باستان‌شناس چندجانبه

جامعه باستان‌شناسی کشور یکی از چهره‌های مهم و دانشگاهی خود را از دست داد. از دست رفتن حمید خطیب شهیدی برای این جامعه یک ضایعه بزرگ است چرا که او در طول سالیان فعالیتش باستان‌شناسی چندجانبه بود. او را هم به دلیل فعالیت‌های عملی و حضور در مناطق مختلف و کشف آثار گوناگون می‌شناسند و هم از او چهره‌ای دانشگاهی باقی مانده است؛ معلمی که در طول سالیان گذشته شاگردان بسیاری تربیت کرد و به همین دلیل اهمیت و توجه بسیار زیادی در این جامعه به سوی او معطوف بود. خطیب شهیدی جزو معدود افرادی در جهان بود که در مورد دوره «اورارتویی» کار کرده بود و می‌توان او را یکی از باستان‌شناس متخصص این دوره تاریخی دانست.
این دوران که پیش از حکومت مادهاست، یکی از دوران‌های مهم باستان‌شناسی تلقی می‌شود که خطیب شهیدی در شناساندن آن سهم بسزایی داشت. آثار باقی مانده از این دوران در شمال غرب کشور است و او مدت‌ها در این مناطق به تحقیق و اکتشاف پرداخت. دوران اورارتویی به هزاره اول و دوم مربوط است و از این دوران کتیبه، آثار شاخص و محوطه‌های مهمی باقی مانده. هرچند در کتاب‌های تاریخی اثر ناچیزی از آن می‌بینیم؛ یکی از دلایلش این است که حوزه تاریخی خیلی به یافته‌های باستان‌شناسی وارد نشده و در نتیجه وقتی تاریخ می‌خوانیم، شاهد توجه چندانی به این دوران نیستیم و گویی این دوران تاریخی حبس شده است. با این وجود خطیب شهیدی برای درک شدن این دوران تلاش شایانی داشت. البته می‌توان ردپای او را در محوطه‌های باستانی از بسطام تا حسنلو هم دید. او در این مناطق هم حفاری باستان‌شناسی کرد و چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، این کار را ادامه داد. از این رو درگذشت افرادی چون او برای جامعه باستان شناسی کشور موجود سخت و سنگین است. اما باید بدانیم گریزی از مرگ نیست و متاسفانه ما در سال‌های اخیر افراد شاخصی چون صادق ملک شهمیرزادی، میرعابدین کابلی، رضا مستوفی فرد و افراد ارزشمند بسیاری را در این حوزه از دست داده‌ایم. کسانی چون خطیب شهیدی ستون‌های محکمی برای این حوزه بودند و حالا از دست دادنشان بسیار دشوار است. اما امیدمان جوانانی هستند که شاگردان این افراد بودند؛ کسانی که می‌توانند چراغ باستان‌شناسی ایران را روشن نگهدارند و با تحقیق و تلاش گسترده جایگزینان نیکویی برای این افراد باشند.