پیام ما | گویی در آسمان اهواز آژیری قرمز روشن کرده بودند؛ توفانی سرخ همه جا را پوشاند و وحشت تمام شهر را فراگرفت. روز شنبه در حالی که بسیاری از نقاط کشور همچنان درگیر خسارت‌های سیل بود و برای هشدارهای قرمز و نارنجی بعدی هواشناسی آماده می‌شد، مردم اهواز غباری سرخ را تجربه می‌کردند که با سرعتی عجیب شهر را در بر گرفته بود. تصاویری که از این توفان منتشر شده، نشان از ترس گسترده مردم در اثر این توفان و تغییر رنگ هواست. آلودگی ناشی از گرد و غبار در این حادثه طبیعی به حدی زیاد بود که دستگاه‌های سنجش از محاسبه دقیق آن بازماندند و فقط اعلام شد که با احتساب ۱۰ هزار میکروگرم بر متر آلودگی هوا در اهواز، آلودگی هوا از ۶۶ برابر حد مجاز هم فراتر رفته است. با اینکه غبارهای پیشین خوزستان به کشورهای همسایه نسبت داده می‌شد، حالا دبیر ستاد ملی‌ سیاستگذاری و هماهنگی ‌مدیریت ‌مقابله با‌ پدیده گرد و غبار به «پیام ما» می‌گوید توفان سرخ منشا داخلی داشته و به دلیل سامانه «مونسون» رخ داده. به گفته او سرعت باد بسیار بالاتر از حد معمول و برای این نقطه از کشور بی‌سابقه بوده است. سامانه مونسون یا بادهای موسمی و تاثیرگذاری‌اش در کشور حالا باعث شده علاوه بر بادهای 120 روزه سیستان و بلوچستان و توفان در خوزستان، استان‌های ایلام، لرستان و بوشهر و چند استان دیگر هم درگیر غبارهای شدید باشند.

فیلم‌های منتشرشده از توفان سرخ اهواز نشان از آن دارد که خودروهای بسیاری به دلیل مشکل ناشی از دید به کنار جاده پناه برده‌اند و امکان تردد ممکن نیست. همچنین، دقایقی بعد از شروع گرد و غبار و قرمز شدن آسمان، مردم از سطح شهر پراکنده می‌شوند و بعد از آن هم قرمزی رفته‌رفته بیشتر می‌شود. سامانه مونسون که حالا بیشتر از هر چیز دیگری نامش را در کشور می‌شنویم و ورودش به ایران با شروع سیلاب‌های گسترده همراه بوده، به گفته محمد سبزه‌زاری، مدیرکل هواشناسی خوزستان، در این استان با غباری این چنین همراه شده است. او درباره این سامانه به ایسنا گفته است: «بعد از ظهر شنبه پدیده همرفتی در مناطق شرقی، جنوب شرقی و شمال شرقی خوزستان رخ داد و موجب فعالیت‌های پدیده همرفتی شدید منجر به بارش شدید در مناطق شرقی شد. در مدت یک ساعت در قلعه‌تل ۸۵ میلیمتر و در صیدون باغملک ۵۰ میلی‌متر بارندگی داشته‌ایم. احتمالا در مناطق دیگر بیش از این نیز بارندگی رخ داده است.»

محمدعلی طهماسبی: رنگ هوا هم به دلیل خاک این منطقه به قرمزی گراییده و چون خاک خوزستان از جنس رس است، در نتیجه آسمان هم به این شکل درآمده است. برای مثال ما در شرق اصفهان غبار سفید یا نخودی رنگ را داریم چرا که خاک آنجا گچی و آهکی است ولی در شرق خوزستان، شرق اهواز، هندیجان و … رسوبات رسی و حاوی اکسید آهن هستند

