صیانت با قفل کودکانه

«صیانت» دست‌بردار نیست. حتی در روزها و هفته‌هایی که اینترنت به‌قول کاربران کم‌سن‌وسال‌ترش، «دیزلی» است و انگار دولت ابراهیم رئیسی که اخیراً رسماً از سهمیه‌بندی اینترنت نیز سخن گفته، همان گازوئیل و سوخت فسیلی اینترنت ایرانیان را نیز قطره‌چکانی توزیع می‌کند. در این اوضاع و احوال اما هشدارها و انذارهای گاه و بی‌گاه نمایندگان مجلس انقلابی و اعضای دولت انقلابی درباره حال و اوضاع «فضای مجازی فارسی» و آن‌چه در «شبکه‌های اجتماعی» و حساب‌های کاربری کاربران ایرانی می‌گذرد، بار دیگر شدت گرفته است. رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس اصرار دارد که او و همفکرانش در پارلمان دنبال «محدودیت» اینترنت نیستند؛ بلکه می‌خواهند «مصونیت» ایجاد کنند. گزاره‌ای که طیفی از نیروهای سیاسی موسوم به «پایداری‌ها» به‌عنوان مهمترین حامیان طرح جنجالی «صیانت»، در این چند ماه و سال گذشته، به دفعات تکرار کرده و در عین حال اصرار دارند که آن‌چه این روزها اعصاب کاربران شبکه‌های اجتماعی را به هم ریخته و کسب‌وکار بسیاری از ایرانیان را در فضای مجازی، کساد کرده، هیچ ربطی به «اجرای چراغ خاموش طرح صیانت» ندارد. آن هم در حالی که مخالفان پرشمار این طرح جنجالی پارلمانی که حتی در جلب اکثریت آرای نمایندگان مجلس یکدست اصولگرای یازدهم را نیز ناکام مانده و درگیر حاشیه شده، معتقدند که حامیان صیانت وقتی از تصویب این طرح در مجلس نا امید شدند، می‌خواهند همان محدودیت‌ها را از طریق مصوبات شورای‌عالی فضای مجازی اعمال کنند.
ماجرا از روز سه‌شنبه هفته گذشته آغاز شد. زمانی که شبکه‌های اجتماعی به یک‌باره پُر شد از واکنش‌ها به ایجاد محدودیت در موتور جست‌وجوی گوگل برای کاربران ایرانی. کاربرانی که معتقدند وقتی هر آدرسی را در اینترنت جستجو می‌کنند، صرفا به محتوای ویژه کودکان دسترسی پیدا می‌کند. اگرچه این موضوع، یعنی ایجاد محدودیت در دسترسی به محتوای آزاد از روز سه‌شنبه با واکنش شدید کاربران فضای مجازی روبه‌رو شد و برخی این اقدام دو اپراتور بزرگ کشور را مقدمات و نشانه‌هایی از رویکرد اجرای چراغ خاموش «طرح صیانت» دانستند اما وزیر ارتباطات دولت سیزدهم، اول تیرماه گذشته از این موضوع خبر داده و از آن به‌عنوان رونمایی از «اینترنت ویژه کودکان» یاد کرده بود. وزیر ارتباطات گفته بود: «با فعال‌سازی این سرویس محدودیت‌هایی برای دسترسی کودکان اعمال می‌شود تا این دسته از کاربران در معرض محتوا های نامناسب قرار نگیرند.»
اما در شرایطی که امکان ایجاد محدودیت در موتورهای جست‌وجو پیش از این فراهم بوده و کارکرد آن نیز زمانی است که والدین ترجیح می‌دهند با اعمال تنظیمات درسیستم‌های رایانه‌ای و دیگر ابزاری که در اختیار کودکانشان است، از دسترسی آنان به محتوای غیراخلاقی ممانعت کنند، وزیر ارتباطات در همان نشست خبری اول تیرماه در این رابطه گفته بود: «با فعال‌سازی این سرویس که بر اساس مصوبات شورای‌عالی فضای مجازی طراحی شده، محدودیت‌هایی برای دسترسی کودکان اعمال می‌شود تا این دسته از کاربران در معرض محتوا های نامناسب قرار نگیرند. امکان تغییر شیوه دسترسی به حالت بزرگسال در هر لحظه فراهم است و والدین هر زمان که بخواهند می‌توانند از سرویس بزرگسالان استفاده کنند. این سرویس ظرف یک یا دو هفته آینده رونمایی می‌شود.
مدیر فنی هلدینگ دانش‌بنیان گرین‌وب اما در این باره گفته است: «با طرحی که اجرایی شده است، آی.پی‌های داخلی کشور قبل از برقراری ارتباط با گوگل، از یک کانال واسطه عبور می‌کند و در این مسیر تنظیمات Safe Search مرورگر کاربر روشن می‌شود. این موضوع سبب می‌شود فیلترهایی که شرکت گوگل برای ارائه اینترنت ایمن به کودکان در نظر گرفته، روی آی.پی‌های داخل کشور اعمال شود و کاربر با نسخه‌ای از اینترنت که دارای محدودیت‌هایی برای جست‌وجوی کودکان است، مواجه شود.» محمد مظفری این نکته را هم گفته که «اگرچه این قابلیت، می تواند دارای مزیت‌هایی باشد و نتایج جست‌وجوی کودکان را مدیریت کند، اما نگرانی برخی کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات، از توسعه دادن این طرح و اعمال آن بدون درنظر گرفتن نظر مستقیم کاربر است؛ چرا که حتی گوگل هم این سرویس خود را به صورت اختیاری ارائه کرده است.»