|پیام ما| انتقاد از انتخاب رئیس بیست و هشتمین اجلاس اقلیمی سازمان ملل متحد هنوز پایان نیافته است. قرار است این اجلاس آذرماه امسال در دبی برگزار شود، اما شکایت منتقدان پایان ندارد. سلطان الجابر، وزیر کشور امارات متحده عربی، رئیس اجلاس COP28 خواهد بود، اما با حفظ سمت مدیرعاملی یکی از بزرگترین شرکت‌های نفتی ابوظبی! شرکت «ادنوک» یکی از بزرگترین برنامه‌های توسعۀ نفت و گاز را دارد و از سناریوی اقلیمی صفر خالص آژانس بین‌المللی انرژی تا سال 2050 فراتر رفته است. منتقدان می‌گویند علاوه بر اینکه سیاست‌های اقلیمی امارات «بسیار ناکافی» است، سمت مهم الجابر در ادنوک، می‌تواند روند مذاکرات را به خطر بیندازد.

امارات متحده عربی، کشور نفت‌خیز خلیج فارس که میزبان اجلاس اقلیمی سازمان ملل در سال جاری است، سومین برنامۀ بزرگ صفر خالص را برای توسعۀ نفت و گاز در جهان دارد. مسئولان این کشور می‌گویند همۀ برنامه‌ریزی‌ها برای حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر است، اما داده‌های تازه خلاف این گفته‌ها و شعارها را نشان می‌دهد.
سازمان ملل متحد، دسامبر 2022، در تصمیمی جنجالی، مدیرعامل شرکت ملی نفت امارات (Adnoc) را به‌عنوان رئیس اجلاس منصوب کرد. با وجود انتقادات بسیار اما دوماه پیش امارات اعلام کرد که الجابر، همچنان سمت خود را به‌عنوان رئیس شرکت نفت و تجارت انرژی پایدار این کشور حفظ خواهد کرد. این موضوع باعث خشم فعالان اقلیمی شد و آنها گفتند که این یک تضاد منافع آشکار است. بعضی حتی این ماجرا را به منصوب کردن رئیس یک شرکت دخانیات در یک معاهدۀ ضد سیگار تشبیه کردند.
جابر اگرچه در سال 2008 جایزه «زاید برای انرژی‌های آینده» را در راستای ترویج انرژی پایدار بنیان نهاده است و در کارنامه‌اش عضویت در گروه مشورتی انرژی و تغییرات آب‌وهوایی (AGECC) سازمان ملل در سال 2010 و سمت نمایندۀ ویژه امارات در حوزۀ انرژی و تغییر اقلیم را دارد و در سال 2011 از سوی سازمان ملل به‌عنوان یکی از «قهرمانان کرۀ زمین» معرفی شده و جایزه «بینش کارآفرینی» را دریافت کرده است، اما حالا گاردین از داده‌های تازه‌ای خبر داده که براساس آن، او بر توسعۀ تولید نفت و گاز معادل 7.5 میلیارد بشکه نفت نظارت می‌کند. این درحالی‌است که 90 درصد این منابع باید در زمین باقی بماند و استخراج نشود تا سناریوی صفر خالص تعیین‌شده از سوی آژانس بین‌المللی انرژی عملی شود.

تسنیم اسوپ، مدیر اجرایی شبکه بین‌المللی اقدام اقلیمی می‌گوید وضعیت اضطراری اقلیمی به اقدامات نیاز دارد، نه کلمات. در حالی که الجابر خواستار اقدامات جسورانه برای حفظ دمای زیر 1.5 درجه سانتیگراد است، اقدامات او با شعارهایی که سرمی‌دهد، مطابقت ندارد. اسوپ و دیگر فعالان، از الجابر خواسته‌اند تا از سمت خود در ادنوک استعفا دهد

