وظایف وزارت ارشاد محل اختلاف بوده است. آن‌طور که ایلنا در گزارشی نوشته، حدود سه سال بعد رئیس وقت قوه قضاییه در بخشنامه‌ای اعلام کرد که هرگونه فعالیت در زمینه صوت و تصویر فراگیر صرفاً در صورت اخذ مجوز از صداوسیما مجاز است. این موضوع با واکنش رییس جمهور وقت مواجه شد و تصمیم‌گیری در رابطه با این موضوع را به شورای عالی فضای مجازی مرتبط دانست. اما پس از روی کار آمدن دولت جدید دعوای میان صداوسیما و ساترا درباره نظارت بر شبکه نمایش خانگی پایان یافت و نظارت بر این حوزه به ساترا محول شده تا این سازمان وابسته به صداوسیما، از این پس تنها مرجع رسمی صدور مجوز تولید و نمایش باشد.
4 هزار امضا که به جایی نرسید
با این وجود همواره هنرمندان و سینماگران نسبت به فعالیت ساترا معترض بوده‌اند. «رضا کیانیان» درباره شرایطی که ساترا برای نمایش خانگی به‌وجود آورده به ایرنا گفته بود: «فیلم‌ها و سریال‌ها به واسطه تصمیمات ساترا در حال تعطیلی هستند و این اقدامات جز بیکار کردن بخشی از بدنه سینما تأثیر دیگری ندارد. حالا سوالم این است که آیا این بیکاری فایده‌ای هم دارد؟»

در لایحه برنامه هفتم توسعه، بند «ب» ماده 76 اعلام می‌کند که «مسئولیت تنظیم‌گری، صدور مجوز، نظارت بر رسانه‌های فعال در عرصه صوت و تصویر فراگیر» از جمله شبکه نمایش خانگی به «به‌ویژه تولید سریال‌ها و برنامه‌های تلویزیونی» بر عهده سازمان صداوسیما است

همچنین پس از صحبت‌های سال گذشته «پیمان جبلی»، رئیس سازمان صداوسیما در دانشگاه شریف، هنرمندان و سینماگران زیادی نسبت به حرف‌های معترض شدند. او گفته بود: «هیچ کدام از شما به هیچ وجه همراه با خانواده محترمتان حاضر به نشستن پای یکی از قسمت‌های سریال‌هایی که همین الان از شبکه نمایش خانگی پخش می‌شود، که اسم نمی‌برم و شما حتماً می‌دانید، نیستید.» به دنبال همین صحبت‌ها بود که ۴ هزار و ۲۰۰ هنرمند و سینماگر با پیوستن به یک کارزار، از رئیس‌جمهور درخواست کردند مدیریت شبکه نمایش خانگی از دست صداوسیما خارج شود. آنها به «وضعیت اسفناک حاکم بر شبکه نمایش خانگی که منجر به بیکاری نزدیک به ۶ هزار نفر و ضرر و زیان قریب به دوهزار میلیارد تومان برای سینمای کشور شده» اشاره کردند و خواستار بازگشت مدیریت شبکه نمایش خانگی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شدند.
حالا با وجود همه این اعتراضات، خبری از یک مصوبه در شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده که بر اساس ماده واحده آن، وظیفه نظارت در حوزه سکوهای صوت و تصویر فراگیر و شبکه نمایش خانگی «طبق قانون اساسی» و «قوانین موضوعه»، بر عهده سازمان صدا و سیما قرار دارد.
اختیارات بیشتر برای صداوسیما
اما موضوع در نظر گرفتن اختیارات بیشتر برای صداوسیما فقط به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی محدود نمی‌شود. در حالی که برنامه ششم توسعه تلاش داشت تا بین صداوسیما و تصدی‌گری امور متنوع مرتبط با محتوای صوتی و تصویری اندکی فاصله بیاندازد، اما در لایحه برنامه هفتم توسعه، کاملا برگشت عمل شده است. برنامه ششم توسعه مطابق با اصل 44 قانون اساسی تاکید می‌کرد که «سازمان صداوسیما و سایر دستگاه‌های ذیربط مکلفند… فهرست مجوزها و تصدی‌گری فرهنگی و هنری با رعایت موازین شرعی قابل واگذاری به بخش خصوصی و تعاونی و سازمان‌های مردم‌نهاد را که تا پایان سال اول اجرای قانون برنامه تعیین می‌شود در طول سال‌های اجرای قانون برنامه واگذار نمایند.» در واقع تاکید این ماده بر فاصله گرفتن صداوسیما از تصدی‌گری بود. اما در لایحه برنامه هفتم توسعه، بند «ب» ماده 76 اعلام می‌کند که «مسئولیت تنظیم‌گری، صدور مجوز، نظارت بر رسانه‌های فعال در عرصه صوت و تصویر فراگیر» از جمله شبکه نمایش خانگی «به‌ویژه تولید سریال‌ها و برنامه‌های تلویزیونی» بر عهده سازمان صداوسیما است.
حالا با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و لایحه برنامه هفتم توسعه، باید دید این انحصارگرایی به کجا ختم می‌شود و آیا سرانجام این موضوع پایان استقلال شبکه نمایش خانگی است یا خیر.