هفته مرگ حیات وحش

|پیام ما| با پیدا شدن لاشه یک فک خزری در سواحل تالاب گمیشان، این هفته برای حیات وحش به تلخی به پایان رسید. از روز یکشنبه که پلنگی روی دیوار یکی از بانک‌های قائمهشر نشست و با دو گلوله کشته شد، هر روز خبرهایی درباره تلف شدن حیوانات مختلف منتشر شد. در حالی که افکار عمومی بیش از همه درگیر موضوعاتی چون راه‌اندازی پتروشیمی در میانکاله و حاشیه‌های مرتبط با قالیباف بود، با رسیدن خبر شکستن کمر یک خرس در اردبیل، پیدا شدن لاشه خرسی در آمل با شکم دریده، تلف شدن یک شوکا در مسیر انتقال به ساری و پیدا شدن تاکسی درمی یک پلنگ، مسئله نبود آموزش و وجود تعارض انسان و حیات وحش بیش از پیش جدی شد.

یکشنبه، پلنگ قائمشهر
از همان ساعات ابتدایی پیدا بود که پلنگ قائم‌شهر سرنوشتی تلخ خواهد داشت. ابتدا گفته شد نیروی انتظامی به آن شلیک کرده و بعد محیط زیست خبر داد که رئیس اداره محیط زیست قائمشهر شلیک کرده و دارت بیهوشی به دلیل ترافیک دیر رسیده است. طبق گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، ابتدا آتش‌نشانی و سپس محيط زيست قائمشهر و عوامل انتظامي و فرمانداري مطلع شده‌‌اند و با تجمع مردم پلنگ دچار اضطراب شده است. حیوان، حوالي ٧ صبح در حين فرار يك نفر از پرسنل نيروي انتظامي را از ناحيه كتف زخمي کرده و به خانه‌ای مسکونی در کوچه‌ای بن‌بست رفته است. حمله دوم پلنگ به یکی دیگر از ماموران در این حیاط اتفاق افتاد. رئيس اداره حفاظت محيط زيست قائمشهر اینجا وارد شد و تیراندازی هوایی کرد. «با توجه به بن‌بست بودن كوچه، پلنگ به سمت وي يورش و خيز برداشته و آماده حمله به ايشان بوده است كه در اين لحظه و در فاصله حدود 1.5 تا 2 متري اقدام به شليك به سمت پلنگ مي‌کند.» ادوات بیهوشی وقتی رسید که حیوان زخمی دوباره وارد خیاط خانه‌ای در انتهای کوچه شد. زنده‌گیری پس از شلیک انجام شد پلنگ زنده نماند.
طبق گزارش سازمان، آن روز در نبود دامپزشک، «با فردي ديگر كه توانايي و تجربه لازم براي اين فعاليت را دارا بوده و ساكن يكي از روستاهاي شهرستان نور است» هماهنگ شده اما به دلیل مسافت به موقع نرسیده است. با توجه به شایعه‌ها درباره نگهداری این پلنگ در خانه‌ یک میلیاردر، محیط زیست گفته از مکان مضنون بازرسی و دوربین‌های مداربسته را کنترل کرده‌ اما شواهدي به دست نیاورده است.
دوشنبه، خرس قهوه‌ای نمین
خبرهای مرتبط با پلنگ قائمشهر آنقدر پررنگ بود که آن روز کمتر کسی درباره خرسی که بی‌رحمانه کشته شد، شنید. فردای آن روز بود که تصاویر آزار خرس قهوه‌ای بالغی که به روستای کنازق شهرستان نمین (استان اردبیل) آمده بود، دست به دست شد و بسیاری را به حیرت واداشت. مردمی که آن روز خرس را دیدند، با تراکتور، لودر و موتورسیکلت تعقیبش کردند و وقتی خرس از پا افتاد، با تراکتور بخشی از بدنش را زیر گرفتند. آنها به گردن خرسی که با خشونت بسیار مهار شده بود، طناب بستند و با ادوات کشاورزی به لگن و پاها و کمرش کوبیدند تا آنجا که اقدامات برای بیهوشی از سوی محیط زیست و انتقال به کلینیک کمکی نکرد. خرسی که پاهای عقبش زیر سنگینی تراکتور آسیب دیده، کمرش شکسته و خونریزی داخلی کرده بود، بر اثر جراحات جدی و آسیب به ناحیه شکم، اواخر شب تلف شد.
گزارش سازمان محیط زیست اما معلوم کرد ماجرا مربوط به چند روز پیش است، جمعه، دوم اردیبهشت. بر اساس این گزارش آسیب‌ها به این حیوان چنان بوده که در بررسی‌های اولیه محیط زیست، خرس در ناحيه خلفي دچار فلجي كامل بوده است. این خبر و تصاویر مرتبط با آن در رسانه‌های خارجی هم بازتاب داشت.
دست آخر طبق آخرين گزارش محيط زيست نمين، يك نفر از اهالي روستاي كنازق بازداشت شده و رسیدگی به اتهامات او در حال پیگیری است.