تحلیل جدید نشان می‌دهد که شرکت نفت ادنوک، برنامه‌های بزرگی برای توسعۀ کوتاه‌مدت دارد؛ برنامه‌هایی برای افزودن 7.6 بشکه نفت به سبد تولیدی خود در سال‌های آینده. این داده‌ها به دست سازمان غیردولتی Urgewald بررسی شده و طبق آن، در نوامبر 2022، ادنوک از سرمایه‌گذاری 150 میلیارد دلاری طی پنج سال برای فراهم کردن «استراتژی رشد شتابان» در تولید نفت و گاز خبر داده است.
کارشناسان مستقل اهداف و سیاست‌های اقلیمی امارات متحده عربی را «بسیار ناکافی» ارزیابی می‌کنند و از سوی دیگر دبیرکل سازمان ملل به‌تازگی خواستار «توقف [تمامی] مجوزها یا تأمین مالی نفت و گاز جدید» شده است.
اظهارات اخیر الجابر نیز چندان با برنامه‌های عظیم ادنوک برای تولیدات جدید نفت و گاز سازگار نیست. او در کنفرانس «جاده‌ای به COP28» گفته بود: «ما (جهان) باید به سرعت انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهیم.» روز بعد او در میزگرد آژانس بین‌المللی انرژی اظهاراتی مشابه داشت: «شرکت‌های نفت و گاز باید حول صفر خالص همراستا شوند». الجابر در فوریه بار دیگر گفت: «ما در امارات از انتقال انرژی ابایی نداریم و به سمت آن می‌دویم».
با این‌همه، فقط 10 درصد از توسعۀ ادنوک با سناریوی آژانس بین‌المللی انرژی برای رسیدن جهان به انتشار خالص کربن صفر تا سال 2050 سازگار است. طبق اعلام آژانس بین‌المللی انرژی هدف 2050 نیازی به تصویب هیچ پروژۀ نفت و گاز جدیدی پس از سال 2021 نیست، اما 90 درصد از توسعۀ نفت و گازی که توسط ادنوک برنامه‌ریزی شده بود، پس از این تاریخ پیشرفت کرده است.
بنابراین مازاد تولید شرکت نفت ادنوک از سناریوی صفر خالص آژانس بین‌المللی انرژی 6.8 میلیارد BBOE است؛ یعنی سومین جهش بزرگ در سراسر جهان. آرامکو عربستان، با 11.4 BBOE، بیشترین مازاد را دارد و قطر انرژی، با 7.6 BBOE، در رتبه دوم قرار دارد.
شرکت ادنوک امارات یکی از بزرگترین برنامه‌های توسعه نفت و گاز را دارد که از سناریوی اقلیمی صفر خالص آژانس بین‌المللی انرژی تا سال 2050 فراتر رفته است. برنامه‌های توسعۀ کوتاه‌مدتی که در این تحلیل گنجانده شده‌اند، شامل برنامه‌های تولید و بهره‌برداری در حال توسعه، تصمیم به نهایت سرمایه‌گذاری یا حتی حفر چاه‌ها قبل از شروع تولید است. میادین این دسته، معمولاً ظرف هفت سال استخراج نفت و گاز را آغاز می‌کنند.

کارشناسان مستقل در Climate Action Tracker به این نتیجه رسیده‌اند که برنامه‌های توسعۀ سوخت فسیلی امارات با محدودکردن گرمایش جهانی به 1.5 درجه سانتیگراد سازگار نیست و اهداف و سیاست‌های اقلیمی امارات متحده عربی را «بسیار ناکافی» ارزیابی کرده‌اند. گزارش اخیر هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم که مورد تأیید همۀ دولت‌های جهان است، نیز هشدار داده که انتشار کربن از پروژه‌های سوخت فسیلی موجود در جهان به تنهایی برای عبور از دمای 1.5 درجه سانتیگراد کافی است

