تمدن اسرارآمیز رباط‌ کریم

|پیام ما| دو روز پس از آنکه بنای تاریخی قره‌حسنلو نمین با شماره ثبتی ۳۳۸۰۴ در فهرست آثار ملی غیرمنقول کشور به ثبت رسید خبرها از رباط کریم حکایت از کشف بقایای یک ساختمان اداری بزرگ ۵هزار و ۶۰۰ ساله دارند. این در حالی است که از پیش برآورد تاریخی ۶ هزار ساله رباط کریم برای متخصصان این حوزه مشخص شده بود.

حمید کریمی رئیس اداره میراث فرهنگی رباط کریم از کشف بقایای یک ساختمان اداری بزرگ با تاریخی در حدود ۵هزار و ۶۰۰ سال قبل توسط کاوشگران در اطراف محله پرندک رباط کریم خبر داد. این در حالی است که رباط کریم از جمله مناطقی است که از پیشینه تاریخی چندین هزار ساله برخوردار است. کشف آثار باستانی سال ۶۹ و اواخر ۷۳ در حوالی این شهرستان موید این است که منطقه قدمتی شش هزار ساله دارد.
به دست آمدن چند نقش اقتصادی و ظروف شکسته پرداخت جیره به کارگران در پرندک رباط‌کریم یادآور توضیحات ۸ سال قبل نماینده مردم این شهرستان در مجلس شورای اسلامی است. «ابراهیم نکو» نماینده مردم شهرستانهای رباط کریم و بهارستان در مجلس در سال ۱۳۹۳ به خبرگزاری مهر گفته بود: وجود آثار متعدد باستانی و تاریخی در شهرستان رباط کریم به عنوان پتانسیلی ارزشمند جهت معرفی هرچه بهتر این منطقه به ویژه در حوزه جذب توریست و جهانگردان محسوب می‌شود که باید از این ظرفیت به نحو مطلوبی بهره برد.

هم اکنون در دو شهرستان رباط کریم و بهارستان سه تپه تاریخی میمنت آباد، چخماق تپه و تپه پرندک توسط کارشناسان ما در حال کاوش و بررسی هستند که یافته‌های ارزشمندی هم به دست آمده است و به محض پایان کاوش‌های نهایی گزارش‌های تکمیلی اعلام می‌شود

او با اشاره به مدفون شدن دو ناحیه باستانی در منطقه‌ای به‌نام چاله بازارک تأکید کرده بود: منطقه باستانی موسوم به چاله بازارک خود گویای استمرار حیات و تمدن بشر در این منطقه است، همچنین وجود تپه‌های متعدد در آلارد و پرندک که قدمت آن‌ها به هزاره چهارم قبل از میلاد بازمی‌گردد نشانگر وجود تمدن بشری در این مناطق است.
نکو همچنین توضیح داده بود: کارشناسان و صاحب نظران میراث فرهنگی معتقدند که رباط کریم هزاران سال پیش از مراکز مهم تمدن بشر بوده است و در این باره آثار متعددی در سال ۶۹ و اواخر ۷۳ توسط کاوش‌های علمی باستان شناسان کشف شده که از تمدن بشری این منطقه از ۶ هزار سال پیش تا دوران قاجار حکایت می‌کند.
حال حمید کریمی رئیس اداره میراث فرهنگی رباط کریم در حالی که از کشف بقایای یک ساختمان اداری بزرگ با تاریخی در حدود ۵هزار و ۶۰۰ سال قبل توسط کاوشگران در اطراف محله پرندک رباط کریم خبر داد با اشاره به یافته‌های ارزشمندی که توسط کاوشگران کشف شده، بیان کرد: در اولین مرحله کاوش باستان‌شناسی در محوطه باستانی پرندک چند نقش اقتصادی و ظروف شکسته پرداخت جیره به کارگران به دست آمده است‌.
براساس گزارش خبرگزاری مهر، او از ویژگی‌های مهم این بنا به کف‌سازی چند لایه خاک و قلوه‌سنگ به همراه آثار رنگ‌آمیزی دیوارها با رنگ‌های مختلف اشاره کرد و افزود: این بنا شباهت زیادی به ساختمان اداری دارد هر چند برای اطمینان بیشتر باید منتظر پایان فاز اول کاوش در این تپه باشیم.
کریمی هدف از این سلسله کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه باستانی را کسب اطلاعات ارزشمند برشمرد و افزود: تحقیقات همکاران باستان‌شناس ما در بررسی‌ها و مطالعات نشان می‌دهد رباط کریم حدود ۷ هزار سال قدمت دارد.
رئیس اداره میراث فرهنگی رباط کریم همچنین تأکید کرد: هم اکنون در دو شهرستان رباط کریم و بهارستان سه تپه تاریخی میمنت آباد، چخماق تپه و تپه پرندک توسط کارشناسان ما در حال کاوش و بررسی هستند که یافته‌های ارزشمندی هم به دست آمده است و به محض پایان کاوش‌های نهایی گزارش‌های تکمیلی اعلام می‌شود.
پیشتر نشانه‌های به دست آمده از منطقه رباط‌کریم موجب شده بود این محدوده را به عنوان استراحتگاه مسافران جاده ابریشم لقب دهند.
علاوه براین وجود کاروانسرای «حاج کمال» رباط کریم که در سال ۱۲۴۵ قمری در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار بنا شده سبب شده این منطقه نام گیرد. این مکان تاریخی بدلیل قرارگیری در مسیر جاده ابرایشم پذیرای مسافران خسته این جاده مشهور و پر تردد بود. این مجموعه تاریخی در واقع یکی از بی‌نظیرترین کاروانسراهای کشور است که با سبک دو ایوانی ساخته شده و ورودی آن از ایوان غربی است، ایوان شرقی نیز به عنوان شاه نشین کاربری داشت.
این کاروانسرا دارای یک حیاط مرکزی با اتاق‌هایی ایوان‌دار است که دور تا دور این حیاط احداث شده‌اند و در پشت اتاق‌ها سالن‌های طولانی به عنوان بارانداز تعبیه شده که دسترسی به آنها از طریق ورودی‌هایی که چهار کنج حیاط قرار دارد، میسر است.
مصالح به کار رفته در این بنا سنگ، آجر، ملات گل و گچ است و تنها تزئینات کاروانسرا آجرکاری است، کاروانسرای رباط کریم دارای دو کتیبه است که روی یکی از آنها تاریخ ۱۲۴۰ قمری و نام بانی «آقا کمال» حک شده است.
تزئینات قطاربندی بالای بدنه بیرونی دیوارها نشان از طرحی از پیش فکر شده برای احداث بنایی با الگوی چهار ایوانی و به منظور کاربردی خاص است.
حال باید منتظر شد و دید تیم کاوش در مراحل بعدی چه رازهایی از این ساختمان بزرگ اداری کشف می‌کنند. شاید با آثار به دست آمده بعدی بتوان دورنمایی از ۵هزارو ۶۰۰ سال قبل در این منطقه ترسیم کرد و دید ایرانیان ۶هزاره قبل در اینجا مشغول چه فعالیتی بوده‌اند.