سبزه‌زاری با بیان اینکه سامانه‌های رگباری گذرا هستند و حداکثر یک تا یک و نیم ساعت فعالیت دارند، گفت: «سپس سامانه به سمت غرب خوزستان می‌رود.»
اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان نیز اعلام کرد در پی تندباد شدید و خیزش گرد و غبار میزان غلظت گرد و غبار در هوای اهواز نزدیک به ۱۰ هزار میکروگرم بر متر مکعب رسید که این میزان گرد و غبار، حد مجازی است که دستگاه‌های سنجش آلودگی هوا قابلیت اندازه‌گیری آن را دارند.
5 ایستگاه سنجش، وضعیت را خطرناک نشان می‌دهند
بررسی شاخص روزانه کیفیت هوا (که از محاسبه شاخص کیفی هوا از ساعت 11 صبح دیروز تا 11 صبح امروز به دست می‌آید) نشان می‌دهد تا ساعت 11 صبح دیروز (یکشنبه) در پنج ایستگاه سنجش وضعیت قهوه‌ای یا خطرناک بوده است. وضعیت خطرناک به معنی این است که همه افراد باید از فعالیت در خارج از منازل خودداری کنند. زابل در سیستان و بلوچستان با شاخص 500، دره‌شهر در ایلام با شاخص 500، پل‌دختر در لرستان با شاخص 370، شوشتر در خوزستان با شاخص 500 و ماهشهر در خوزستان با شاخص 408. این سامانه آلاینده شاخص زابل، دره‌شهر و پل‌دختر را pm10 (ذرات کوچکتر از 10 میکرون) و آلاینده شاخص دره‌شهر و شوشتر را pm2.5 (ذرات معلق کوچک‌تر از 2.5 میکرون) تشخیص داده است. اینطور که نقشه در سامانه پایش کیفی هوای کشور نشان می‌دهد، در این ساعت همچنین وضعیت دزفول با شاخص 203 و آلاینده pm10، بنفش (بسیار ناسالم) گزارش شده است.
همچنین بر اساس شاخص آنلاین (که طبق توضیح سامانه، از محاسبه شاخص کیفی هوا در 24 ساعت گذشته منتهی به ساعت حاضر به دست می‌آید)، در ساعت 17 دیروز شاخص در پل‌دختر 468 و ماهشهر 475 با آلاینده PM10 بوده که نشان از افزایش میزان غبار متاثر از سامانه مونسون دارد. در همین ساعت همچنین ایستگاه‌های دره‌شهر، شوشتر، و زابل شاخص 500 را نشان می‌دهند؛ بالاترین رقم ممکن. در ساعت 17، از سوی دیگر ایستگاه ارک در زنجان با شاخص 489 به نقاط خطرناک اضافه شده است.
همچنین شاخص هم‌اکنون (که با استفاده از میانگین وزنی غلظت آلاینده‌ها در 12 ساعت گذشته -با تاکید بر سه ساعت اخیر- محاسبه می‌شود)، ایستگاه شوشتر و زابل را در وضعیت قهوه‌ای نشان می‌دهد و ایستگاه پل‌دختر با شاخص 300 وضعیت را بسیار ناسالم گزارش داده است.
منشا غبار داخلی است
قرمز شدن رنگ هوا و سرعت باد برای خوزستانی‌ها غیرقابل باور بود. علی‌محمد طهماسبی، دبیر ستاد ملی ‌سیاستگذاری و هماهنگی ‌مدیریت ‌مقابله با‌ پدیده گرد و غبار در سازمان حفاظت محیط زیست به «پیام ما» می‌گوید سرعت باد در این منطقه 20 متر بر ثانیه بوده که می‌شود نزدیک به 70 کیلومتر در ساعت. «سال‌ها بود که این تنش بالا را در خوزستان نداشتیم چرا که عمده بادهای خو‌زستان 40 تا 50 کیلومتر در ساعت سرعت دارند.»
به گفته او رنگ هوا هم به دلیل خاک این منطقه به قرمزی گراییده و چون خاک خوزستان از جنس رس است، در نتیجه آسمان هم به این شکل درآمده است. «برای مثال ما در شرق اصفهان غبار سفید یا نخودی رنگ را داریم چرا که خاک آنجا گچی و آهکی است ولی در شرق خوزستان، شرق اهواز، هندیجان و … رسوبات رسی و حاوی اکسید آهن هستند.»

در ساعت 17 دیروز شاخص در پل‌دختر 468 و ماهشهر 475 با آلاینده PM10 بوده که نشان از افزایش میزان غبار متاثر از سامانه مونسون دارد. در همین ساعت همچنین ایستگاه‌های دره‌شهر، شوشتر، و زابل شاخص 500 را نشان می‌دهند؛ بالاترین رقم ممکن. در این ساعت از سوی دیگر ایستگاه ارک در زنجان با شاخص 489 به نقاط خطرناک اضافه شده است

دبیر ستاد ملی ‌سیاستگذاری و هماهنگی ‌مدیریت ‌مقابله با‌ پدیده گرد و غبار همچنین می‌گوید این سرعت باد برای منطقه شرق کشور طبیعی است و آنها هر ساله با پدیده مونسون (بادهای موسمی) درگیرند اما این پدیده چند دهه یکبار سرعت و قدرت بیشتری می‌گیرد و کل کشور را درگیر می‌کند و امسال هم چنین اتفاقی رخ داده است. او با این توضیح می‌گوید: «منبع گرد و غبار منطقه هم داخلی بوده چرا که این سامانه در داخل کشور است و هرچند از سمت شرق و اقیانوس هند به ایران می‌آید اما در منطقه جنوب و جنوب شرق غبار به وجود آمده منشا داخلی داشته و به دلیل آنکه بعد از توفان، باران با فاصله بارید این گرد و غبار در سطح منطقه گسترده شد.»
سامانه مونسون، یا بادهای موسمی و فصلی، همچنان در استان‌های مختلف جولان می‌دهد و عامل توفان و بارش‌های گسترده و در نهایت وقوع سیل برای روزهای آینده هم خواهد بود. سازمان هواشناسی بار دیگر از وزش باد شدید، رگبار و رعد و برق، خیزش گرد و خاک در ۲۲ استان و در نقاط مستعد ریزش تگرگ برای روزهای آینده خبر داده است، وضعیتی که تا روز آینده هم ادامه خواهد داشت.