ابهام در اجرای مصوبه ممنوعیت تردد کاربراتوری‌ها

| پیام ما | سازمان حفاظت از محیط زیست یک هفته پیش اعلام کرد که تردد وسایل نقلیه کاربراتوری از ابتدای سال آینده با مصوبه هیات وزیران در هشت کلان‌شهر ممنوع است. ممنوعیتی که پیشتر رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت از محیط زیست از آن خبر داده بود. محمدمیرزایی‌قمی آذر امسال در یک گفت‌وگوی تلویزیونی تاکید کرده بود که براساس آیین‌نامه جدید برای معاینه فنی برای سال ۱۴۰۱ نوشته شده که براساس آن تردد تاکسی‌ها و موتورسیکلت‌های کاربراتوری در سطح کلان‌شهرهایی که اولویت آلایندگی دارند، ممنوع است همچنین ورود خودروهای سواری و موتورسیکلت‌های کاربراتوری به محدوده کاهش انتشار نیز ممنوع خواهد بود. او از پلیس راهور خواسته بود تا در این بخش اعمال قانون کند و به ویژه باید از تردد موتورهای کاربراتوری از سال ۱۴۰۱ جلوگیری کند. اما این ممنوعیت تا چه اندازه می‌تواند با تردد خودروها و متورسیکلت‌های کاربراتوری مقابله کند و از آلودگی هوا بکاهد؟ پلیس راهنمایی و رانندگی معتقد است که اجرای این طرح در حال حاضر غیرمنطقی و بررسی نشده است.

هفته گذشته بود که سازمان حفاظت از محیط زیست اعلام کرد که براساس مصوبه هیات وزیران و در راستای ماده ۸ قانون هوای پاک زین پس تردد تاکسی و موتورسیکلت‌های کاربراتوری در ۸ کلانشهر: تهران، کرج، شیراز، مشهد، اراک، تبریز و اهواز ممنوع است. همچنین براساس این مصوبه تردد کلیه وسایل نقلیه کاربراتوری در نواحی کم انتشار LEZ«طرح کاهش آلودگی هوا» در این کلانشهرها نیز ممنوع اعلام شده است. آخرین بررسی‌ها نشان می‌دهد که خودروهای کاربراتوری بیش از ۱۰ برابر خودروهای جدید است. معاون اسبق حمل‌و‌نقل و ترافیک شهرداری تهران اوایل دهه نود گفته بود: ۱۰۰ هزار دستگاه خودروی کاربراتوری فرسوده 5 تا 10 برابر یک دستگاه خودروی یورو 2 یعنی معادل 500 هزار دستگاه تا یک میلیون دستگاه خودروی یورو 2 آلودگی تولید می‌کنند. این آمار در حالی ارائه می‌شود که در شهری مانند قزوین عامل ۲۵ درصد از آلودگی هوا خودروهای کاربراتوری هستند. همچنین آخرین سیاهه انتشار آلودگی هوای تهران نشان می‌دهد که بخش عمده آلایندگی هوای تهران به منابع متحرک وابسته است که در اثر احتراق سوخت، دی‌اکسید‌کربن و نیتروژن تولید می‌کنند. زهرا صدراعظم‌نوری، رئیس سابق کمیسیون محیط زیست شورای شهر تهران پیشتر گفته بود: در ایران همچنان خودروها با استاندارد یورو ۳ و یورو ۴ تولید می‌شوند، که قابل قبول نیست و باید یورو ۵ و یورو ۶ را رعایت کنند. ارتقا سطح استاندارد ساخت خودرو و سوخت، و موجب کاهش حجم آلاینده‌ها می‌شود.
تمام این آمارها در سال‌های اخیر توجیهی شد تا تردد خودروها و موتورسیکلت‌های کاربراتوری در ۸ کلانشهر از ابتدای سال ۱۴۰۱ ممنوع شود. اما این تصمیم تا چه اندازه عملیاتی است؟
سردار سید کمال هادیانفر، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی کشور، دیروز در گفت‌وگو با ایسنا این طرح را غیرمنطقی خوانده است. او با اشاره به نامه‌نگاری‌های پلیس و دولت در این رابطه تاکید کرده است: ما در این مورد هم به دولت محترم و هم مشخصا به سازمان حفاظت محیط زیست نامه نوشتیم و گفتیم که باید ابعاد مختلف این طرح مشخص شود. این در راستای این است که دولت شرایط قانون هوای پاک را ایجاد کند.
او با بیان اینکه در حال حاضر ۱۲ میلیون دستگاه موتور سیکلت در کشور داریم که نزدیک به ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه آن کاربراتوری است، اظهار می‌کند: همچنین ۸۵ درصد موتورسواران هم از موتور برای تامین معیشت خود استفاده می‌کنند و موتور عمده این افراد هم کاربراتوری است. خب اینکه می‌گویند از سال ۱۴۰۱ تردد نکند یعنی چه؟ این موضوع برای ما هم روشن نیست و دولت باید برای ما روشن کند که ممنوعیت تردد یعنی چه؟ یعنی موتورسیکلت را توقیف کنیم و اصطلاحا آن را بخوابانیم؟ آن را به پارکینگ ببریم؟ جریمه کنیم؟ دقیقا باید مشخص شود که چکار کنیم؟
هادیانفر با بیان اینکه این مصوبات و پیشنهاداتی که سازمان محیط زیست می‌دهد در این بخش بررسی شده نیست، می‌گوید: ۳۵ درصد سواری‌ها در کشور در سن فرسودگی هستند که سرجمع آن با اتوبوس‌ها عدد بالایی می‌شود. حدود ۶۰ درصد تاکسی ‌ها هم دچار مشکلند و در سن فرسودگی قرار دارند. این‌ها هم کاربراتوری هستند. خب اینکه بگویند تردد نکنند یعنی چه؟ مگر در شرایط فعلی می‌شود؟ برای ما ابعاد و جزئیات این موضوع را مشخص نکردند.
رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی با بیان اینکه طرح‌های این چنینی می‌بایستی منطقی داشته باشند، تاکید کرد: اما باید طرح‌ها منطقی باشند. عزیزانی که چنین طرح‌هایی را تصویب می‌کنند باید یک بررسی جامع‌تر و کامل‌تری انجام دهند. اگر بگویند پلیس این‌ها را بگیرد خب این یک آشوب اجتماعی می‌شود. ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار موتور و اکثر تاکسی‌ها را بگیریم و توقیف کنیم؟
هادیانفر درباره اینکه آیا چیز بیشتری از جزئیات این طرح به پلیس ابلاغ شده یا خیر؟، اظهار می‌کند: چیز بیشتری به ما گفته نشده و معتقدم در حال حاضر چنین طرحی غیرمنطقی و بررسی نشده است.
شهرداری تهران نیز همانند پلیس اجرای این مصوبه را شدنی نمی‌داند. مجتبی شفیعی، معاون حمل‌و‌نقل و ترافیک شهرداری تهران با بیان اینکه اجرای این مصوبه نیازمند اراده پلیس است، تاکید می‌کند که بخش عمده وسایل نقلیه کاربراتوری هستند و اگر از قبل پیش‌بینی برای جایگزینی آن‌ها صورت نگیرد، رانندگان معترض می‌شود. شفیعی معتقد است که این طرح در همه قسمت‌ها به راحتی اجرای نمی‌شود: شاید در برخی از قسمت‌ها و عناصر بشود این کار را اجرا کرد اما در برخی دیگر از قسمت‌ها نه. در مجموع بعید است این مصوبه سال ۱۴۰۱ به نتیجه برسد.