براساس این داده‌ها، بعضی از بزرگترین برنامه‌های توسعه که با سناریوی صفر خالص مطابقت ندارند، به عنوان بخشی از پروژۀ زاکم در سواحل امارات متحده عربی اجرا می‌شوند. ادنوک گسترش تولید در این میدان را یک «مگاپروژه» و «دومین میدان نفتی بزرگ فراساحلی جهان» توصیف می‌کند. براساس اطلاعات این شرکت نفتی، این پروژه شامل ساخت چهار جزیرۀ مصنوعی در آب‌های کم‌عمق است که می‌تواند 450 چاه، 90 سکوی نفتی و همچنین دکل‌های حفاری، تأسیسات پردازش و زیرساخت‌های دیگر را در خود جای دهد.
کارشناسان مستقل در Climate Action Tracker به این نتیجه رسیده‌اند که برنامه‌های توسعۀ سوخت فسیلی امارات با محدودکردن گرمایش جهانی به 1.5 درجۀ سانتیگراد سازگار نیست و اهداف و سیاست‌های اقلیمی امارات متحده عربی را «بسیار ناکافی» ارزیابی کرده‌اند. گزارش اخیر هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم که مورد تأیید همۀ دولت‌های جهان است، نیز هشدار داده که انتشار کربن از پروژه‌های سوخت فسیلی موجود در جهان به تنهایی برای عبور از دمای 1.5 درجه سانتیگراد کافی است.
نیلز بارتش از سازمان غیردولتی Urgewald می‌گوید: «داده‌های جدید نشان می‌دهد که انتصاب سلطان الجابر به عنوان رئیس COP28 تمسخر اجلاس تغییر اقلیم سازمان ملل است. انتصاب یک مدیر نفت و گاز به‌عنوان رئیس این اجلاس نشان‌دهندۀ نداشتن آگاهی کامل از مشکلات موجود و یک سیگنال سیاسی مهلک به جهان است.»
در همین حال تسنیم اسوپ، مدیر اجرایی شبکه بین‌المللی اقدام اقلیمی، معتقد است که وضعیت اضطراری اقلیمی به اقدامات نیاز دارد، نه کلمات. او می‌گوید: «در حالی که الجابر خواستار اقدامات جسورانه برای حفظ دمای زیر 1.5 درجه سانتیگراد است، اقدامات او با شعارهایی که سر می‌دهد، مطابقت ندارد. نقش متناقض او به‌عنوان مدیر عامل ادنوک این سؤال را مطرح می‌کند: آیا الجابر می‌تواند نقشی عینی در تضمین یک نتیجه بلندپروازانه در COP28 ایفا کند، که روشن می‌کند هیچ پروژۀ جدید سوخت فسیلی وجود ندارد؟» اسوپ و دیگر فعالان، از الجابر خواسته‌اند تا از سمت خود در ادنوک استعفا دهد.
لارنس توبیانا، دیپلمات سابق فرانسوی و معمار برجستۀ توافقنامه اقلیمی پاریس در سال 2015، می‌گوید: «همۀ کشورها و شرکت‌های انرژی باید به هشدارهای آژانس بین‌المللی انرژی و IPCC توجه داشته باشند، در غیر این صورت دهه‌ها تلاش دیپلماتیک و همچنین امنیت جمعی ما در این سیاره از بین می‌رود.» از نگاه او ریاست COP28 مسئولیت بزرگی برای نشان‌دادن و پر کردن شکاف بین اهداف پاریس و برنامه‌های ناکافی آب‌وهوایی امروز است. حالا به‌عنوان یک صادرکنندۀ بزرگ نفت، این فرصت امارات است تا نشان‌دهد بعد از این اجلاس به اهداف و برنامه‌های کربن صفر پایبند است یا نه.
کریستیانا فیگورس، مقام ارشد سازمان ملل در آب‌وهوا در زمان امضای توافق پاریس، هم می‌گوید: «ما می‌دانیم که اقتصاد امارات مبتنی بر هیدروکربن است و همچنین می‌دانیم که اکنون دیگر جایی برای سوخت‌های فسیلی جدید وجود ندارد. درحالی‌که برای دکتر سلطان آسان نیست، مهم است که همۀ رؤسای اجلاس‌های اقلیمی سازمان ملل علم‌محور باشند. امیدوارم که امارات از فرصت میزبانی استفاده کند.»
از سوی دیگر سخنگوی ادنوک می‌گوید: «جهان به ترکیب متنوعی از راه‌حل‌ها برای تسریع در انتقال انرژی و در عین حال حصول اطمینان از توسعۀ اقتصادی پایدار و تأمین تقاضای روبه‌رشد جهانی انرژی نیاز دارد. با توجه به اینکه انتظار می‌رود جمعیت جهان تا سال 2030 به بیش از 8.5 میلیارد نفر افزایش یابد، ما در حال سرمایه‌گذاری این ظرفیت هستیم تا بتوانیم تقاضای جمعیت آینده را با برخی از بشکه‌های کم‌مصرف کربن موجود برآورده کنیم».
آلدن مایر در اندیشکدۀ E3G، که از زمان آغاز مذاکرات اقلیمی سازمان ملل در سال 1991 در این مذاکرات شرکت داشت نیز بر این عقیده است که ریاست الجابر در COP28 و سمت مدیرعاملی ادنوک «به وضوح تضاد منافع را به همراه دارد». او می‌گوید: «شاید دکتر الجابر کسی باشد که در نهایت صنعت نفت و گاز را به سمت انرژی پاک سوق دهد. اما من شک دارم.»