حکمرانی مطلوب از نگاه توسعه پایدار

روزهای سخت و گاهی غم‌انگیز ۱۴۰۱ به پایان رسید. سالی که شاید شایسته‌ترین توصیف برای آن «سال درد» باشد. در این نقطه پایانی سال تمام شده و در آستانه سال نو شمسی به نظر می‌رسد مهم‌ترین نکته‌ای که باید بر آن پافشاری کرد «حکمرانی مطلوب» است. از این رو چند اصل مهم برای رسیدن به «توسعه پایدار» یادآوری می‌کنیم تا شاید صاحبان قدرت برای ترمیم کیفیت حکمرانی به آن توجه کنند.
تقویت احترام به قانون اساسی
حکومت‌ها باید در احترام به قانون اساسی و حقوق بشر پیش‌روتر از شهروندان باشند. این امر از جمله مسئولیت‌های اصلی آنها برای ایجاد حکمرانی مطلوب و توسعه پایدار است. از این‌رو انتظار می‌رود هرگاه قانون مورد تضییع قرار می‌گیرد با روی گشاده از مطالبه عمل به قانون استقبال کرده و اجازه ندهد ریسمان وحدت جامعه دچار گستت شود.
توجه به محیط زیست
حکومت‌ها باید به حفظ محیط زیست توجه کنند. توجه به محیط زیست یعنی اتخاذ سیاست‌های موثر در مورد مدیریت پسماندها، کاهش آلودگی هوا و آب، حفظ تنوع زیستی، حفاظت از منابع طبیعی و… . این اصل ساده اما مهم باید توسط سیاستگذار آنچنان جدی گرفته شود که مدیران میانی و پایین‌دست بدانند هرگونه کوتاهی در این زمینه می‌تواند عواقب سنگینی برای آنها داشته باشد.
توسعه اقتصادی پایدار
تلاش برای توسعه اقتصادی پایدار کشور یکی دیگر وظایف حکمرانی مطلوب است. این شامل تعیین اولویت‌هایی برای توسعه اقتصادی، استفاده از فناوری‌های پاک و انرژی‌های تجدیدپذیر، تشویق به سرمایه‌گذاری در صنایع پایدار و توجه به توزیع درست درآمد است. توسعه صنایع آلاینده و فشار به منابع طبیعی برای افزایش تولید شاید در کوتاه‌مدت بتواند خرسندی بخشی از جامعه را به همراه داشته باشد اما در دراز‌مدت توسعه پایدار را به دنبال نخواهد داشت و نتیجه‌ای جز از دست رفتن منابع مالی و انسانی و سرخوردگی باقی نمی‌گذارد.
ایجاد هم‌افزایی و همکاری
سیاست‌های حکمران باید به ایجاد هم‌افزایی و همکاری در داخل و بین کشورها منجر شود. این مورد شامل ایجاد فرصت‌های برابر برای همه شهروندان، توسعه همکاری‌های بین‌المللی برای توسعه پایدار، ایجاد زیرساخت‌های مشترک برای رفع مشکلات جهانی و همکاری در حل مشکلات منطقه‌ای است. نمونه این تعامل را در روزهای پایانی سال در ارتباط با رفع مناقشه میان ایران و عربستان شاهد بودیم. هر چند هنوز ابعاد این تعامل روشن نیست اما نفس هم‌افزایی با کشورها خصوصا در منطقه می‌تواند موجب بهبود شرایط جامعه شود.
پرهیز از مصرف بی‌رویه منابع
مصرف بی‌رویه منابع طبیعی و ارزان یکی از تهدیدهای جدی سرزمین ایران است. خالی شدن سفره‌های آب زیرزمینی یکی از مهمترین نشانه‌های این وضعیت است. استفاده بی‌رویه از منابع می‌تواند منجر به تخریب محیط زیست و فرونشست زمین شوند. هر چند روند اقتصادی کشور ما در ۴۰ سال گذشته باعث شده سیاست‌گذاری در مورد قیمت انرژی و… با چالش جدی روبه‌رو شود، اما وقت آن رسیده که در راستای حکمرانی مطلوب جلوی اتلاف منابع در شکل‌های مختلف خصوصا توسط دولت‌ها گرفته شود.
خطر صرفه‌جویی در حفاظت از محیط ‌زیست!
توجه نکردن به تعادل بین رشد اقتصادی و حفاظت از محیط زیست از نگرانی‌های دیگری است که در جوامع در حال توسعه از جمله ایران دارای اهمیت است. حکومت‌ها باید توجه کنند که توسعه اقتصادی نباید به صرفه‌جویی در حفاظت از محیط زیست منجر شود. بلکه باید به دنبال تعادلی بین این دو موضوع باشند، به طوری که هم رشد اقتصادی و هم حفاظت از محیط زیست در کنار هم قرار گیرند. توسعه بدون برنامه‌ریزی می‌تواند منجر به نابودی منابع طبیعی و تخریب محیط زیست شود. برنامه‌ریزی جامع برای توسعه پایدار باید به منظور تعیین اولویت‌ها و کنترل رویه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی انجام شود. سیاستگذار باید در توسعه پایدار به نیازهای جامعه توجه کند و برای تامین این نیازها اقدامات لازم را انجام دهند. اما رفع نیاز جامع نباید از مسیر پیش ‌پا افتاده‌ای انجام شود که در آن محیط زیست قربانی نتیجه‌های کوتاه‌مدت شود.