کتابخانه ملک همچنان دیزی‌سراست

|پیام ما| خانه وقفی ملک به دیزی‌سرا تبدیل شده اما انتقاد از این موضوع سبب شده موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک این تغییر کاربری را به کلی تکذیب کند و بگوید خبرهای منتشر شده «فضاسازی» است.
بعد از انتقاد بسیار از این تغییرات، ایسنا جوابیه موسسه ملک را منتشر کرده که در آن آمده «برخلاف پاره‌ای از فضاسازی‌های ناآگاهانه و غیرمنصفانه، خانه تاریخی ملک، نه «دیزی‌سرا»، نه «کبابخانه» شده است و نه به روی مردم مانند دو دهه پیش بسته است. » این تکذیبیه در حالی است که دو سال پیش این عمارت تاریخی که بر اساس وقف‌نامه حاج حسین ملک، وقف کتابخانه و موزه است به رستوران و فروشگاه صنایع دستی تبدیل شد و اکنون رستوران، سفره‌خانه، چایخانه و کافه در آن برپاست. در شروط وقف‌نامه حاج‌حسین ملک به صراحت آمده است که این خانه باید کتابخانه بماند: «خانه‌های مزبوره ابداً ممحض برای کتابخانه است چنانکه الان هم هست و در هیچ عصری قابل تغییر و تبدیل باحسن و غیرهما و مورد هیچگونه استفاده بغیر عنوان مزبور از قبیل اجاره و غیرها نخواهد بود که الوقوف علی حسب ما یقفها واقفها و فقط ممدومهیّا بسرای کتابخانه و ورود مستفیدین و توقف موقت آنان در موقع استفاده است و کتابخانه مزبور چنانکه ذکر شد همین تهران و همان عمارات مزبور بوده است که در هیچ عصری و هیچ وقتی حق تغییر محل و نقل کتب و مصاحف و باقی مذکورات را بمحل دیگر ندارد… و اما خود واقف در صورتیکه مصلحت دید و صرفه وقف را احراز کرد میتواند تبدیل بمحل دیگر نماید و این حق فقط خاص خود واقف است لاغیر.»
موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک که زیر نظر مستقیم تولیت آستان قدس رضوی اداره می‌شود، توضیح داده است: «کتابخانه ملک در بازار، حدود ۴۰۰ متر وسعت داشت، اما پس از انقلاب اسلامی و در راستای عمل به نیت واقف (حاج حسین ملک) برای جابه‌جایی کتب و اشیاء موزه، با مساعدت و پیگیری آستان قدس رضوی، بنایی شایسته به مساحت ۱۱۰۰۰ متر مربع احداث و بهره‌برداری شد… پس از آن، خانه تاریخی ملک با این جابه‌جایی، دیگر بدون کاربری مانده بود، با پیگیری‌های ناظر استصوابی موقوفات ملک (زنده‌یاد بانو عزت‌ملک ملک، دختر بزرگ حاج حسین آقا ملک) و همراهی آستان قدس رضوی در همان سال در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد. درهای این خانه، اما از همان سال ۱۳۷۶ تا سال ۱۳۹۷ به روی همگان بسته بود و هیچ‌گونه کاربری نداشت، از این‌رو شهروندان به‌ویژه دوستداران خانه‌های تاریخی امکان بازدید از این خانه زیبای تاریخی را نداشتند.»
در بخش دیگر توضیحات موسسه ملک به موضوع «پیگیری تعریف کاربری‌های فرهنگی و اجتماعی برای استفاده عموم مردم» پرداخته شده و با اشاره به اینکه ابراهیم رئیسی، تولیت پیشین آستان قدس رضوی در خرداد ۱۳۹۷ بر بازگشایی این بنا «با کاربری‌های فرهنگی- اجتماعی» تاکید داشته، اضافه می‌کند که با «موافقت ناظر استصوابی موقوفه با تعریف کاربری‌های گردشگری» خانه تاریخی ملک با اعتبار دریافتی از آستان قدس رضوی و پس از انجام مرمت‌های اضطراری و ضروری در همان سال بازگشایی شد و مؤسسه «بر آن شد با ارائه کاربری‌های مرتبط با حوزه گردشگری به بخش‌هایی از این خانه زمینه تامین هزینه‌های نگهداری و مرمت، حفاظت و بازگشایی این خانه تاریخی را برای ارائه خدمات به شهروندان و گردشگران فراهم آورد».
در بخش دیگر نیز با اشاره به «مصداق‌های متعدد کاربری‌های گردشگری در ایران و جهان» یادآور شده است که «این‌گونه کاربری‌های مرتبط با حوزه گردشگری (همچون رستوران سنتی، چایخانه، شربت‌خانه و کافه‌کتاب) پدیده‌ای رایج در جهان امروز در زمینه احیا و نگهداری بناها و خانه‌های تاریخی به شمار می‌آید.»
این جوابیه اما منتقدان را قانع نکرده است چرا که خلاف وقف نامه حاج حسین ملک، خانه پدری او که خودش آن را به کتابخانه تبدیل کرده بود، به دست متولیان امر با هدف «گردشگری» به غذاخوری تبدیل شده است.
«فضاسازی» خواندن «تبدیل خانه ملک به دیزی‌سرا» برای پاسخ به انتقاداتی که درباره کاربری غیرفرهنگی در خانه وقفی حاج حسین ملک در بازار مطرح شده، منتقدان را بیشتر برآشفته چرا که با وجود تکذیب‌ها و توجیه‌ها، عمارتی که وقف موزه و کتابخانه بود، اکنون رستوران و کافه و چایخانه در خود دارد.