چهارشنبه، توله‌خرس فیل‌بند و شوکای ساری
روز چهارشنبه هم لاشه خرسی نابالغ در منطقه کوهستانی فیل‌بند پیدا شد، لاشه‌ای که شکمش دریده شده و به یک تیر برق تکیه داده شده بود. در حالی‌که عطاءالله کاویان، رئیس اداره کل محیط ‌زیست مازندران، دلیل مرگ این خرس قهوه‌ای را تصادف با خودرو دانسته بود، بعضی فعالان محیط ‌زیست معتقدند این خرس به دست انسان کشته شده است. کاویان گفته است که این توله‌خرس دو تا سه ماهه بوده و خالی شدن محتویات شکمش ناشی از شدت تصادف با خودرو بوده است. کارشناسان حیات وحش درباره مرگ این خرس دلایلی چون تصادف، شکار، حمله سگ‌های ولگرد، مرگ به دلیل بیماری و دریده شدن شکم توسط لاشخورها را از احتمالات مرگ این حیوان دانسته‌اند.
آن روز علاوه بر مرگ این توله‌خرس، رئیس اداره حیات وحش اداره کل محیط زیست استان مازندران خبر داد که یک شوکا در حین انتقال از رامسر به ساری در حوالی محمودآباد تلف شده است. با این همه تلخی اما خبری خوش هم در این روز شنیده شد. کفتاری راه‌راه که اول صبح چهارشنبه در روستای کهدوئیه شهرستان تفت استان یزد دیده شده بود، با کمک یکی از روستاییان به آرامی و دور از هرگونه استرس و هیاهو به خارج از روستا و زیستگاه خود هدایت شد.
پنج‌شنبه، پلنگ جویبار
موضوع پلنگ قائمشهر همچنان پرحاشیه است. آنقدر که وقتی لاشه یک پلنگ در کنار یکی از نهرهای کشاورزی حاشیه یکی از روستاهای جویبار دیده شد، خیلی‌ها در فضای مجازی گفتند این لاشه متعلق به پلنگ قائمشهر است. اما ناصر کیایی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان جویبار گفت که این لاشه متعلق به یک پلنگ تاکسیدرمی شده بوده که در این منطقه رها شده است اما اینکه افراد با چه نیتی این پلنگ را در محیط رها کرده‌اند، مشخص نیست.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان جویبار در پایان، شایعه‌های مطرح شده درباره اینکه این لاشه پلنگ، متعلق به پلنگ تلف شده در قائم‌شهر بوده که پنجم اردیبهشت‌ماه در شهر مشاهده شده، را تکذیب کرد.
*جمعه، فک خزری گمیشان
دیروز یک هفته تلخ برای محیط زیست با مرگ یک فک خزری به پایان رسید. فُک، تنها گونه پستاندار دریای خزر است و جمعیت آن به دلیل صید بی‌رویه در حوزه برخی کشورهای حاشیه دریا سیر نزولی دارد. در ماه‌های گذشته هم مرگ تعداد زیادی از فک‌های خزری به اجرای مانور نظامی در دریای خزر نسبت داده شده بود. امیر صیادشیرازی، نماینده مرکز تحقیقات و بازتوانی سگ‌های آبی هلند به ایرنا گفته است که این فُک خزری در سواحل غربی تالاب بین‌المللی گمیشان پیدا شده است. به گفته او هر چند جراحت هایی بر روی بدن این فُک مشاهده می‌شود اما تعیین دقیق علت مرگ نیاز به بررسی و نمونه‌گیری بیشتر دارد.
چرا تلف شدند؟
چرا همه این حیوانات در طول یک هفته تلف شدند؟ مسئله حیوان‌آزاری از یک سو و نبود استانداردهای امداد و نجات حیات وحش از سوی دیگر، موضوعاتی است که همیشه از سوی کارشناسان و فعالان محیط زیست به بحث و بررسی گذاشته می‌شود اما در روزهای گذشته با تجربه این رویدادها برای حیات وحش کشور، این مباحث بار دیگر پررنگ شده‌اند. کارشناسان محیط زیست در ماجرای پلنگ قائمشهر به نبود امکانات در محیط زیست انتقاد کردند و از عقب ماندن از مسئله امداد و نجات حیات وحش گفتند؛ نبود باکس‌های استاندارد انتقال حیوانات، نبود دارت بیهوشی، نبود دامپزشک حیات وحش و همینطور بیان اظهارات ضدونقیض در مواقع بحرانی. اهمیت این گونه‌های از دست رفته و بروز تعارض‌های جدی موضوع دیگر مورد بحث بود، به‌ویژه در حالی که زیستگاه‌ها به دلیل تغییر کاربری‌ و تمرکز بر توسعه ناپایدار کوچک‌تر شده‌اند و مسئله کم‌آبی و عوامل دیگر، حیات وحش را از زیستگاه‌هایشان دور کرده و گاه به شهرها می‌کشاند.