وضعیت نگران‌کننده علفخواران وحشی در زاگرس

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست از افزایش دو درصدی جمعیت علفخواران کشور در سرشماری سال قبل خبر داد و گفت: «جمعیت گونه‌های کل وبز و قوچ ومیش در استان‌های زاگرسی به دلیل تخلفات مربوط به صید و شکار نگران‌کننده است.» حسن اکبری با اشاره به نتایج سرشماری گونه‌های برجسته حیات وحش گفت: «ما در سال ۱۴۰۰ براساس شمارشی که انجام دادیم به طور میانگین شاهد افزایش دو درصدی جمعیت علفخواران در مناطق چهارگانه نسبت به سال ماقبل آن بودیم. این افزایش جمعیت با وجود همه مشکلاتی که در زمینه خشکسالی با آن مواجه بودیم و بیماری‌هایی که با آن درگیر شدیم، اتفاق افتاده است و حکایت از کارایی تلاش‌هایی دارد که در حوزه پیشگیری از تخلفات شکار و صید صورت گرفته است.»
اکبری افزود: بر مبنای این تخمین، جمعیت قوچ و میش،کل و بز و گور ایرانی نسبت به سال ۱۳۹۹ افزایش یافته در حالی که جمعیت آهوی ایرانی و جبیر با کاهش روبرو بوده است.
او با بیان اینکه علت کاهش جمعیت آهو در دست بررسی است، عنوان کرد: «عمده کاهش جمعیت این گونه مربوط به پناهگاه حیات وحش موته در استان اصفهان است که بخشی از آن سرشماری نشده و از طرف دیگر یک تغییر مدیریتی در آن منطقه اتفاق افتاده است و مقرر شده همکاران برای شمارش مجدد اقدام کنند. اگر این شمارش اتفاق بیفتد ممکن است در آمار تغییراتی به وجود بیاید اما در هر حال کاهش جمعیت آهو در این منطقه اتفاق افتاده است.»
اکبری افزود: اگر بخواهیم این گونه‌های برجسته را به تفکیک استان‌ها بررسی کنیم، اطلاعات بسیار جالبی در اختیار ما قرار می‌دهد. مثلاً قوچ و میش یکی از مهم ترین گونه‌های ما است و در سراسر کشور حدود ۱۱۱هزار راس از این گونه شمارش شده‌اند.
به گفته معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، در میان استان‌های کشور بالاترین جمعیت قوچ و میش به استان تهران اختصاص دارد که با وجود جمعیت انسانی بسیار زیاد، توسعه اقتصادی و اجتماعی و مسائل و مشکلات مرتبط با محیط زیست این استان، موضوع عجیبی به نظر می‌رسد. او تصریح کرد: بیش از یک ششم کل جمعیت قوچ و میش کشور در استان تهران است و این نشان می‌دهد زیستگاه‌های طبیعی اطراف تهران زیستگاه‌های ارزشمندی هستند.
اکبری در ادامه افزود که در بخش مهمی از استان‌های زاگرسی مثل کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری و فارس زیستگاه‌های بسیار مناسبی برای این دو گونه وجود دارد اما جمعیت آن‌ها به برخی لکه‌های مناطق حفاظت‌شده محدود شده است که به صورت کوچک و غالباً جزیره‌ای هستند. این نشان می‌دهد که ما در این استان‌ها به شدت به فرهنگ‌سازی برای پیشگیری از تخلفات مربوط به صید و شکار نیاز داریم.
اکبری در عین حال تاکید کرد: اگر با آموزش و فرهنگ سازی صحیح این مشکل مدیریت شود، امکان رشد سریع جمعیت این گونه‌ها در مناطق یاد شده وجود دارد چون شرایط زیستگاهی، رویشی و منابع آبی این زیستگاه‌ها بسیار مناسب است و به هر حال مردم علاقه‌مندی به طبیعت دارند. چنانچه علایق آنان به سمت حفاظت گرایش پیدا کند، تاثیر عجیبی در کوتاه مدت خواهد گذاشت.
او همچنین با بیان اینکه بیشترین جمعیت آهوی کشور در استان‌های اصفهان، خراسان شمالی، بوشهر و خراسان رضوی قرار دارد، گفت: متاسفانه خیلی از استان‌های کشور که از دیرباز آهو داشتند، چندین دهه است که دیگر آهو ندارند و در مابقی استان‌ها هم جمعیت این گونه کم شده است.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: بر اساس سرشماری پستانداران برجسته کشور تعداد کل آهوی ایرانی در کشور حدود ۲۴ هزار رأس است.
او با اشاره به وجود برخی نگرانی‌ها درباره جمعیت گونه جبیر در کشور تصریح کرد: جبیر نژادی از آهوان است که با خشکی طبیعت سازگارتر است و بالاترین جمعیت جبیر را در استان‌های سمنان، فارس و کرمان داریم.
به گفته اکبری، تجربیات نشان داده که احیای جمعیت جبیر بسیار سخت‌تر از آهو اتفاق می‌افتد.
او افزود: آهوی ایرانی و حتی کل و بز و قوچ و میش به محض این که شرایط زیستگاهی مناسبی پیدا کنند با رشد جمعیت چشمگیری مواجه می‌شوند اما احیای جمعیت جبیر قدری سوال‌برانگیز است و در بعضی مناطق حتی با وجود مناسب شدن شرایط زیستگاه، احیای جمعیت این گونه به دشواری صورت می‌گیرد.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست عنوان کرد: در کل کشور حدود ۳۰۰۰ راس جبیر داریم که عدد درشتی نیست.
او در ادامه گفت: ما در برخی از مناطق آزاد به‌ویژه در فلات مرکزی ایران و شرق کشور که جمعیت بسیار بالایی از گونه‌ها را درخود جای داده است بعضاً مناطق آزادی داریم که تا ۲۰۰۰ راس کل و بز و قوچ ومیش را درخود جای داده‌اند حتی در این مناطق طعمه خوارانی مثل پلنگ داریم که نشان می‌دهد زنجیره غذایی تقریباً کامل است.